Tata Steel wil 1.600 banen schrappen: een op de vijf werknemers moet weg. Honderden werknemers pikken dat niet. Ze willen ‘groen staal’ maken, zoals eerder is afgesproken. ‘Banen schrappen is geen plan.’
is economieredacteur. Hij schrijft over de energietransitie.
Gerrit Idema, FNV-kaderlid bij Tata Steel, kent zijn klassiekers. Dus heeft hij zijn tekst paraat als zijn collega Richard Kokkelink onverwacht voorstelt om ‘nu, met zijn allen!’ naar de directie van de staalfabriek te lopen. Kokkelink, gehuld in het beschermende zilveren schort en de kap die arbeiders in de hoogoven dragen, wil het eisenpakket dat het personeel zojuist heeft opgesteld direct ‘uitleveren’ aan bestuursvoorzitter Hans van den Berg.
‘Willen we naar het Dudokhuis?’, roept Gerrit Idema de honderden collega’s op het plein voor hem toe.
Bevestigend gejuich.
‘Dan gaan we naar het Dudokhuis!’
En dus trekt een stoet van honderden medewerkers, gehuld met vlaggen van vakbonden FNV en CNV, niet veel later in een lange sliert richting het door architect Willem Dudok ontworpen directiegebouw. Velen gaan gehuld in het geel-blauwe fabriekstenue, vaak met zwarte vegen op de broek en rinkelend gereedschap in haken aan de riem. Anderen dragen een brandweerpak of gele tuinbroeken. Het kantoorpersoneel gaat in burgerkloffie. ‘Banen schrappen is geen plan’, luidt de tekst op het spandoek waar iedereen achteraan loopt.
Vorige week woensdag kondigde de directie van de staalfabriek in de IJmond aan dat er zo’n 1.600 arbeidsplaatsen moeten verdwijnen: ongeveer één op de vijf banen. De reorganisatie is nodig, omdat de fabriek nu verlies lijdt, stelt de directie. Mede door dumping van Chinees staal is de prijs op de wereldmarkt laag. Alle Europese staalfabrieken hebben daar last van. In Groot-Brittannië besloot de regering dit weekend zelfs de laatste staalfabriek van het land te nationaliseren.
Bovendien zijn de kosten voor energie hoog, stort de vraag van Duitse autobouwers in, is er onzekerheid over importheffingen en moet er flink worden geïnvesteerd om de fabriek de komende decennia schoner en klimaatneutraal te maken. Dat kan niet zolang Tata Steel qua productiviteit onder aan het lijstje met de Europese concurrentie bungelt. Volgens de directie werken er vooral te veel mensen in leidinggevende functies en bij ondersteunende diensten.
Het nieuws is hard aangekomen in de IJmond. Honderden medewerkers zijn maandagochtend afgekomen op de actiebijeenkomst. Relatief gelaten en lauw reageren ze aanvankelijk als FNV-bestuur Cihan Lacin stelt dat het plan ‘ongepast en onacceptabel’ is. Het is volgens hem ‘de omgekeerde wereld’ om het schrappen van arbeidsplaatsen als uitgangspunt te nemen. ‘Ze moeten eerst met uitgewerkte plannen komen over hoe we hier in de toekomst groen staal gaan maken, pas daarna kunnen we kijken wat dat betekent voor de werkvloer.’
Cinta Groos, voorzitter van de centrale ondernemingsraad, roept een eerdere staking van 24 dagen in herinnering. Daarmee dwong het personeel vijf jaar geleden af dat er een plan kwam om in de fabriek volledig ‘groen staal’ te produceren. Zonder kolen maar met groene waterstof, gemaakt uit windenergie. ‘Het lijkt wel alsof met dat plan op dit moment wordt gestopt’, roept Groos. Zij benadrukt dat de ‘maatwerkafspraken nog gaande zijn’. Die voert Tata met de regering over de staatssteun die nodig is voor groene staalproductie.
Daarom hebben de bonden dus een eisenpakket voor het management opgesteld. Ze willen eerst een handtekening onder een plan over hoe er in de toekomst groen staal gemaakt gaat worden. Ook eisen ze een omscholingsprogramma en directe vacaturestop, behalve dan voor de productiebanen in de fabrieken waar een chronisch tekort aan mensen is.
‘Zonder perspectief geen reorganisatie’, roept Idema. De reorganisatie moet verder niet door externe experts worden uitgevoerd, maar met ‘de experts op de werkvloer’. Idema: ‘Jullie dus!’
Met dat eisenpakket op zak komt iedereen aan bij het Dudokhuis. Zodra ze onder de openstaande slagboom de parkeerplaats van het hoofkantoor oplopen, scandeert de kop van de stoet ‘Hanssie!’. Wat langzaam naar achteren wordt omgevormd tot ‘Actie!’.
Niet veel later komt ‘Hanssie’ naar buiten, samen met enkele mede-bestuurders. ‘Dit is niet de manier waarop we als directie graag met jullie dit bedrijf runnen’, zegt Hans van den Berg zodra hij het plan in ontvangst heeft genomen. Hij benadrukt dat er echt wel iets meer speelt dan de ontslagen. ‘We zitten nu achter in het Europese treintje, omdat we te veel management en ondersteunend personeel hebben. Dat willen we verbeteren. We moeten weer de locomotief worden.’
De topman zegt dat Tata absoluut wil investeren in groen staal. Maar de handtekeningen van de overheid en de directie in India staan nog niet onder de maatwerkafspraken. ‘We zijn daar wel dichtbij’, zegt Van den Berg: ‘Maar om die handtekening te krijgen en de plannen te kunnen uitvoeren, zullen we wel winstgevend moeten zijn. Daarom doen we dit.’ Eind juni belooft Van den Berg een uitgebreid plan. Hij belooft de eisen voor die tijd goed te lezen.
‘Over dat management heeft hij op zich een punt’, zegt Richard Kokkelink als hij na afloop van het protest terugloopt. Zelf is hij na 41 jaar bij het bedrijf net met pensioen gegaan. ‘Ik heb hier al vier reorganisaties meegemaakt, maar ik vind dit spannender dan ooit. Omdat de druk nu van alle kanten komt. Dus ik blijf de collega’s hier steunen.’
Luister hieronder naar onze nieuwspodcast de Volkskrant Elke Dag. Kijk voor al onze podcasts op volkskrant.nl/podcasts.
Wilt u belangrijke informatie delen?
Mail naar tips@volkskrant.nl of kijk op onze tippagina.
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant