Het door geweld geteisterde Ecuador wedt nogmaals op de harde hand van president Noboa. Het jonge staatshoofd verklaarde in het afgelopen anderhalf jaar de oorlog aan de drugsbendes. Zondag werd hij met ruime cijfers herkozen.
is correspondent Latijns-Amerika van de Volkskrant. Hij woont in Mexico-Stad.
Daniel Noboa, pas 37 jaar oud en sinds anderhalf jaar president van Ecuador, krijgt nogmaals de opdracht van de Ecuadoraanse kiezer: maak dit keer echt een einde aan het bendegeweld, aan de schietpartijen, de duizenden moorden per jaar, de roofovervallen, de drugshandel, de bendeoorlogen.
Zondag werd Noboa, zakenman en kind uit een rijke familie van bananenhandelaren, met ruime cijfers herkozen tot president van het Zuid-Amerikaanse land. De peilingen hadden een nek-aan-nek-race voorspeld met zijn linkse uitdager Luisa González, maar zondagavond stelde de Nationale Kiesraad vast dat 56 procent van de kiezers Noboa, en diens oorlog tegen de georganiseerde misdaad, steunen.
Zijn tegenstrever González kwam onmiddellijk in het verweer tegen de volgens haar ‘frauduleuze’ uitslag en stelde het resultaat niet te erkennen. Peilingen hadden haar betere kansen gegeven en ook een van de twee exit-polls had haar als lichte favoriet aangewezen. Ze eiste een hertelling. Vooraf aan de verkiezingen hadden beide kandidaten tienduizenden vrijwilligers opgetrommeld om getuige te zijn van het stemproces in de stemlokalen.
Halverwege 2023 was de jonge Noboa de grote verrassing tijdens vervroegde verkiezingen nadat de vorige president, de geplaagde bankier Guillermo Lasso, tussentijds was opgestapt. De onbekende maar zelfverzekerde Noboa - brede schouders, gemillimeterde coupe - maakte indruk tijdens verkiezingsdebatten. De campagne kwam onder hoogspanning te staan toen presidentskandidaat en anti-corruptie-journalist Fernando Villavicencio op straat in hoofdstad Quito werd vermoord.
Noboa eindigde in 2023 in de eerste ronde net achter de linkse González en streefde haar voorbij in de tweede. De sociaaleconomische agenda van González, de kandidaat van de omstreden links-populistische ex-president Rafael Correa, legde het af tegen Noboa’s belofte om de georganiseerde misdaad aan te pakken. Hij won en mocht het restant van de termijn van zijn voorganger volmaken.
En ook dit keer verwachten de meeste Ecuadoranen meer van president Noboa, die in zijn korte tijd als staatshoofd meermaals de noodsituatie uitriep en leger en politie op de bendes afstuurde, dan van González, hoezeer ook zij in haar campagne daadkracht probeerde uit te stralen.
Noboa boekte inderdaad resultaten met zijn harde hand. Hij bestempelde de bendes tot terroristische organisaties en gaf het leger en de politie een ruimer mandaat om op te treden tegen criminelen. Hij voerde de beveiliging van havens op en liet beslag leggen op recordaantallen drugs en wapens. Het aantal moorden daalde vorig jaar met 15 procent ten opzichte van recordjaar 2023.
Maar kritiek op Noboa was er ook, over mensenrechtenschendingen bijvoorbeeld. De dood van vier zwarte scholieren die door het leger waren afgevoerd, ging afgelopen december als een schok door het land. En met een inval in april in de Mexicaanse ambassade om een van corruptie verdachte oud-politicus te arresteren, speelde de president met de grenzen van het internationaal recht.
Toch krijgt Noboa dit keer van de kiezer alsnog een volledig mandaat van vier jaar. Maak de klus maar af, zeggen de Ecuadoranen nadat ze in de afgelopen vijf jaar hard op de feiten zijn gedrukt. Begin 2021 kon een bankier nog de verkiezingen winnen met een neoliberale campagne gericht op de economie. In 2025 overschaduwt één zorg alle andere: de volledig ontspoorde criminaliteit.
Decennialang ontsnapte het gemoedelijke land met 18 miljoen inwoners in de kop van Zuid-Amerika aan het nietsontziende drugsgeweld waaronder buurland en cocaïneproducent Colombia zo gebukt ging. Maar sinds de pandemie heeft Ecuador een onwaarschijnlijke transformatie doorgemaakt.
Bendegeweld ontvlamde nadat een prominente bendeleider werd vermoord en een crimineel pact uiteenviel. Tegelijkertijd bood de pandemie en de bijkomende werkloosheid de perfecte voedingsbodem voor de georganiseerde misdaad. In de arme volkswijken van steden als Guayaquil en Manta vormden werkloze jongeren een gemakkelijke prooi.
Bovendien waren enkele jaren eerder in Colombia de kaarten opnieuw geschud: nadat in 2016 guerrillabeweging Farc de wapens inleverde, namen nieuwe gewapende groepen hun intrek in de voormalige Farc-territoria. Langs de Colombiaans-Ecuadoraanse grens groeide de cocateelt. Colombiaanse en Ecuadoraanse criminelen wisten elkaar te vinden. Plots schoot Ecuador omhoog naar de positie van voornaamste leverancier van cocaïne aan Europa.
Het aantal moorden verdubbelde grofweg ieder jaar tussen 2020 en 2023, van duizend naar twee-, naar vier-, naar achtduizend. Pas vorig jaar daalde het cijfer weer een beetje. Maar de eerste maanden van dit jaar, in de aanloop naar de verkiezingen, waren des te bloediger. Ecuador heeft momenteel het hoogste moordcijfer van heel Latijns-Amerika.
‘We kunnen dit land niet in handen geven van de maffia’s’, stelde Noboa in zijn campagne. Maar grote delen van Ecuador zijn al in criminele handen. De smeekbede van de kiezers luidt vooral: verover ons land terug op de bendes.
Ecuadoranen weten wat ze met Noboa kunnen verwachten: een nog hardere strijd tussen de staat en de georganiseerde misdaad. Ook daarin volgt Ecuador nu, met enkele decennia vertraging, het Colombiaanse voorbeeld. Het is een gewaagde gok, de Colombiaanse buren leerden dat een oorlog tegen drugs zelden vrede oplevert.
Luister hieronder naar onze nieuwspodcast de Volkskrant Elke Dag. Kijk voor al onze podcasts op volkskrant.nl/podcasts.
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant