De bedoeling van het populisme is om het volk aan de macht te brengen, eindelijk eens aan de macht te brengen, om het volk appelmoes en spelen te geven, het volk te dienen, namens het volk te spreken, zeggen wat het volk echt denkt en voelt, maar het draait er met enige regelmaat op uit dat er een paar mensen profijt van hebben. Die noem je dan óók ‘het volk’, probleem opgelost, want je kunt de mensen veel wijsmaken.
Sheila Sitalsing is podcastpresentator en columnist voor de Volkskrant. Columnisten hebben de vrijheid hun mening te geven en hoeven zich niet te houden aan de journalistieke regels voor objectiviteit. Lees hier onze richtlijnen.
Soms kun je een glimp opvangen van het mechanisme achter het graaipopulisme. Dan zie je de glimmende gezichten van de mannen die bijtijds short zijn gegaan op Nvidia en een schitterend ritje hebben gemaakt te midden van het bloedbad op de beurs, crying all the way to the bank. Wellicht voelen ze zich óók het volk, probleem opgelost.
Soms is het niet duidelijk of het onevenredig toevallen van de verdiensten aan een klein clubje expliciet de bedoeling was, of domweg het onbedoelde gevolg is van de onnozelheid die ook in het populisme zit ingebakken. Dan zie je de glimmende gezichten van tweede-, derde- en vierdehuisjeseigenaren die hun tweede, derde en vierde huisjes verhuren, en die ontzettend opgelucht zijn dat ze hun huurders weer hogere huren in rekening mogen brengen. Dat is fijn voor hun eigen pensioen. Ook meervoudigehuisjeseigenaren zijn het volk, probleem opgelost. Nu hoeven zij hun tweede, derde en vierde huizen niet te verkopen omdat die niks meer opbrengen.
Dat hebben ze te danken aan de woonminister, Mona Keijzer, die een maatregel terugdraait van de vorige woonminister, Hugo de Jonge, die de huurstijgingen juist in toom probeerde te houden. De teruggedraaide maatregel was bedoeld tégen huisjesmelkers en vóór huurders, want ook zij zijn het volk, maar nu even niet. Heel even waren ze heel erg het volk, toen Geert Wilders, de überpopulist van deze ongelukkige coalitie, brulde dat zijn volk al genoeg was uitgeknepen, hogere huren over zijn lijk, et cetera. Onder zijn regime zouden de huren juist omlaag gaan – precies de andere kant op dan ze nu gaan, als het ware.
Soms doet het populisme er helemaal niet geheimzinnig over dat het profijt dat eruit voortkomt expliciet is bedoeld voor een klein clubje – voor boeren bijvoorbeeld. Dan weet de populist de mensen wijs te maken dat dit kleine clubje júíst het volk is, dat iedereen in zijn hart een boer is, dat het heel normaal is voor het volk zich als boer te identificeren, ook al heeft het nog nooit een koe van dichtbij gezien.
Vervolgens gaan de mensen denken dat het in hun belang is om te leven onder een deken van stikstof in een land vol vervuild water, dat het in hun belang is om in Brussel het recht op te eisen om nog meer te vervuilen, om nog meer mest te dumpen in dit kleine, volle land, om nog meer natuur te versjteren, om lucht, water en bodem nog zieker te maken.
Donderdag was er een Eurocommissaris in de Tweede Kamer op bezoek, die andermaal uitlegde dat het klaar is met de uitzonderingen voor Nederland om eindeloos koeienmest uit te blijven rijden en de boel nog viezer en zieker te maken. Ze zei het niet expliciet, maar het kwam erop neer dat de minister van Landbouw na bijna een jaar regeren begint op te lopen tegen de grenzen van haar eigen populisme.
Want zoals de grote filosoof Bob Marley al zei: je kunt sommige mensen soms voor de gek houden, maar niet iedereen de hele tijd.
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant