Rusland zou ‘structureel’ Chinese strijdkrachten inzetten in zijn strijd tegen Oekraïne, stelt president Volodymyr Zelensky. Beijing ontkent betrokkenheid, maar staat wel oogluikend toe dat de Russen Chinezen verleiden tegen betaling naar de frontlinie te vertrekken.
is buitenlandredacteur en voormalig correspondent in Moskou van de Volkskrant. Hij doet verslag van de Russische oorlog tegen Oekraïne.
He Miao (28), Sang Tianlong (30), Xu Bian (45): het zijn onalledaagse namen voor militairen uit het Russische invasieleger in Oekraïne. Ze staan op een lijst met 155 namen die de Oekraïense inlichtingendienst woensdag verspreidde. Inclusief foto’s van hun indiensttreding bij Russische eenheden, waarop de mannen met ontbloot bovenlichaam en kaalgeschoren schedels in de lens kijken. En met kopieën van hun paspoort. Ze komen allemaal uit hetzelfde land: China.
De Oekraïense president Volodymyr Zelensky openbaarde deze week dat honderden Chinese huurlingen in het Russische leger meevechten tegen Oekraïne. Hun deelname aan de invasie is ‘een stap naar uitbreiding van de oorlog’ en vereist een reactie van de VS en Europa, zei Zelensky. Zijn verklaringen roepen vragen op over de Chinese aanwezigheid in Oekraïne. Sluit China zich na Noord-Korea nu ook met grondtroepen aan bij het Russische leger?
Zelensky vroeg de Chinese regering dinsdag om uitleg, nadat zijn leger twee Chinese staatsburgers krijgsgevangen had gemaakt in de Oekraïense provincie Donetsk. Woensdag publiceerde hij video’s van de verhoren met de krijgsgevangenen. Hij sprak hij van ‘flagrante betrokkenheid van Chinese burgers bij vijandelijkheden op Oekraïens grondgebied’. Daarbovenop stelde hij donderdag dat Rusland ‘structureel’ Chinezen rekruteert voor de invasie.
Het is al langer bekend dat er Chinezen meevechten in Oekraïne. In 2023 kwam Zhao Rui, een Chinees in het Russische leger, om bij gevechten in het zuiden van Oekraïne. Andere Chinezen geven via video’s op sociale media inkijkjes in hun leven in het Russische invasieleger.
Ze behoren tot de buitenlanders die vrijwillig meevechten in deze oorlog. Vaak om geld te verdienen, soms om een Russisch paspoort te bemachtigen dat Moskou de huurlingen in het vooruitzicht stelt. Rusland wierf Nepalezen, Kirgiziërs, Oezbeken, Cubanen, Syriërs. Ook het Oekraïense leger heeft buitenlandse vrijwilligers in de gelederen, onder wie Amerikanen, Georgiërs, Belarussen, dissidente Russen en Colombianen die eerder in eigen land tegen Farc-guerillastrijders vochten.
De Chinezen in het Russische leger hebben zich eveneens vrijwillig aangemeld, blijkt uit de verklaringen van Zelensky. Er is geen bewijs dat de honderden Chinezen door de regering in Beijing zijn gestuurd, in tegenstelling tot de duizenden Noord-Koreanen die door Pyongyang naar het front worden gecommandeerd. De Chinese regering zei deze week dat China zijn burgers altijd heeft opgeroepen om weg te blijven van gewapende conflicten in het buitenland.
Maar Beijing is wel degelijk op de hoogte van de rekrutering van burgers door Rusland, stelt Zelensky. De rekrutering gebeurt namelijk in het openbaar. Het Russische leger werft manschappen op Chinese sociale media, waaronder TikTok, die onder strikt toezicht staan van de Chinese autoriteiten. Belangstellenden die reageren, krijgen volgens de Oekraïense inlichtingendienst een tot twee maanden gevechtstraining in Rusland. Daarna worden ze naar het front gestuurd in ruil voor een salaris en een startbonus van enkele duizenden euro’s.
De bedragen hebben sommige Chinezen overgehaald, net zoals ze veel Russische mannen overhaalden om naar het front te gaan. ‘Wie je melk geeft is je moeder, zo simpel is het’, zegt een Chinese vrijwilliger in een recente documentaire van de Chinese onderzoeksjournalist Chai Jing over Chinezen in het Russische leger.
Een Chinees die zich voorstelt met zijn strijdersnaam ‘Macaron’ zegt in de documentaire dat hij omgerekend 1.850 euro per maand krijgt. Het bedrag vindt hij bij nader inzien niet opwegen tegen de gevaren aan het front, waar hij zich kanonnenvoer voelt.
De Chinese regering is ontstemd dat Zelensky de schijnwerpers zet op Chinezen aan Russische zijde. China presenteert zich als een neutrale partij en potentiële bemiddelaar, maar voorziet Rusland in werkelijkheid van onmisbare economische en diplomatieke steun. Het spreekt bij stemmingen in de Verenigde Naties, net als Moskou, niet van ‘een invasie’ en verkoopt Rusland drones, chips en andere cruciale goederen voor de Russische wapenindustrie.
Dat het Russische rekruteringspogingen toelaat op Chinese sociale media, lijkt Beijing liever onbesproken te houden. Lin Jian, woordvoerder van het Chinese ministerie van Buitenlandse Zaken, zei donderdag na Zelensky’s uitlatingen dat ‘betrokken partijen’ geen ‘onverantwoordelijke opmerkingen’ moeten maken.
Luister hieronder naar onze podcast de Volkskrant Elke Dag. Kijk voor al onze podcasts op volkskrant.nl/podcasts.
Geselecteerd door de redactie
Lees hier alle artikelen over dit thema
Source: Volkskrant