Na weken afwezigheid liet Joe Biden dinsdagavond weer van zich horen. Tijdens een speech in Chicago waarschuwde de Amerikaanse oud-president voor het beleid van Donald Trump. Biden wil een stem in het debat, maar zijn partij houdt hem liever op de achtergrond.
is correspondent Verenigde Staten van de Volkskrant. Hij woont in New York.
Met stramme pas maakt Joe Biden zijn rentree op het Amerikaanse toneel. Het gaat gelijk mis. Als vanouds. Dinsdagavond in Chicago begint de voormalige president, berucht om zijn versprekingen, terwijl Bruce Springsteen nog uit de speakers schalt. Pas na tientallen seconden wordt hij verstaanbaar. Hij heeft het zelf niet door. ‘Dank u, dank u’, zegt Biden. ‘Zo goed om hier te zijn.’
Want weggeweest is hij. Sinds de president in januari plaatsmaakte voor Donald Trump, verdween Biden in één klap uit het publieke oog. Geen interviews, geen optredens, zelfs niet de gebruikelijke fundraisers ter financiering van een presidentiële bibliotheek. Stilte.
Ook zijn partijgenoten verwezen afgelopen weken nauwelijks nog naar ’s lands 46ste president. De man die in hun ogen te lang vasthield aan een gedoemde kandidatuur, en mogelijk daarmee het presidentschap voor de Democraten verspeelde, wordt momenteel liever vergeten. In het verzet tegen Trump lijkt voor Biden geen rol weggelegd.
Hijzelf ziet dat anders. De 82-jarige Biden bood zijn diensten al aan bij partijvoorzitter Ken Martin. Die suggestie bleef onbeantwoord. Maar dinsdagavond in Chicago, op een conventie voor Amerikanen met een handicap, waar Biden een prijs in ontvangst neemt, grijpt hij dan toch zijn moment.
‘In minder dan honderd dagen heeft deze nieuwe regering zoveel schade en verwoesting berokkend’, zegt Biden achter de kansel. ‘Het is eigenlijk adembenemend dat dit zo snel kon gebeuren. Ze zijn de sociale voorzieningen met een bijl te lijf gegaan.’
In zijn speech van een half uur begint Biden niet over de verkiezingsuitslag. Noch schetst hij grootse vergezichten voor de toekomst van de Amerikaanse democratie. Biden richt zich vrijwel uitsluitend op de sociale bijstand en zorguitkeringen, onderwerpen die hem al decennia nauw aan het hart liggen. Beide lopen momenteel gevaar.
Hoewel Trump tijdens zijn campagne beloofde niet te bezuiniging op de sociale zekerheid, werkt zijn partij aan nieuwe wetgeving waarin dat mogelijk alsnog gebeurt. Ook miljardair Elon Musk, die namens Trump de federale overheid inkrimpt, zegt te willen snijden in de uitkeringen. De Social Security Administration, die overheidsinstantie die de sociale zorg overziet, kromp al met duizenden banen.
‘Zevenduizend mensen de laan uit’, fulmineert Biden dinsdag. ‘En ze maken zich klaar om er meer uit te werken.’ Dinsdag organiseerden Democraten door heel het land demonstraties vóór de sociale zekerheid. Hoewel zijn partij er niet op zat te wachten, sloot Biden zich daarbij aan.
Biden is niet het enige zwaargewicht dat zijn stilte verbrak. Vorige week sprak oud-vicepresident Kamala Harris (60), in november nog kandidaat tegen Trump, onverwacht op een politieke conferentie voor zwarte vrouwen in Californië. Dit voorjaar verhuisde zij met haar echtgenoot Doug Emhoff terug naar Los Angeles.
Mogelijk stelt Harris zich binnenkort kandidaat voor het gouverneurschap van Californië. De termijn van huidige gouverneur Gavin Newsom verloopt in november. Maar ook een nieuwe gooi naar het presidentschap, in 2028, lijkt voor Harris verre van uitgesloten.
Haar reputatie is goeddeels onbeschadigd. Weinig partijgenoten rekenen Harris het verlies aan. De consensus luidt dat Biden haar, met zijn late opstappen, simpelweg te weinig tijd liet voor een zege. Voor Harris zien de Democraten, anders dan bij Biden, nog wel een politieke toekomst weggelegd binnen de partij.
‘We zien onze vooruitgang ongedaan gemaakt worden’, zei Harris in de kustplaats Dana Point. ‘Ik ga nergens heen.’
In de Amerikaanse media uitten Democraten deze week, veelal anoniem, hun zorgen over Bidens optreden dinsdag. Juist nu Donald Trumps binnenlandse aanzien barsten begint te vertonen, vooral dankzij zijn riskante handelsoorlog, zou diens nog altijd minder populaire voorganger de aandacht kunnen afleiden. Liever houden partijgenoten Biden deze dagen buiten de spotlight.
De keren dat Bidens naam afgelopen weken wél weerklonk in Washington, kwam die hoogstwaarschijnlijk uit de mond van Trump. De huidige president verwijst bijna dagelijks naar zijn voorganger, die hij beschouwt als zijn politieke aartsvijand. Bij monde van zijn woordvoerder weet Trump ook dinsdag een sneer uit te delen.
‘Ik ben geschokt dat hij ’s avonds spreekt’, aldus woordvoerder Karoline Leavitt. ‘Ik dacht dat zijn bedtijd veel eerder was.’
Biden noemt Trump dinsdagavond niet bij naam. Hij spreekt slechts over ‘die gast’ die ‘de natie verdeelt’ – en die hij slechts eenmaal wist te verslaan.
Dit voorjaar verschijnen in de VS meerdere journalistieke boeken over de mislukte Democratische campagne van 2024. Die zullen een pijnlijk inkijkje bieden in Bidens beslissing om zich op 81-jarige leeftijd kandidaat te stellen, ondanks talloze waarschuwingen, en de pogingen van zijn omgeving om zijn mentale en fysieke aftakeling te verbloemen.
Terwijl zijn nalatenschap steeds meer vorm krijgt, zal Biden de komende maanden proberen om daar een eigen narratief tegenover te zetten. Dat zal hij doen met eigen nog te verschijnen memoires en, als het aan hem ligt, meer optredens zoals dinsdag.
Terugkijkend op ‘vierhonderd jaar’ in de politiek – een grap – herinnert Biden zijn publiek in Chicago eraan dat hij het Amerikaanse sociale stelsel altijd te vuur en te zwaard heeft verdedigd. ‘Want dat is wie wij zijn als Amerikanen.’
Dit is zijn erfenis zoals Biden die voor zich ziet: niet de man die Donald Trump weer in het zadel hielp, maar een ‘eerlijke’ politicus die altijd ‘degelijkheid’ uitdroeg. Decennialang. Tot op het allerlaatst.
Luister hieronder naar onze podcast de Volkskrant Elke Dag. Kijk voor al onze podcasts op volkskrant.nl/podcasts.
Geselecteerd door de redactie
Lees hier alle artikelen over dit thema
Source: Volkskrant