De Nederlandse Koerd Denden Karadeniz werd bekend door zijn deelname aan dansprogramma’s op tv met een mix van breakdance en moderne dans. Nu heeft hij zijn eigen dansgezelschap en maakt avondvullende voorstellingen die luid worden bejubeld, zoals ook zijn nieuwste: Home.
schrijft voor de Volkskrant over theater en podcasts.
‘Je bent een danser. Daar ben je voor gemaakt’, zei een van de juryleden in 2018 in het tv-programma Time to dance tegen Denden Karadeniz (1990). Hij had net een mix van breakdance en moderne dans opgevoerd, op een neoklassiek nummer. Met een blinddoek op, maar vol zichtbare hartstocht. Een van de juryleden was zo geraakt dat ze moest huilen.
Karadeniz schopte het in dat programma tot de finale, maar won net niet. Dat was hem al twee keer eerder overkomen: in 2012 greep hij naast de winst bij The Ultimate Dance Battle en bij So You Think You Can Dance. Telkens kreeg hij wel lovende woorden: ‘Jij bent de definitie van dans.’
Nu heeft hij al een aantal jaar zijn eigen dansgezelschap in Alkmaar: Zero Dance Theatre. Zijn choreografieën kenmerken zich nog steeds door een vloeiende combinatie van breakdance en moderne, waar ontroerende, sensitieve choreografieën uit ontstaan.
Afgelopen weekend ging zijn laatste werk Home in première. Dit keer als nieuwe maker bij ISH Dance Collective, een gezelschap dat hiphopdans naar het theater brengt. In Home spelen vier dansers met een aantal meubels, en net als Karadeniz’ eerdere voorstelling blinkt dit aangrijpende werk uit in krachtig vloerwerk en zwierige sprongen. ‘Met zijn acrobatische dansstijl die breakdance met moderne dans mengt, weet hij elke toeschouwer, jong en oud, aan zich te binden’, schreef Theaterkrant.
Karadeniz groeide op in Alkmaar, als kind van Koerdische migranten. Op zijn 7de imiteerde hij thuis voor de tv Michael Jackson, maar hij raakte pas echt in de ban van dansen toen zijn vier jaar oudere neef hem twee jaar later leerde breakdancen. Hij schreef zich algauw in voor lessen en nam deel aan ‘battles’, die hij regelmatig won.
Wel leed zijn schoolwerk onder zijn nieuwe hobby: van vwo ging hij naar de havo en vervolgens naar het mbo. Karadeniz volgde een juridische opleiding aan het Horizon College in Alkmaar, maar wat hem daar het meest aantrok was de gladde linoleumvloer in een van de hoeken van het gebouw – perfect voor het oefenen van zijn ‘spins’ (breakdancemoves waarbij je op een lichaamsdeel over de grond tolt).
Vanwege zijn tegenvallende schoolresultaten stonden zijn liefdevolle maar strenge ouders niet altijd achter zijn keuzen. Bovendien wordt dansen in de Koerdische cultuur niet als een nastrevenswaardig carrièrepad gezien, vooral niet voor mannen. Beter kon hij arts worden, dat zou meer zekerheid geven.
Maar Karadeniz zette door en schreef zich in 2009 in voor de allround dansopleiding PACT+ Dans in Amsterdam. Aanvankelijk zag hij het als een manier om zijn techniek te ontwikkelen: door ballet zou hij strakkere vormen met zijn lichaam kunnen maken. Maar hij werd oprecht verliefd op nieuwe dansvormen als jazz en modern, waardoor zijn manier van dansen langzaam veranderde: hij leerde textuur en nuance aanbrengen in zijn harde, explosieve bewegingen.
Zo ontwikkelde hij zijn eigen stijl op het snijvlak tussen breakdance en moderne dans, met veel bewegingen op de vloer, acrobatische sprongen en vloeiende bewegingen. De twee dansvormen kunnen elkaar complementeren, als je het maar goed doet, zo vindt Karadeniz: ‘Fusion, geen confusion.’ Als je in een restaurant aardbeiencheesecake bestelt, dan wil je geen normale cheesecake met een aardbei erop, zegt Karadeniz. ‘Je wil een taart waarbij de aardbeien en de cheesecake zo goed gemengd zijn dat ze samen één geheel vormen.’
In 2018 zette hij zijn eigen dansgezelschap Zero Dance Theatre op en een jaar later maakte hij zijn eerste avondvullende voorstelling: The Divine Comedy (2019). Hierna volgden onder andere Past, Present, Zero (2022), Terpischore (2023) en Oasis (2024). ‘Zijn choreografie doet je moeiteloos je besef van tijd vergeten,’ zo schreef de Volkskrant over Past, Present, Zero.
In zijn werk staat telkens een concept als ‘tijd’ of ‘innerlijke rust’ centraal, met veel ruimte voor eigen interpretaties van het publiek. Geen verhalende producties dus, maar choreografieën die op een abstract, emotioneel niveau raken.
Hoewel Karadeniz van allerlei muziekstijlen houdt, maakt hij vaak gebruik van klassieke muziek. En hij werkt graag zonder decor. Tot nu dan: in zijn nieuwe voorstelling Home staat een vierdelig bankstel op het toneel, waar de performers overheen dansen, springen en rollen.
Voor Karadeniz gaat zijn nieuwe voorstelling over wat er gebeurt als het fundament onder je wegvalt. Of dat nou is omdat je iemand verliest of omdat er een oorlog uitbreekt – allemaal worden we weleens gedwongen nieuwe manieren te vinden met onszelf en onze omgeving om te gaan.
De oorsprong van Home ligt in Karadeniz’ stage in 2017: toen trainde hij mee bij het Australian Dance Theatre dat een voorstelling maakte over onze omgang met dagelijkse objecten. Daar moest hij zo veel mogelijk experimenteren met een bank, een speelse vorm die hem altijd bijbleef.
Een paar jaar later stond een bank op het podium bij een van zijn optredens in Time to dance. Hij vloog eroverheen, koprolde, gleed van de leuningen – bijna net zoals zoals de dansers in Home nu doen.
Dat hij nooit een danscompetitie op tv heeft gewonnen maar telkens strandde in de finale, vindt Karadeniz niet erg, zegt hij. ‘Deze second place curse heeft me nederig gehouden.’ Want elke keer dacht hij: misschien win ik een volgende keer als ik mijn best blijf doen.
Het enige zure van meermaals verliezen? Hij lacht: ‘Dat ik die geldbedragen misliep, bij elkaar wel een ton.’
Karadeniz noemt zichzelf koppig en perfectionistisch: ‘Soms stond ik na een repetitie latin dans nog uren achtjes te draaien met mijn heupen terwijl iedereen al aan het eten was.’
Choreograaf Çağdas ‘Caggie’ Gülum is een voorbeeld en een mentor geweest voor Karadeniz: ‘Door hem werd urban contemporary dans in Nederland groot.’
Karadeniz woont nog steeds in Alkmaar: ‘Ik werk vooral in Amsterdam, maar hier is er rust, heb ik een huis voor mezelf en woon ik dicht bij mijn ouders.’
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant