Rugby wint in Nederland aan populariteit onder meisjes en vrouwen. Vijftig jaar na de eerste wedstrijd voor vrouwen blikt de oude garde terug. ‘Voor het zelfbeeld van de vrouw is het fantastisch.’
is economieredacteur van de Volkskrant en schrijft daarnaast over rugby.
Twee weken hadden ze getraind. Om de dag weliswaar, maar toch, veel was het niet. Zeker omdat geen van hen eerder een rugbywedstrijd had gespeeld. Op 12 april 1975 nam RC Wageningen het op tegen The Elephants uit Eindhoven voor de eerste vrouwenrugbywedstrijd in Nederland ooit.
Vijftig jaar na dato herinneren de speelsters van toen zich de details van de pot niet meer. ‘Ik weet nog dat we gewonnen hebben’, zegt Marja Verhoef langs het veld van Wageningen, waar een nieuwe lichting vrouwen aan een doodgewone competitiewedstrijd bezig is. ‘En dat ik mezelf de hele tijd strategisch op stond te stellen, om niet aangespeeld te worden.’
Toch was de wedstrijd een groot succes. ‘Toen ik van het veld af kwam, dacht ik: dit blijf ik doen’, vertelt Jopie Wessels, oud-teamgenoot van Verhoef. Ze was niet de enige.
Tegenwoordig floreert het vrouwenrugby. 900 meisjes en 2.250 vrouwen staan tegenwoordig ingeschreven als rugbyer in Nederland, en dat aantal groeit hard. Reden voor een feestje, vijftig jaar en één dag na die eerste wedstrijd.
Naast wedstrijden voor jong en oud is er tijd om de speelsters van toen in het zonnetje te zetten én is in de aanpalende voetbalkantine een pop-uptentoonstelling ingericht met krantenknipsels en foto’s over de geschiedenis van het vrouwenrugby in Nederland.
Een groep vrouwen zit aandachtig de videobeelden van destijds te bekijken. Met brillen op en in de slobberende shirts van de mannen (‘Daar hadden ze van tevoren zelf in gespeeld’, zegt Wessels met een vies gezicht) ogen de teams onwennig. En hoewel de wedstrijd rommelig is, gaat het meteen hard tegen hard.
De vrouwen uit Wageningen gingen er met de winst vandoor. Of ze nog weten wie de enige try scoorde? Paula Koedijk steekt meteen haar hand omhoog. ‘Daarom zit ik zo gespannen te kijken. Ik weet niet precies meer hoe het ging.’ Dan wordt de bal het trygebied in geschopt en duikt een jonge Koedijk er bovenop. ‘Dat was hem!’
Hanneke Brouwer, organisator van de jubileumdag, speelde die eerste wedstrijd nog niet mee. ‘Ik had een vriendje die ook rugbyde, maar het niet zo leuk vond als ik mee zou doen.’ Twee jaar later sloot ze zich alsnog aan. Ze had daarvoor korfbal en handbal gespeeld, maar rugby bleek een blijvende liefde. ‘Je hebt iedereen nodig, dat is voor het zelfbeeld van de vrouw fantastisch.’
Buitenstaanders die aan rugby denken, zien doorgaans bonkige mannen die elkaar het licht uit de ogen beuken. In werkelijkheid is het een sport waarin een team uit allerlei types bestaat: sterke balveroveraars, spelverdelers met inzicht en snelle en behendige afmakers. Toch hadden de vrouwen ook bij de mannelijke rugbyers heel wat vooroordelen te overwinnen.
‘We hebben bij jou thuis nog weleens een dag allerlei clubs zitten bellen, of ze ook een vrouwenteam wilden beginnen’, zegt Verhoef tegen Wessels. De meeste hadden geen interesse.
Toen de Delfste studenten van DSRC de Wageningse vrouwen in 1978 uitnodigden voor een wedstrijd tegen ‘bekende Nederlanders’, grepen ze die kans daarom met beide handen aan. Het bleek een grap te zijn, de vrouwen speelden tegen het derde mannenteam. ‘Zowel vóór als tijdens de wedstrijd waren de beledigende opmerkingen niet van de lucht’, staat in het wedstrijdverslag, dat Verhoef heeft bewaard.
Ook van de rugbybond kwam in de beginjaren weinig steun. ‘Ze wilden dat we een soort minirugby speelden, zonder tackelen’, memoreert Brouwer. ‘Wij wilden écht rugbyen.’ Pas in 1983 kregen de vrouwen erkenning van de bond.
Toen Nederland een jaar eerder het toneel was van ’s werelds eerste rugbyinterland ooit, tegen Frankrijk, moesten de vrouwen zelf een veld regelen. Om aandacht te trekken was zelfs Panorama uitgenodigd. ‘Gebrek aan routine bij onze landgenoten en verregaande onsportiviteit aan Franse zijde beslisten het duel’, schreef het mannenblad.
Tegenwoordig is vrouwenrugby veel meer ingeburgerd, merkt Amarins Bouma. Ze speelt zelf bij Wageningen en heeft de jubileumdag met Brouwer georganiseerd. ‘Verbaasde reacties krijg ik eigenlijk nooit. Hier op de club is het vrouwen- en mannenrugby geïntegreerd. Het is één club.’ Wat de sport zo mooi maakt? ‘Dat het voor iedereen is. Of je nu klein of groot, breed of smal, snel of langzaam bent.’
Ook de speelsters van Nederland onder 18, die tussen de competitiewedstrijden door een trainingspot spelen, merken nog maar weinig van een stigma rond vrouwenrugby. ‘Als ik vertel dat ik rugby speel, geloven veel mensen me niet. Maar uiteindelijk vinden ze het allemaal wel tof’, vertelt Juliette Brouwer. Naast het harde van de sport voelt ze zich vooral thuis bij de mensen. ‘Het is gewoon een heel leuke community.’
Het pad is voor ze geëffend, maar de jonge talenten moeten ook nog voor zichzelf opkomen. Ze willen dit najaar op trainingskamp om zich te meten met leeftijdsgenoten van rugbygrootmachten Schotland en Wales. Voor die trip heeft de bond geen geld, vandaar dat ze zondagmiddag de aanwezigen langs gaan voor een inzamelingsactie.
‘Schotland en Wales behoren tot de top, het is enorm leerzaam om daarmee te trainen en tegen te spelen’, zegt teammanager en oud-international Maria Louise Schoeman. ‘Vorig jaar gingen we voor het eerst, naar Wales. We zien nu al meiden die daar zijn geweest doorstromen naar het echte Oranje.’
Doel van de jonge vrouwen is om weer aan het WK mee te doen. Waar de mannen zich nog nooit plaatsten, lukte dat de vrouwen al driemaal: in 1991, 1998 en 2002. De volgende editie werd het deelnemersveld ingekrompen en vielen Schoeman en haar teamgenoten net buiten de boot.
De middag eindigt met de uitreiking van caps, petjes die rugbyers krijgen als ze deelnemen aan een interland. Mannelijke internationals krijgen ze in Nederland wel, voor de vrouwen heeft de bond het nog altijd niet geregeld. Een teken van hoe de vrouwen nog altijd achtergesteld worden, vindt menig aanwezige.
Met dank aan een sponsor heeft de vader van een van de huidige internationals daarom het heft in eigen hand genomen. Met terugwerkende kracht wil hij alle vrouwelijke internationals een cap geven. Zondag is het de beurt aan de tweede lichting van zestig, met onder anderen Schoeman. Breed lachend en onder luid applaus nemen de vrouwen hun petjes in ontvangst.
In tegenstelling tot de eerste rugbysters heeft de nieuwe generatie wel rolmodellen van wie ze kunnen leren, constateert Annelies Acda, die de petjes uitreikt. ‘If you can’t see it, you can’t be it.’
Profrugby voor vrouwen in VS
In de Verenigde Staten ging in maart de eerste Amerikaanse professionele rugbycompetitie voor vrouwen van start, Women’s Elite Rugby. Daarin spelen momenteel zes teams; volgens de oprichters is het de bedoeling dat het er in 2033 twee keer zoveel zullen zijn. Dan vindt het WK rugby voor vrouwen plaats in Los Angeles.
De nieuwe competitie is opgericht door spelers, coaches en bestuurders uit de Women’s Premier League die al sinds 2009 bestond. Daarin speelden louter amateurs, nu kunnen de spelers ook aan hun sport verdienen. Wel was er al een profcompetitie voor rugby sevens, de snellere variant die ook op de Olympische Spelen van Parijs te zien was.
Women’s Elite Rugby gaat van start ten tijde van ongekende groei van vrouwensport in de Verenigde Staten. Vooral basketbalcompetitie WNBA en voetbalcompetitie NWSL zijn populair bij investeerders en publiek. Daarnaast begonnen in recente jaren nieuwe competities voor ijshockeysters (PWHL) en volleybalsters (League One Volleyball).
Volgens een berekening van Deloitte zal er dit jaar in de VS een recordbedrag van 2,3 miljard dollar in vrouwensport worden gestoken. Rugby probeert daarvan een graantje mee te pikken. Het nieuwe Women’s Elite Rugby speculeert op een toenemende populariteit van de sport onder vrouwen.
Een drijvende kracht daarachter is de 28-jarige Ilona Maher, een van de beste speelsters in het rugby sevens. Zij won in Parijs brons met de VS en is een populaire verschijning op sociale media. Maher, met een Nederlandse moeder, heeft in totaal 8,5 miljoen volgers op Instagram en TikTok. Ze heeft een eigen podcast en deed mee aan het tv-programma Dancing with the Stars.
Dit jaar zal ze waarschijnlijk meedoen aan het WK rugby in Engeland, waar ze de afgelopen maanden speelde voor Bristol Bears. Of ze ook in de nieuwe Amerikaanse competitie te zien zal zijn, is nog onbekend.
Koen van der Velden
Luister hieronder naar onze nieuwspodcast de Volkskrant Elke Dag. Kijk voor al onze podcasts op volkskrant.nl/podcasts.
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant