Steeds meer reservisten van de Israëlische strijdkrachten weigeren nog langer te worden ingezet. Dat is een groot probleem voor een leger dat voor een groot deel uit reservisten bestaat.
doet verslag vanuit Tel Aviv.
De bereidheid onder Israëlische reservisten om te vechten neemt snel af. Reservisten reageren niet op de oproep van hun commandant om op te komen, of ze voeren allerlei redenen aan om maar niet naar een van de plekken te worden gestuurd waar het Israëlische leger actief is: de Gazastrook, Libanon, Syrië en de Westoever.
‘Er zijn steeds meer mensen die net als ik vinden dat je deze regering niet moet gehoorzamen’, zegt Asaf (niet zijn echte naam), een reservist die na 7 oktober 2023 in Gaza vocht, maar afgelopen zomer weigerde terug te gaan. Omdat hij expliciet politieke redenen aanvoerde, kreeg hij een boete, maar daarmee is hij een uitzondering. Tegen de meeste weigeraars onderneemt de regering niets.
De Israëlische nieuwssite +972 berekent dat waarschijnlijk al meer dan honderdduizend reservisten het vertikken om zich bij hun eenheid te voegen. Dat is gebaseerd op meldingen van bronnen in het leger dat 40 procent of zelfs meer dan de helft van de reservisten niet of negatief reageert op hun oproep. De daadwerkelijke cijfers zijn geheim. Israël heeft bijna een half miljoen reservisten, van wie ongeveer de helft is opgeroepen. Er zijn ruim honderdduizend dienstplichtigen.
‘Dit is de grootste golf van weigering sinds de Eerste Libanonoorlog in 1982’, zegt Ishai Menuchin, een van de leiders van de veertig jaar oude weigerbeweging Yesh Gvul (Er is een grens) tegen +972. ‘Israëliërs willen geen sukkels zijn en ze hebben nu het gevoel dat ze worden uitgebuit. Ze weten dat als hun iets overkomt, niemand hen of hun families zal steunen.’
Het aantal weigeraars schoot omhoog nadat Israël op 18 maart het staakt-het-vuren met Hamas had verbroken en de legeroperaties in de Gazastrook hervatte. In de Israëlische strijdkrachten (IDF) wordt gezegd dat zich een ‘crisis’ aandient, aldus de krant Haaretz. ‘Het IDF gelooft dat de omvang van het probleem veel groter is dan bekend is bij het publiek, deels doordat veel reservisten er niet openlijk over spreken.’
Reservisten zijn voormalige dienstplichtigen die na hun diensttijd tot hun 40ste jaar voor enige tijd opgeroepen kunnen worden. In vredestijd is dat minstens twee maanden per drie jaar (afhankelijk van rang, sekse en specialisme), sinds het begin van de Gazaoorlog is dat vaker en langer. Meteen na 7 oktober 2023 was de bereidheid onder reservisten groot, daarna daalde die geleidelijk, met een scherpe daling de laatste weken.
De redenen lopen uiteen. Volgens +972 gaat het in de meeste gevallen om ‘grijze weigeraars’, mensen die gedemoraliseerd, vermoeid en de oorlog zat zijn. Velen betwijfelen of het nog zin heeft door te vechten, met alle persoonlijke risico’s van dien.
Daarnaast leeft er veel wantrouwen in de bedoelingen van de regering. Premier Benjamin Netanyahu zou voornamelijk geïnteresseerd zijn in zijn eigen politieke overleven, en de extreemrechtse ministers in zijn kabinet azen op herkolonisatie of zelfs annexatie van de Gazastrook. Daar willen veel reservisten hun leven niet voor wagen. Dergelijke overwegingen vormen een mix met de oorlogsmoeheid.
‘Steeds meer mensen beseffen dat de oorlog alleen de corrupte regering en de corrupte leiding van Hamas steunt’, zegt Asaf. ‘Ook ouders van soldaten tekenen verzet aan. Veel bevrijde gijzelaars zeggen dat hun grootste angst was dat het leger bommen zou gooien, of dat ze gedood zouden worden tijdens een aanval door het leger.’
Het wegblijven neemt vaak de vorm aan van ‘stille weigering’. Dat wil zeggen dat reservisten niet, zoals Asaf, openlijk principiële bezwaren aanvoeren, maar zeggen dat ze onmisbaar zijn in hun gezin of op het werk. Ook worden lichamelijke en geestelijke gezondheidsklachten aangevoerd.
De crisis in de vechtbereidheid komt op een moment dat sommige reservisten openlijk kritiek uiten op de regering en eisen dat er ogenblikkelijk een einde komt aan de oorlog. Vorige week werd een door 970 piloten ondertekende brandbrief van die strekking gepubliceerd. Op dit moment ‘dient de oorlog vooral politieke en persoonlijke belangen, en geen veiligheidsbelang’, aldus de brief. ‘Voortzetting (...) zal leiden tot de dood van de gijzelaars, soldaten en onschuldige burgers, en de uitputting van reservisten.’
Onderbelicht in het publieke debat in Israël is de enorme toename van post-traumatisch stress syndroom (PTSS) onder militairen. Sinds het begin van de oorlog hebben de klinieken van het leger zo’n achtduizend gevallen van PTSS geregistreerd, aldus de Times of Israel.
‘Het probleem is dat de staat Israël nooit heeft willen erkennen dat we soldaten met PTSS hebben’, zegt Nadav Weiman, directeur van Breaking the Silence, een klokkenluidersorganisatie van reservisten. ‘Van alle westerse legers hadden wij altijd het minste aantal PTSS-gevallen.’ Pas sinds kort is er volgens hem iets meer oog voor de aandoening.
‘Ik denk dat de helft van mijn eenheid al PTSS had voordat de oorlog begon’, zegt Asaf. ‘Velen hebben jaren gediend als soldaat met PTSS. Ik denk dat we na deze oorlog zullen beseffen dat PTSS veel wijder verspreid is dan we denken.’
Luister hieronder naar onze nieuwspodcast de Volkskrant Elke Dag. Kijk voor al onze podcasts op volkskrant.nl/podcasts.
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant