Eet geen eieren van hobbykippen, adviseert het RIVM. Die bevatten hoge concentraties pfas. Toch pelt kippenhouder Kim ten Damme zondag bij het paasontbijt eieren uit haar kippenren. ‘Voedsel uit eigen tuin, daar kan bijna niets tegenop.’
is economieredacteur van de Volkskrant. Hij schrijft onder meer over landbouw en voedsel.
Achter het huis van Kim ten Damme (29) in het Achterhoekse buurtschap Meddo scharrelen een paar kippen in hun ren. Een andere kip komt via een loopplankje het hok uit gewaggeld. Achter het hek liggen twee roodbruine koeien in het gras rustig te herkauwen. Naast het huis staan de appelbomen in volle bloei.
Het tafereel oogt onschuldig, maar volgens het Rijksinstituut voor Volksgezondheid en Milieu (RIVM) is dat schijn. De eieren van hobbykippen kunnen zeer hoge concentraties van de chemische stoffengroep pfas bevatten. Het instituut raadde hobbykiphouders in het hele land dinsdag aan de eieren voortaan in de prullenbak te gooien. Ruim de helft van de onderzochte eieren bevat meer pfas dan een volwassene in één week maximaal zou mogen binnenkrijgen.
Het dringende advies heeft in kringen van hobbykiphouders de nodige stof doen opwaaien, weet Ten Damme. Via haar website kippenclub.com voorziet ze de gemeenschap van allerlei advies: van het juiste voer tot het herkennen van veelvoorkomende ziektes. De kippenhouders zijn hoogst verbaasd dat de eieren, die ze al jaren zonder problemen eten, opeens taboe zijn verklaard.
Over het pfas-risico maken weinig kippenhouders zich zorgen. ‘De hobbyisten die ik heb gesproken in ieder geval niet’, zegt Ten Damme. ‘Er is niemand die zegt: ik ga een timmerman laten komen om mijn ren te laten overdekken. Want dat zou je moeten doen om te voorkomen dat de kippen regenwater drinken.’
Het RIVM onthulde vorig jaar dat de chemische stoffen waarschijnlijk via regenwormen in de eieren terechtkomen. Dat verklaart ook waarom industriële eieren veel lagere concentraties pfas bevatten. Legkippen leven in een afgesloten stal en eten alleen speciaal voor hen geproduceerd kippenvoer. Ze leven bovendien veel minder lang dan hobbykippen. Hoe ouder de kip, hoe meer pfas zich ophoopt in het lichaam.
‘Mijn oudste kip is acht jaar. Die heeft dus acht jaar lang regenwormen opgepikt en plasjes regenwater gedronken’, zegt Ten Damme aan de keukentafel. ‘Ik kan me voorstellen dat het pfas-gehalte in die kip een stuk hoger is dan in kippen uit de industrie. Maar is dat dan gevaarlijk? Is het een reden om haar ook maar te slachten als ze anderhalf jaar oud is? Dat is niet wat hobbyhouders willen.’
In de winter, als haar kippen minder eieren leggen, haalt Ten Damme soms een doosje bij de supermarkt. Maar het verschil is groot, zegt ze. ‘Eigen eieren zijn veel lekkerder. De smaak is vol en de dooier groot.’
Daar komt het ‘stukje beleving’ van kippen in de achtertuin bij. ‘Op zondagochtend je eitje bij de kippen halen en even hoi zeggen. De kinderen zeggen hier altijd ‘dankjewel kippen’ als ze de eieren pakken. Ze geven als dank wat meelwormen. Voedsel produceren in je eigen tuin, daar kan bijna niets tegenop.’
Zelfs de kennelijke risico’s van te veel pfas in het lichaam niet. De stoffengroep wordt in verband gebracht met een verminderde werking van het immuunsysteem, onvruchtbaarheid en kanker. Hoe schadelijk de stoffen precies zijn, staat niet vast.
Zolang dat het geval blijft, maakt Ten Damme zich geen zorgen. Ook haar kinderen van 2 en 6 jaar krijgen zondag bij het paasontbijt gewoon een eitje uit eigen tuin, hoewel de innamenormen voor kinderen nog lager liggen. ‘Ik zie eieren als een superfood’, zegt ze. ‘Als je kijkt wat er allemaal in de winkel ligt. Je gaat mij niet vertellen dat mijn kinderen beter een zak snoep kunnen eten dan een eitje.’
Op haar website heeft Ten Damme tips geformuleerd voor hobbykiphouders die willen voorkomen dat hun dieren pfas binnenkrijgen. Geef ze bijvoorbeeld alleen kraanwater, doe het voer in een voerbak en dek de ren af. Zelf doet ze dat niet. ‘Dat is meer voor mensen die zich zorgen maken over pfas.’
Wat Ten Damme vooral stoort, is de eenzijdige focus op eieren. Ze wijst erop dat ook in andere voedingsmiddelen pfas is gevonden. In vis zijn de waarden veel hoger dan in eieren. ‘Wat als ze binnenkort melk gaan onderzoeken? Koeien grazen ook in de open lucht. Of moeten we de appels van onze bomen straks weggooien?’
Het RIVM bevestigde dinsdag dat mensen via allerlei voedingsmiddelen pfas binnenkrijgen. De inname via hobbyeieren ‘komt daar bovenop’, aldus het instituut. ‘Door geen particuliere eieren meer te eten, kan een veel hogere pfas-inname vermeden worden.’
De meeste hobbykiphouders zijn juist blij met hun ‘natuurlijke’ product, denkt Ten Damme. Ze weten immers wat voor voer en medicatie ze de dieren geven. ‘Mensen die er zo in staan, gaan nu juist zelf kippen aanschaffen.’
Kijkend naar de scharrelende kippen kan Ten Damme zich niet voorstellen dat er in haar tuin iets slechts aan de gang is. Ze vertelt hoe de dieren soms omhoogspringen en al fladderend een vliegje uit de lucht plukken. ‘Dan denk je: dit is hoe een kippenleven hoort te zijn.’
Luister hieronder naar onze nieuwspodcast de Volkskrant Elke Dag. Kijk voor al onze podcasts op volkskrant.nl/podcasts.
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant