Donald Trump strooit wereldwijd met hoge importheffingen, waarbij vooral China de klos is. Volgens de Chinezen worden handelsregels overtreden. Maar door stappen die de Amerikaanse president in zijn eerste termijn zette, kan wereldhandelsorganisatie WTO niet ingrijpen.
Amerikaanse bedrijven en burgers betalen heffingen van 145 procent op Chinese producten. China spreekt van pestgedrag. Het land diende klachten in bij de WTO. Eerder deed Canada dat al.
Verder sloeg China vrijdag terug met heffingen van 125 procent op Amerikaanse producten. Met zulke hoge heffingen wordt handel tussen de twee economische grootmachten steeds minder logisch.
Er zijn handelsregels die zulk gesmijt met heffingen zouden moeten voorkomen. De WTO werd in 1995 opgericht om handelsbarrières af te breken. Tot een aantal jaren geleden lukte dat redelijk. Maar in 2019 verloor de WTO slagkracht en legitimiteit. Dat kwam vooral door acties van Trump.
"De WTO heeft geen totaalverbod op heffingen. En is er ook geen wetboek zoals het Internationaal Strafhof of de Nederlandse rechtspraak", vertelt Geraldo Vidigal. Hij is een universitair hoofddocent internationaal recht op de Universiteit van Amsterdam. Eerder werkte hij bij de WTO.
Er zijn wel twee regels waar je je als WTO-lid aan moet houden. Ten eerste moet je meedoen aan gesprekken met andere lidstaten over onderlinge handel. Elk land laat weten welke importheffingen worden ingevoerd. Daarna wordt over de hoogte onderhandeld. "Ieder land moet bij de WTO vastleggen hoeveel het wil heffen", legt Vidigal uit. "De VS heeft 3 procent importheffing afgesproken. Daar mogen ze dus eigenlijk niet overheen."
De tweede regel is dat importheffingen nooit 'discriminerend' mogen zijn. Dat betekent: een heffing op een bepaald product moet voor alle landen gelden, tenzij je met een specifiek land iets anders afspreekt en dat vastlegt bij de WTO.
China en Canada vinden dat Trump beide regels overtreedt. Volgens de twee landen breekt de VS met de afspraken die ze zelf hebben gemaakt en doet Trump niet aan gelijke behandeling.
Bij zulke klachten buigt een panel rechtsgeleerden, diplomaten en academici zich namens de WTO over de zaak. Dat kan volgens Vidigal zo'n anderhalf jaar duren.
Dan volgt een uitspraak, die door de WTO wordt gepubliceerd in een lang rapport met alle feiten. Voorheen kon je daarna in hoger beroep. Maar: het hof dat dat beroep behandelde, bestaat niet meer. En daar heeft Trump mee te maken.
Zo reageerde het internet op de handelsoorlog tussen de VS en China:
Om de vier jaar moest met instemming van de WTO-lidstaten een nieuw hof worden aangesteld. In 2019 stemde de VS tegen nieuwe kandidaten. Volgens Vidigal had dat een duidelijk doel. "Kort erna wilde de Amerikaanse regering zelf heffingen invoeren die ingaan tegen de afspraken van de WTO."
Formeel gezien zijn de uitspraken van de WTO nu niet meer bindend. Het is dus de vraag of de VS onder de indruk zou zijn van een uitspraak. "De macht van de WTO is niet zo imposant", zegt Vidigal. "Net als het Internationaal Gerechtshof hebben ze geen politiemacht of helikopters die uitspraken kunnen afdwingen."
Hij vindt het goed dat landen toch naar de WTO stappen. "Maar niemand leeft in de illusie dat de VS zich ook maar op enige manier laat beïnvloeden, door welke uitspraak van de WTO dan ook."
Volgens Vidigal zal Trump zijn heffingen legaal vinden. En de VS heeft het recht om de zaak te verdedigen. "Waarschijnlijk dragen ze het argument van nationale veiligheid aan."
Als landen in conflict zijn, kun je niet verwachten dat ze zich houden aan de regels van de WTO. Rusland hoefde dat in 2016 ook niet in een zaak tegen Oekraïne. Dus de Verenigde Staten zouden kunnen zeggen: dit is in ons nationale veiligheidsbelang.
"Toch ken ik niemand in het internationaal recht die dit argument overtuigend zou vinden. Ook niet m'n Amerikaanse collega's", zegt Vidigal. Je kunt volgens hem moeilijk hard maken dat handelstekorten de nationale veiligheid in de VS in gevaar brengen. En als dat al zo was, zou de VS volgens WTO-protocol direct moeten onderhandelen.
Vidigal: "Zover ik weet kan de VS geen enkel steekhoudend argument indienen." Maar omdat de WTO niet echt kan ingrijpen, hoeft dat dus mogelijk ook niet.
Source: Nu.nl algemeen