Joodse Nederlanders spreken zich uit tegen de oorlog in Gaza, Judith Belinfante legt uit waarom: ‘Er komt een moment dat je eigen geweten gaat opspelen’

Nederlandse Joden, onder wie veel prominente politici en schrijvers, roepen de Nederlandse regering op om ‘alles te doen wat in haar macht ligt’ om de oorlog in Gaza te stoppen. Judith Belinfante, een van de initiatiefnemers van de petitie, legt uit waarom deze er kwam. ‘De loyaliteit is groot, maar daar zit een eind aan.’

is buitenlandredacteur van de Volkskrant. Ze schrijft over Afrika en het Mondiale Zuiden.

De petitie ‘Joden zeggen nee’ is sinds donderdag ruim duizend keer ondertekend – onder anderen Lodewijk Asscher, Micha Wertheim, Job Cohen, Hedy d’Ancona en Rosanne Hertzberger hebben hun handtekening eronder gezet. Het is niet de eerste keer dat Joodse Nederlanders zich uitspreken tegen de oorlog in Gaza, maar wel een van de eerste keren dat een dergelijk geluid vanuit de Joodse gemeenschap zelf komt.

Judith Belinfante (81), schrijfster en oud-directeur van het Joods Historisch Museum, is een van de negen initiatiefnemers van de petitie. Ze is naar eigen zeggen altijd tegenstander van de Israëlische premier Benjamin Netanyahu, maar zag tot nu toe geen mogelijkheid om zich uit te spreken. ‘Ik ben blij dat nu het moment is gekomen waarop we dat wel kunnen doen.’

De oorlog is al anderhalf jaar bezig. Drie weken geleden werd de grens van meer dan 50 duizend doden al bereikt. Er loopt een genocidezaak bij het Internationaal Strafhof en tegen premier Netanyahu is een internationaal arrestatiebevel uitgevaardigd. Waarom spreekt u zich nu pas uit?

‘Dat is een ingewikkeld verhaal. Dat heeft te maken met een vorm van Joodse loyaliteit. Joden worden al meer dan 1.700 jaar vervolgd. Als een groep Joden die ergens anders woont – in dit geval in Israël – iets overkomt, dan is de loyaliteit groot.

‘Daarnaast zit er een angstpatroon in onze cultuur. Ik ben een onderduikkind, ik ben groot geworden met angst. Israël heb ik altijd beschouwd als een veilige plek, als een verzekering waar ik naartoe kon als het mis zou gaan in Europa. Het was na 7 oktober een enorme schok dat die zekerheid ineens weg was. Het kost tijd voordat je daar overheen bent. Daarom had deze petitie er voor mij een jaar geleden nog niet kunnen zijn.

‘Het is voor gewone Nederlanders waarschijnlijk moeilijk voorstelbaar, maar die combinatie van loyaliteit en angst zorgt ervoor dat je het land blijft steunen. Maar er komt een moment waarop je moet zeggen: ‘Tot hier en niet verder.’ De loyaliteit is groot, maar is ook eindig.’

Waren die loyaliteit en angst zo groot dat u al die tijd ongevoelig was voor de duizenden onschuldige slachtoffers die aan Palestijnse zijde vielen?

‘Nee, daar was ik best gevoelig voor. Maar het is een oorlogssituatie waarin twee partijen elkaar bevechten. En ik ben helemaal niet voor oorlog – ik vind oorlog zinloos – maar doden horen er nu eenmaal bij. Bovendien zijn er twee partijen in een oorlog. Hamas had ook kunnen zeggen: we laten de gijzelaars vrij, wij beschermen onze eigen bevolking. Zij zijn wat mij betreft even schuldig als Israël.’

Wat was het moment dat u van gedachten veranderde over Israëls rol?

‘Na een tijdje werd het woord genocide steeds vaker genoemd. Ik ken dat woord, omdat ik de Holocaust heb meegemaakt. Ik vind dat je je nog steeds kan afvragen of er, in de juridische zin van het woord, sprake is van genocide. Maar wat mij betreft mag het, juist omdat wij weten wat genocide is, niet eens zo ver komen dat er discussie over ontstaat. Dan ben je al te dichtbij.’

‘En in het begin kon je nog denken: de gijzelaars worden uitgewisseld. Er is een diplomatiek proces gaande. Je hoopt de hele tijd dat dat wat oplevert. Maar toen het bestand in januari brak, ben ik de hoop in een vreedzaam einde van de oorlog verloren. Het is uitzichtloos geworden. De destructie gaat maar door. Daarom zeg ik nu: ‘Hier wil ik geen onderdeel meer van uitmaken.’

Dus als het diplomatieke proces nog gaande was had u deze petitie nu niet getekend?

‘Nee, dat denk ik niet.’

Wat hoopt u nu met de petitie te bereiken?

‘Het is geen petitie tegen Israël als zodanig. Dat land blijft voor ons een belangrijke plek. Het gaat om de manier waarop de regering-Netanyahu met ons, met het land en met de Palestijnen omgaat. We hopen vooral dat de Nederlandse en Europese politiek hierdoor druk gaan uitoefenen op Netanyahu. En dat Netanyahu hierdoor wakker schrikt omdat dit uit Joodse hoek komt.’

Denkt u echt dat Netanyahu zich iets aantrekt van een petitie uit Nederland? Hij lijkt zich alleen van zijn eigen kabinetsleden en Trump iets aan te trekken.

‘Ik denk dat kritiek uit eigen kring hem meer interesseert dan die van bijvoorbeeld de Europese Unie. Of het effect heeft, weet je niet. Maar er komt een moment dat je eigen geweten gaat opspelen. En als niemand zich uitspreekt, verandert er niets.’

Luister hieronder naar onze podcast de Volkskrant Elke Dag. Kijk voor al onze podcasts op volkskrant.nl/podcasts.

Lees ook

Geselecteerd door de redactie

Source: Volkskrant