De VVD is Nederlanders excuses verschuldigd voor het ‘faliekant mislukte’ experiment om met de PVV te gaan regeren. Dat heeft D66-leider Rob Jetten zaterdag gezegd tijdens een partijcongres in Breda. De Democraten hopen dat Europa versterkt uit de huidige internationale crisistijd tevoorschijn komt.
is politiek verslaggever van de Volkskrant. Hij schrijft over veiligheid, diplomatie en buitenlands beleid.
Een forse man gehuld in een groot wit pak dat op niet mis te verstane wijze de mannelijke geslachtsdelen uitbeeldt, loopt op de ingang af van het D66-congres dat zaterdag in Breda wordt gehouden. ‘Ik ben de lul’, staat er op zijn pak. Hij wordt omgeven door andere mannen in zwarte t-shirts. Vlak voor de ingang slaan ze echter een andere richting in: geen ludiek protest dus, maar gewoon een vrijgezellenparty op een zonnige zaterdag.
Binnen is de sfeer, ondanks de zware internationale thema’s die de Congresdag domineren, positief en strijdlustig. Het valt op hoezeer veel aanwezigen de internationale spanningen zien als een kans om zaken waar te maken waarvoor D66 al heel lang pleit. Zoals Europese eenwording. ‘Zelfs de grootste Atlantici zijn daar nu voor’, zegt Kamerlid Jan Paternotte.
Europarlementariër Gerben-Jan Gerbrandy, die ‘s ochtends al een vurig pleidooi heeft gehouden om de Pax Americana te vervangen door een Pax Europaea, waarschuwt: ‘We moeten niet te triomfantelijk worden.’ Hij stelt tegelijk vast dat Amerika zichzelf isoleert en ‘onderdeel is geworden van de Axis of Evil’ en dat Europa – ‘het continent van waarden’ – daar iets anders tegenover kan zetten.
Politieke partijen zijn er ook om hun politieke dromen uit te spreken en de toon die zowel het partijkader als de aanwezige leden daarbij aanslaan, is positief. ‘Niet wanhopen, maar handelen’, zal fractieleider Rob Jetten daarover zeggen, geïnspireerd door de Oekraïeners wier bereidheid te strijden voor hun vrijheid een centrale plaats inneemt op het Congres gewijd aan ‘vrij zijn’.
Als in de grote zaal D66-leden gevraagd wordt naar hun dromen en zorgen, zegt er een: ‘Ik droom echt van een Europees leger.’ Een ander wil ‘minder haat, meer liefde’ en oogst applaus, net als de dame die ‘verschillende culturen wil versterken en vieren’.
Veel van de zorgen die D66-leden uiten, gaan over de oorlog en de rechtsstaat en democratie die onder druk staan. Een jongeman maakt het concreet: ‘Ik maak me zorgen of ik naar het front zal moeten met mijn vrienden.’
Zorgwekkende internationale en nationale ontwikkelingen hebben er wel toe geleid dat in korte tijd ‘duizenden nieuwe leden’ zich hebben gemeld bij de partij, zoals tevreden wordt vastgesteld op het podium. Een van die nieuwe leden is de vijftiger Sander. ‘Ik ben lid geworden omdat ik bang ben dat steeds meer beleid met de onderbuik wordt gemaakt’, zegt hij. ‘Het volk zou dat willen. Ik denk dat je met je hersenen en met wetenschap beter beleid maakt en dat is bij D66 van belang.’
Hij krijgt bijval van een oudere man naast hem die al meer dan twintig jaar lid is: ‘Het devies van D66 zou kunnen zijn ‘tegen de onzin’. Dat heb ik weleens geprobeerd te pushen, maar tevergeefs.’
Een ander ‘eerstejaars’ lid, die zozeer aan zijn privacy hecht dat hij zijn naam niet in de krant wil zien, zegt het gevoel te hebben dat er ‘helemaal niks gebeurt’ door het huidige kabinet. ‘Dus ik zei tegen mezelf: als ik toch in Nederland woon, moet ik iets doen, en bij D66 kan dat.’
Het is precies het sentiment dat ook Rob Jetten verwoordt tijdens zijn speech aan het Congres. De tribune achter hem, die de hele dag leeg bleef, zit dan inmiddels vol mensen en het Congres krijgt dan meer het karakter van een D66-experience dan van een discussieforum, inclusief videoshow en knallende intro’s die door de luidsprekers galmen. Eerst is er het optreden van de speciaal uit Kyiv overgevlogen Oekraïense Songfestivalwinnares Jamal, die zegt ‘voor het eerst in hele lange tijd goed geslapen te hebben’ nu ze even weg is van de dagelijkse sirenes en luchtaanvallen.
Dan mag Jetten de puntjes op de i zetten van het D66-actieprogramma, waarbij hij applaus oogst voor het pleidooi voor erkenning van een Palestijnse staat en zijn opdracht aan Europa, dat ‘de nieuwe leider van de vrije wereld’ moet zijn.
De hardste noten worden gekraakt over de nationale politiek: het ‘onzalige experiment’ van de VVD om met de PVV te gaan regeren. Dat het landsbestuur nu wordt getypeerd door ‘het onbeschofte en onprofessionele optreden’ van minister van Asiel en Migratie Faber en ‘dat Wilders nu aan de knoppen zit van onze veiligheid’ komt doordat VVD-leider Yesilgoz Wilders ‘de hoofdrol in ons landsbestuur’ gaf, zegt Jetten. ‘We zien chaos, we zien ruziemakers, maar nul resultaat. Er wordt helemaal niets geleverd. (...) Wordt het niet eens tijd voor de VVD om Nederland excuses te maken voor deze enorme puinhoop en stilstand? Jullie experiment is faliekant mislukt!’
En waar bestaat het ‘niet wanhopen, maar handelen’ uit waarmee Jetten de ‘populisten en antidemocraten’ wil antwoorden? Veel bekende D66-thema’s komen langs, onderwijs voorop, maar Jetten wil ook een ‘radicaal betere overheid’, ‘veel minder regeldruk’, desnoods een ‘nieuwe Belastingdienst’ die wél binnnen tien jaar voor eerlijker belastingen kan zorgen, en ‘alles op alles zetten om tien nieuwe steden te bouwen’. Als hij eindigt, onder groot applaus, dendert Don’t Stop Me Now van Queen alweer door de zaal.
Luister hieronder naar onze politieke podcast De kamer van Klok. Al onze podcasts vind je op volkskrant.nl/podcasts.
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant