Er zijn steeds medische tests om vroeg ziektes op te sporen. Dat heeft voordelen, maar ook onderbelichte nadelen, zegt de Raad voor Volksgezondheid en Samenleving (RVS). Als je hard genoeg zoekt, mankeert volgens de raad iedereen wel wat.
De RVS heeft het in een nieuw advies over "diagnose-expansie". Daarmee verwijst de adviesraad naar het vaker inzetten van screenings, zoals bloedtests, MRI-scans en kijkonderzoeken. Die onderzoeken hebben voordelen, zoals het voorkomen van ernstige ziektes en hoge kosten in een later stadium, maar de nadelen zijn onderbelicht.
Onderzoeken die dienen om iemand gerust te stellen, kunnen bijvoorbeeld leiden tot meer ongerustheid en onnodige vervolgonderzoeken. "Want niemand zal als 100 procent gezond uit alle onderzoeken komen." Ook krijgen veel mensen zonder klachten een foutpositieve uitslag. Die belasten de reguliere zorg en zorgen ervoor dat mensen met klachten langer moeten wachten.
Door technologie is het mogelijk om ziektes steeds vroeger op te sporen. "Maar daardoor rekken we de definities van wat we als afwijkend of ziek beschouwen als vanzelf op", zegt de RVS, die zich afvraagt wat de maatschappelijke en psychologische gevolgen daarvan zijn. "We lopen de kans dat er straks nauwelijks meer iemand is die niet op de een of andere manier een verhoogde kans loopt op ziekte."
De raad noemt mannen van boven de zestig jaar al voorbeeld. Als je die allemaal zou screenen, zouden velen de diagnose prostaatkanker krijgen. Dan worden ze 'patiënt' en vermindert hun kwaliteit van leven door onderzoeken en behandelingen. Terwijl velen vermoedelijk nooit last zouden hebben gekregen van de vroege vorm van kanker.
De raad wijst erop dat voorkomen belangrijker blijft dan vroeg opsporen. Zo zou het beter zijn om in te zetten op een beter voedselaanbod en een gezonde leefomgeving, om mensen juist buiten de zorg te houden. "De focus op het vroeg opsporen van ziekte vermindert het gevoel van urgentie ziekte écht te voorkomen."
De RVS vraagt zorgverleners om terughoudend te zijn en "momenten van reflectie" in te lassen bij het voorschrijven van screenings. Ook zouden de negatieve gevolgen van het vroeg opsporen "expliciet onderdeel" moeten zijn van medische overwegingen.
Source: Nu.nl algemeen