schrijft voor de Volkskrant over literatuur, non-fictie en onderwijs.
Ouders die hun kind om religieuze redenen thuishouden van school, kunnen opgelucht ademhalen: dat mag voortaan in Nederland. Nou ja, officieel niet natuurlijk, want er bestaat een wettelijke leerplicht voor kinderen van 5 tot 16 jaar. Toch worden ouders niet vervolgd als ze de wet overtreden. Dat liet het Openbaar Ministerie afgelopen week weten.
Hoe komt het OM hier in godsnaam bij? Kinderen onderwijs ontzeggen, wie vindt dat nou een goed idee? Helaas is kinderen thuishouden een groeiend probleem. Volgens Ingrado, de vereniging voor de leerplicht, neemt het aantal toegekende vrijstellingen van de leerplicht al jaren toe: in 2015-2016 waren het er 705, in 2022-2023 drie keer zo veel, 2.124.
Zo’n vrijstelling moeten ouders aanvragen bij de overheid. Ze kan worden toegekend in geval van een ziek kind, of als ouders rondreizen. Deze kinderen kunnen dan thuisonderwijs krijgen. Saai voor hen, maar een noodoplossing.
Maar ouders kunnen ook een beroep doen op een derde grond, de ‘richtingsbedenking’: ze moeten dan aantonen dat de scholen in hun buurt ‘niet passen’ bij ‘hun manier van leven of geloof’. Wat is dat precies, niet passen? Leren kinderen op die scholen niet wat jij vindt dat ze moeten leren? Volgt de school niet exact jouw religieuze richting of levensopvatting, of is ze niet streng genoeg naar jouw smaak?
De vage omschrijving blijkt voor het OM het probleem. Het heeft ‘te weinig juridische houvast is om deze zaken te vervolgen’. Van de aangevraagde vrijstellingen werden er vorig jaar 2.100 toegezegd en 160 afgewezen. Bij een deel kwam het tot een rechtszaak, maar de uitspraken van rechters waren volgens het OM ‘heel verschillend’. Bovendien leidden sancties als een geldboete er zelden toe dat een kind alsnog naar school ging. Daarom laten ze het er bij het OM maar bij zitten.
Vreemde redenering. Het OM heeft de taak burgers die verdacht worden van strafbare feiten op te sporen en te vervolgen, waarna de rechter over de zaak beslist. Het OM kan toch niet zelf besluiten dat wetsovertreders niet worden vervolgd? Het argument ‘de wet werkt niet’ schiet tekort: als het opsluiten van moordenaars niet leidt tot minder moorden, is dat nog geen reden om moordenaars vrij te laten rondlopen. Als een wet geen effect heeft, of niet helder is, moet er een betere wet komen, die wordt gehandhaafd.
De leerplichtambtenaren zijn niet blij met dit besluit van het OM. Staatssecretaris Mariëlle Paul van Onderwijs evenmin; zij gaat met het ministerie van Justitie en Veiligheid en het OM ‘in gesprek’. Dat is hoognodig, want het is een volstrekt verkeerd signaal: kennelijk kan het niemand wat schelen als jij je kind thuishoudt, je doet maar, je leert het zelf maar wat je goeddunkt. Deze lakse houding zal tot een toename van thuiszitters leiden.
Kinderen hebben recht op regulier onderwijs. Om te leren rekenen, lezen en schrijven, te leren nadenken en oordelen. Maar ook omdat ze op school spelen met andere kinderen, ook kinderen uit andere bevolkingsgroepen. De leerplichtwet is er om kinderen te beschermen tegen misbruik, zoals kinderarbeid, maar ook tegen de ongebreidelde macht van hun ouders. Niet naar een gewone school gaan is schadelijk voor kinderen en snijdt hun toekomstmogelijkheden af.
We hebben in Nederland scholen van alle denominaties, er is veel om uit te kiezen, in alle regio’s. Wat als geen school in de ogen van de ouders streng-islamitisch of streng- reformatorisch genoeg is? Dan houdt het op. Haal die ‘richtingsbedenking’ uit de wet. De criteria zijn eindeloos oprekbaar en daarmee zinloos.
Over onze columns
Columnisten hebben de vrijheid hun mening te geven en hoeven zich niet te houden aan de journalistieke regels voor objectiviteit. Lees hier onze richtlijnen.
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant columns