Een Haags verbod op buitenreclame voor vlieg- en cruisevakanties moet van tafel, vinden reisorganisaties. Het is een inbreuk op hun vrijheid van meningsuiting, die inwoners van de stad niet zal beschermen tegen de gevolgen van milieu- en klimaatvervuiling, betoogden ze vrijdag in de rechtbank.
Volgens de gemeente Den Haag is het reclameverbod, dat sinds dit jaar geldt, juist een belangrijke manier om klimaatverandering tegen te gaan. Het moet ertoe leiden dat mensen minder snel geneigd zijn om een vliegticket te boeken, waardoor de fossiele CO2-uitstoot daalt en de gevolgen van klimaatverandering minder erg zijn.
Den Haag was voor zover bekend de eerste gemeente ter wereld die met een volledig verbod op 'fossiele' reclames in de openbare ruimte kwam. Enkele andere gemeenten hebben reclames met een negatieve klimaatimpact al wel in de ban gedaan via contracten met bedrijven die bijvoorbeeld reclames bij gemeentelijke bushaltes of metrostations mogelijk maken.
Het Haagse verbod geldt overal in de openbare ruimte. Dat ging brancheorganisatie ANVR en reisaanbieder TUI te ver, dus spanden die een kort geding aan.
Bij de opening van de zitting verduidelijkte de rechter dat de zaak niet draait om de vraag of een fossielereclameverbod een goed idee is. "Ik denk dat heel Nederland daar wel een mening over heeft, maar het gaat er vandaag puur om of het juridisch houdbaar is."
Volgens ANVR en TUI is dat niet het geval. De organisaties zeggen dat ze het belang van de strijd tegen klimaatverandering onderschrijven en dat ze vinden dat de reisbranche moet verduurzamen. Maar het betekent volgens hen nog niet dat een reclameverbod effectief is.
"Hoe nobel dat doel ook is, uit niets blijkt dat de gezondheid van inwoners en bezoekers van Den Haag wordt of kan worden verbeterd door dit reclameverbod", zegt de advocaat van ANVR.
De organisatie heeft vooral een milieuargument: luchtvervuiling door vliegvakanties vindt niet of nauwelijks plaats in Den Haag en heeft dus geen directe gevolgen voor inwoners, stellen de reisorganisaties. "Symboolpolitiek rechtvaardigt inbreuk op de vrijheid van meningsuiting niet."
De argumenten van de gemeente draaien minder om plaatselijke luchtvervuiling en meer om de schadelijke gevolgen van klimaatverandering, zoals hittestress en zeespiegelstijging. Die worden wél erger als we massaal naar de zon blijven vliegen, betoogde de advocaat van de gemeente. "Klimaatverandering houdt nou eenmaal geen rekening met gemeentegrenzen, maar heeft wel gevolgen voor de gezondheid van mensen in de gemeente."
De gemeente ziet zich gesteund door een flinke groep toerisme- en gedragswetenschappers. In verschillende adviezen aan het kabinet stond de afgelopen jaren dat het verbieden van fossiele reclames een belangrijke bijdrage kan leveren aan het stimuleren van gedragsverandering bij consumenten. Uiteindelijk moet de consument óók duurzamere keuzes gaan maken om de opwarming van de aarde te beperken, betogen de wetenschappers.
Volgens ANVR en TUI zijn er nog grote economische en technologische veranderingen nodig voordat dat mogelijk is. "Op dit moment is de trein nog lang niet altijd een aantrekkelijk alternatief. En duurzame luchtvaartbrandstoffen moeten ook nog verder worden ontwikkeld", zei de advocaat van ANVR.
Zij betwistte of het reclameverbod überhaupt tot minder uitstoot zal leiden. "Ook al zou het reclameverbod kunnen zorgen voor minder geboekte reizen door inwoners van Den Haag, dan zal het er nog niet voor zorgen dat er een vliegtuig minder de lucht in gaat." Dat ging er bij de gemeente niet in: "Het is simpel: minder mensen die vliegen, betekent minder vluchten."
De reisorganisaties erkennen wel dat het reclameverbod hun inkomsten hard kan raken. Daardoor zullen ze ook minder geld overhouden om in te zetten voor verduurzaming, stellen ze. "Het is niet aan de reissector om op dit moment de klimaatklappen te incasseren, met alle gevolgen van dien", aldus de advocaat van TUI.
Actiegroep Reclame Fossielvrij steunt de gemeente. De reisbranche stelt haar eigen financiële belangen boven de belangen van gezondheid en een leefbare wereld, stelt de organisatie. Reclame Fossielvrij verbaast zich over het argument dat reclames voor vliegvakanties nodig zijn om verduurzaming in de reisbranche financieel mogelijk te maken. "Krommer dan dit wordt het niet."
De uitspraak van de rechtbank volgt over twee weken. In de tussentijd wordt het reclameverbod niet gehandhaafd door de gemeente Den Haag, al kunnen er wel waarschuwingsbrieven worden gestuurd aan exploitanten van buitenreclame die zich er nu niet aan houden.
Source: Nu.nl economisch