Statiegeldverzamelaars verenigen zich donderdag in een eigen officieuze vakbond: The Amsterdam Can Collective. ‘Deze groep wordt vaak geframed als de veroorzaker van zwerfafval’, zegt Mara Voss (29), die betrokken is bij de oprichting. ‘Maar laat ze dan ook meedenken over de oplossingen.’
is regioverslaggever van de Volkskrant in Amsterdam en omstreken.
Om zwerfafval tegen te gaan, zit er sinds twee jaar statiegeld op blikjes. Sindsdien is vooral in grote steden het aantal verzamelaars van blikjes en kleine plastic flesjes flink gestegen. Die toename heeft ook een keerzijde: vuilnisbakken worden opengebroken en vuilniszakken worden op straat opengesneden.
Volgens antropoloog Voss (Hogeschool van Amsterdam) ergeren ook veel statiegeldjagers zich daaraan. ‘Een minderheid is verantwoordelijk voor die open getrokken vuilniszakken. Andere verzamelaars schamen zich ervoor. Zij worden erop aangekeken.’
Voss liep een jaar met verzamelaars mee om te zien hoe mensen ‘een leven bouwen op statiegeld’. ‘Ik wilde zien wat er gebeurt als blikjes en mensen die niet mee kunnen of mogen doen in de reguliere maatschappij, elkaar ontmoeten.’ Ze schrok vooral van de neerbuigende opmerkingen.
‘Soms trappen mensen voor hun neus een blikje op straat plat, of schreeuwen: blijf van mijn afval af. Ze worden gezien als klaplopers of profiteurs, terwijl het een diverse groep is. Je hebt arbeidsmigranten die zelf als een leeg colablikje zijn weggegooid door hun werkgever. Mensen met een psychische kwetsbaarheid of verslaving, maar ook studenten of bijstandsmoeders die het geld nodig hebben.’
Wat haar betreft moet het verzamelen van de blikjes gezien worden als ‘een vorm van autonomie en zelfredzaamheid. Mensen zoeken voortdurend naar mogelijkheden om te leven, bovendien dragen ze bij aan recycling.’
Hoewel uit de maandag gepubliceerde landelijke Zwerfafvalmonitor blijkt dat Nederlanders steeds minder blikjes, flesjes en drankkartons weggooien op straat of in de natuur, heeft niet iedereen het gevoel dat de introductie van statiegeld op blikjes tot minder zwerfafval heeft geleid. Vooral in drukke gebieden, zoals de Amsterdamse binnenstad, is de straat een stuk viezer geworden. Volgens de gemeente komt dat onder meer doordat blikjesverzamelaars de vuilniszakken doorzoeken.
Om de troep tegen te gaan, nam Amsterdam al verschillende maatregelen. Zo werden er onder meer doneerrekjes aan de vuilnisbakken gemonteerd. Het idee was dat mensen statiegeldblikjes of -flesjes daarin konden doen. ‘Maar in praktijk troffen we er vaak milkshakebekers en patatzakken aan. Het werd er alleen maar viezer van’, aldus een woordvoerder.
Inmiddels hebben de doneerrekjes plaatsgemaakt voor nieuwe initiatieven. Steeds meer vuilnisbakken worden voorzien van een magneet en een springveer. ‘De bak hoeft dan niet meer te worden opengebroken, en sluit vanzelf.’ Daarnaast is de gemeente overgestapt op de doorzichtige vuilniszak. ‘Verzamelaars kunnen dan sneller zien of er wel of geen blikjes in zitten’, aldus de gemeentewoordvoerder.
Volgens antropoloog Voss zijn deze maatregelen een stap in de goede richting, maar is er meer mogelijk. ‘Laat de statiegeldverzamelaars daarover praten met de beleidsmakers.’ Zo houden statiegeldverzamelaars niet van de bulk-automaat, waar in een keer 200 flesjes of blikjes worden geplet. ‘Die automaat stort het statiegeld op je bankrekening. En die hebben ze vaak niet. Het liefst hebben ze een automaat waar ze dag- en nacht met de blikjes en flesjes terecht kunnen en contant betaald krijgen. Dan hoeven ze niet meer met hun volle vuilniszak door de supermarkt, waar ze zich vaak opgelaten voelen.’
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant