Medicijnresten van slaap- en kalmeringsmiddelen hebben invloed op de migratie van jonge zalmen naar de zee, aldus een internationaal team van wetenschappers dat om die conclusie te bereiken een uniek experiment deed.
Gedurende twee jaar bestudeerden de wetenschappers bij ruim driehonderd Atlantische zalmen hoe medicijnvervuiling het migratiegedrag verandert. Het gaat om middelen die alleen al in Nederland jaarlijks 2,5 miljoen keer door apothekers worden uitgeven. De medicijnresten komen via het toilet in de natuur terecht. Omdat rioolwaterzuiveringen de minuscule afvaldeeltjes niet volledig kunnen verwijderen, belanden ze uiteindelijk in sloten, rivieren en de zee.
Ook wereldwijd vinden wetenschappers in de natuur geneesmiddelen terug in het water. Uit eerder onderzoek is gebleken dat die middelen het gedrag van dieren kunnen beïnvloeden. Bijzonder aan de nieuwe studie van onder meer de Zweedse Universiteit voor Agrarische Wetenschappen in Umeå is dat de wetenschappers experimenten uitvoerden in zowel het laboratorium als onder natuurlijke omstandigheden.
Voor het onderzoek werden jonge zalmen gezocht in een relatief schoon meer, zonder sporen van medicijnen in de dieren. De onderzoekers brachten vervolgens bij alle proefdieren een implantaat in. Daarmee kreeg een deel van de vissen geneesmiddelen binnen, zoals het kalmeringsmiddel clobazam. De dosis die hiervoor gebruikt werd, is representatief is voor wat vissen binnen kunnen krijgen gedurende hun leven. Een controlegroep kreeg niks binnen via het implantaat.
Vervolgens werden de zalmen weer uitgezet en begonnen ze aan hun gebruikelijke tocht. Wat bleek? Dieren onder invloed van het kalmeringsmiddel kwamen relatief vaker aan bij hun eindbestemming in de Baltische Zee. Ze passeerden ook sneller twee waterkrachtcentrales, een obstakel waardoor de dieren doorgaans flinke vertraging oplopen.
Hoewel het geneesmiddel zo op het eerste oog positief lijkt uit te pakken voor de dieren, bleek in het laboratorium ook de keerzijde. Normaal blijven de vissen dicht bij elkaar om prooidieren zoals de snoek te ontwijken, maar met een dosis kalmeringsmiddel verspreiden zalmen zich meer.
Het kalmeringsmiddel zorgt voor risicovoller gedrag, concluderen de wetenschappers, wat gunstig kan uitpakken maar ook kan omslaan in roekeloosheid. Verstoringen van het natuurlijke gedrag van dieren kan een grote impact hebben op hele ecosystemen, waarschuwen de onderzoekers.
De wetenschappers pleiten voor betere zuivering van medicijnresten uit afvalwater en de ontwikkeling van geneesmiddelen die eerder afbreken in het milieu.
‘Een interessante studie’, reageert Jacco van Rijssel, ecoloog bij Wageningen Marine Research. ‘En belangrijk met het oog op de wereldwijde achteruitgang van zalm en andere trekvispopulaties.’
Van Rijssel is het eens met de Zweedse onderzoekers dat het niet te zeggen is of de geneesmiddelen al met al positief of negatief uitpakken voor de wilde zalm. ‘Het is in ieder geval zeker dat de afvalstoffen het gedrag van de zalm beïnvloeden.’
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant