Als Amerikaanse universiteiten niet voldoen aan de wensen van president Donald Trump, verliezen ze overheidsgeld. Ook op de Cornell-universiteit merken ze dat. ‘Het is alsof we worden gestraft voor het feit dat we de werkelijkheid onderzoeken.’
is correspondent Verenigde Staten van de Volkskrant. Voor dit verhaal bracht ze een paar dagen door op de campus van Cornell University in Ithaca.
Emma Scales vraagt zich steeds vaker af wat Donald Trump van schimmels vindt. De 24-jarige promovendus steekt haar paarse handschoenen in de koelkast en trekt er wat potten uit met kleine wolkjes erin. ‘Dit is mijn onderzoek’, zegt ze in een laboratorium van de Cornell-universiteit in Ithaca, New York. ‘Zolang dat nog mag.’
Scales is niet bovenmatig nieuwsgierig naar de persoonlijke interesses van de president. Haar vraag komt voort uit noodzaak. De afgelopen maanden zag de plantkundige op haar universiteit onderzoeken worden gestaakt, fondsen ingetrokken en adviseurs ontslagen. Ze vreest dat haar binnenkort hetzelfde overkomt.
Donald Trump heeft de oorlog verklaard aan Amerikaanse universiteiten. De president heeft zestig universiteiten laten weten dat ze overheidsgeld- en contracten verliezen als ze hun beleid niet aanpassen naar zijn ideologische wensen. Dinsdag werd bekend dat het Witte Huis 2,2 miljard dollar aan financiering voor Harvard bevriest. Dat besluit volgde op de aankondiging van Harvard-voorzitter Alan Garber dat zijn universiteit niet tegemoetkomt aan de eisen van Trump. Vorige week dinsdag kreeg de Cornell-universiteit te horen dat ze 1 miljard dollar, gebruikt voor beurzen en onderzoeken, kan mislopen.
‘Het is doodeng’, zegt Scales. ‘Het is alsof we allemaal worden gestraft voor het feit dat we de werkelijkheid onderzoeken.’
Trump is een ideologische kruistocht begonnen tegen mensen en instituties die zijn kijk op de wereld niet delen, met name rondom thema’s als racisme, klimaat en geslacht. Als het aan de president ligt, besteden musea geen aandacht meer aan het slavernijverleden, leren kinderen niets over seksuele diversiteit en worden onderzoeken naar klimaatverandering stopgezet.
Daarvoor gebruikt Trump dwang. Onder het mom van vermeend antisemitisme – wegens studentenprotesten tegen de oorlog in Gaza – en volgens hem ‘discriminerend’ diversiteitsbeleid, perkt Trump de academische vrijheden in. Zo heeft zijn regering een lijst gemaakt met verboden woorden als ‘vervuiling’, ‘diversiteit’ en ‘geslacht’: als onderzoekers zich daarover buigen, lopen zij het risico om financiering of zelfs hun baan te verliezen.
Dit is een verregaande inbreuk op de onafhankelijkheid die universiteiten al decennialang genieten. En daar blijft het niet bij. De regering-Trump laat studenten die kritisch zijn op Israël arresteren en poogt internationale studenten het land uit te zetten.
De vrijheid van meningsuiting van studenten staat onder druk. In paniek halen studenten in het hele land politieke uitspraken op sociale media offline. In studentencommissies durven ze zich niet meer uit te spreken. De moeder van Scales raadde haar af met een journalist te praten. ‘Maar hoe moeten mensen dan weten wat er in dit land gebeurt?’, reageerde zij.
De heuvelachtige campus van de Cornell-universiteit, in het westen van de staat New York, is omringd door beekjes, watervallen en platteland. Studenten die onderzoek doen naar landbouw delen hun resultaten met de boeren in de buurt. Ze kijken bijvoorbeeld hoe zij hun oogst kunnen beschermen tegen extreem weer als gevolg van klimaatverandering. Het doel van hun onderzoeken is de leefomgeving te verbeteren.
Op de elfde verdieping van de landbouwfaculteit scrollen vijf promovendi op hun telefoons door een lijst met meer dan honderd verboden woorden. Ze controleren welke er in hun eigen onderzoeken voorkomen.
‘Klimaatverandering is er een’, zegt Scales. ‘Daar gaat mijn hele onderzoek over.’ Ze gaat lager in haar stoel zitten. ‘Het woord vrouw mag ook niet meer in onze onderzoeken voorkomen’, zegt Alex Lando (26), die onderzoek doet naar insecten. ‘Polarisatie’, zegt natuurkundige Nick Brennan (24). ‘Geslacht’, zegt Mohamed El-Walid (28), die de relatie tussen klimaatverandering en de maïsoogst onderzoekt.
De National Science Foundation, een agentschap dat onderzoeken financiert en coördineert, speurt voor Trump naar verboden woorden. Het bepaalt waar het geld naartoe gaat en dus ook wie dat niet meer krijgt.
Als de geldkraan wordt dichtgedraaid, kunnen jarenlange onderzoeken verloren gaan. De studenten hier kweken talrijke populaties insecten, schimmels en planten in hun laboratoria en kassen. Sinds kort ontvangen de promovendi advertenties over onderzoeksprojecten van universiteiten in Europa en Canada, die hen proberen te rekruteren. Velen van hen verliezen de hoop op een wetenschappelijke toekomst in de VS. ‘Als een woord als klimaatverandering al niet meer mag worden gebruikt’, zegt Scales, ‘wat is dan nog het nut van onderwijs?’
‘Donald Trump volgt het draaiboek van autoritaire leiders’, zegt Risa Lieberwitz, hoogleraar arbeidsrecht die aan de Cornell-universiteit onderzoek doet naar de vrijheid van meningsuiting op campussen. ‘Hij is allerlei democratische instituties aan het ontmantelen, waar scholen ook een onderdeel van zijn. Ik denk dat zijn einddoel is om vrij onderzoek te elimineren evenals ideeën die indruisen tegen zijn politiek.’
Radicaal-rechtse activisten voeren al jaren campagne tegen onderwijsinstellingen die studenten zouden indoctrineren met progressief gedachtegoed. Vermeend antisemitisme wordt vaak als aanleiding gebruikt.
In 2024 riepen Republikeinen in het Congres universiteitsvoorzitters op het matje omdat Joodse studenten niet genoeg zouden zijn beschermd tijdens de protesten tegen de Gaza-oorlog. Ze werden zo hard aangevallen dat de voorzitters van Yale, Harvard en de Universiteit van Pennsylvania moesten opstappen. Tijdens de verhoren stelden Republikeinen antisemitisme gelijk aan kritiek op Israël.
Amerikaanse universiteiten staan voor een keuze: geven ze zich over aan de regering-Trump of komen ze in verzet? Veel studenten en docenten zijn geschrokken van hoe gemakkelijk universiteiten meegaan met wat Trump wenst. Ze zijn bang dat de regering steeds meer invloed zal uitoefenen op het onderwijs.
In conservatieve staten staan academische vrijheden al langer onder druk, zegt Lieberwitz telefonisch. Boeken zijn verboden, lesmateriaal is aangepast, lerarenvakbonden zijn verzwakt. ‘Nu Trump president is, willen ze dit landelijk verwezenlijken.’
Uit vrees om 400 miljoen dollar aan financiering permanent te verliezen, stemde de Columbia-universiteit in New York in met Trumps eisen. Er komt op de campus een nieuwe veiligheidsdienst van 36 agenten die mensen van de campus mogen verwijderen en arresteren. Ook komt de afdeling Midden-Oostenstudies onder toezicht te staan van de overheid en kan beleid formeel worden bestempeld als antisemitisme.
‘Dit is een zwarte dag voor de academische vrijheid in heel de VS’, reageerde Sheldon Pollock, decaan van het Midden-Oostendepartement, tegen The New York Times. Het voorwerk voor de regering werd gedaan door pro-Israëlische groepen als Canary Mission, die studenten, docenten en activisten die enigszins kritiek uiten op Israël online aan de schandpaal nagelen. Het Witte Huis zou een lange lijst hebben met namen van studenten en docenten die als dissident worden beschouwd.
De Cornell-universiteit lijkt op de lijn van Harvard te zitten en minder buigzaam te zijn. In een opiniestuk in The New York Times beschreef voorzitter Michael Kotlikoff dat universiteiten dienen als ‘bolwerk tegen autocratie’. Toch vrezen de promovendi dat ook hun bestuur straks alsnog instemt met eisen die hun academische vrijheden en hun vrijheid van meningsuiting verder zullen inperken.
‘Een van mijn studenten heeft uit vrees voor de regering het land verlaten’, zegt Mũkoma Ngũgĩ, een Keniaans-Amerikaanse literatuurdocent aan Cornell, in zijn tuin in Ithaca. ‘Universiteiten horen geen plek te zijn waar studenten worden gestraft omdat ze zich tegen een oorlog verzetten.’
Momodou Taal, een Gambiaans-Britse promovendus, twitterde na de terreuraanvallen van Hamas op 7 oktober 2023 dat ‘gekoloniseerden het recht hebben om weerstand te bieden, op elke mogelijke manier’. Hij werd tijdelijk geschorst en kwam na Trumps presidentschap opnieuw onder het vergrootglas te liggen.
Eerder dit jaar werd duidelijk dat de immigratiedienst ICE plannen had om hem te arresteren. Toen hij weken geleden het bericht kreeg zich te melden, besloot hij zelf weg te gaan, om een uitzetting voor te zijn. Hij verblijft nu op een onbekende plek.
De afgelopen weken zijn de visa van meer dan driehonderd internationale studenten ingetrokken vanwege hun rol in de protesten. Ook heeft ICE enkele buitenlandse studenten aangehouden en naar uitzetcentra gebracht. Op de Columbia-universiteit werd de Palestijns-Syrische Mahmoud Khalil gearresteerd, ook al heeft hij een verblijfsvergunning en een Amerikaanse echtgenote. In Sommerville, Massachusetts werd de Turkse Rümeysa Öztürk vorige maand meegenomen wegens een opiniestuk waarin ze de Tufts-universiteit opriep ‘de Palestijnse genocide te erkennen’ en de banden met Israël te verbreken.
Khalil en Öztürk waren volgens een woordvoerder van het ministerie van Binnenlandse Veiligheid betrokken bij ‘activiteiten ter ondersteuning van Hamas’, waarvoor nooit bewijs is geleverd. In afwachting van hun proces verblijven beiden in uitzetcentra in Louisiana.
Velen geloven er niet in dat het ingrijpen van de regering-Trump daadwerkelijk iets met antisemitisme te maken heeft. ‘Donald Trump en zijn bondgenoten gebruiken antisemitisme als voorwendsel om een radicale agenda te promoten die niets met Joden te maken heeft’, schreef Yair Rosenberg in The Atlantic. Tijdens de protestgolf vonden her en der antisemitische incidenten plaats, tegelijkertijd werden veel van de protesten door joodse studenten georganiseerd.
‘Het is hypocriet dat Trump antisemitisme als aanleiding gebruikt voor zijn censuur’, zegt hoogleraar Lieberwitz. Zijn extreemrechtse achterban is volgens experts de grootste dreiging voor Joden in de VS. ‘Als Trump bezorgd is over antisemitisme, waarom zei hij dan niks over de nazigroeten van Elon Musk en Steve Bannon?’
‘Nu gebeurt dit omdat mensen kritisch waren op de politiek van Israël’, zegt Scales, ‘maar reken er maar op dat er straks studenten kunnen worden geschorst en opgepakt omdat ze in vaccinaties geloven of zich uitspreken over klimaatverandering.’
De studenten op de Cornell-universiteit hebben op de elfde verdieping protestborden liggen die het belang van onafhankelijke wetenschap benadrukken, maar ze hebben geen idee of en wanneer ze die weer gaan gebruiken.
Voor literatuurdocent Mũkoma Ngũgĩ, een zoon van de postkoloniale schrijver Ngũgĩ wa Thiong’o, die in 1977 in Kenia gevangen zat voor zijn felle kritiek op het dictatoriale regime van Jomo Kenyatta, is het vrij duidelijk wat er in de VS aan de hand is.
‘Autoritaire regimes komen altijd achter universiteiten aan, als centra van kennis’, zegt hij. ‘Mensen die het niet met je eens zijn, leg je het zwijgen op. En je creëert cultuuroorlogen, zodat de samenleving elkaar bevecht en niet jou.’ Het is tragisch, zegt Ngũgĩ, dat zelfs Amerikaanse studenten daar nu de dupe van worden. ‘Maar ik vrees dat dit nog maar het begin is.’
Overheidsagentschap National Science Foundation onderzoekt of wetenschappelijke projecten die de overheid steunt in strijd zijn met Donald Trumps decreten en maakt daarbij gebruik van een lijst met verboden woorden. The Washington Post wist de hand te leggen op een selectie van die lijst en sprak met medewerkers van het fonds over de toetsing. Zo mag het woord ‘toegankelijkheid’ (‘accessibility’) niet gebruikt worden in de context van diversiteitsbeleid, maar wel als het gaat over bijvoorbeeld de toegankelijkheid van data.
Accessibility
Advocacy
Antiracist
Barrier
Biases
Cultural relevance
Disability
Diverse backgrounds
Diversity
Diversified
Ethnicity
Excluded
Exclusion
Equity
Female
Gender
Hate speech
Historically
Implicit bias
Inclusion
Inclusive
Inequities
Institutional
Intersectional
Institutional
Intersectional
Male dominated
Marginalized
Minority
Multicultural
Oppression
Polarization
Racially
Segregation
Socioeconomic
Systemic
Trauma
Underrepresented
Underserved
Victims
Women
Luister hieronder naar onze podcast de Volkskrant Elke Dag. Kijk voor al onze podcasts op volkskrant.nl/podcasts.
Geselecteerd door de redactie
Lees hier alle artikelen over dit thema
Source: Volkskrant