Jarenlang heb ik mijn vader belachelijk gemaakt omdat hij al sinds de jaren tachtig een noodvoorraad eten in de kelder bewaart ‘voor als de Russen komen’. Ik pestte hem altijd dat ons gezin juist vanwege die voorraad als eerste zou sterven, omdat hij enkele minuten na de invasie waarschijnlijk al een blikje cornedbeef uit 1989 zou opentrekken, waarna we collectief aan de dunne zouden bezwijken nog voor de Kozakken de IJssel waren overgestoken.
Die Russen hebben wel wat beters te doen, zei ik tegen hem, waarna ik keer op keer herhaalde dat de geschiedenis zich nooit letterlijk herhaalt.
Maar toen las ik donderdag dat de hoogste militair van ons land alle 76 duizend medewerkers van defensie had opgeroepen ‘zich versneld in gereedheid te brengen voor een eventuele inzet’ en moest ik toch even denken aan die rijkgevulde kelder van mijn ouders.
Over de auteur
Jarl van der Ploeg is journalist en columnist voor de Volkskrant. Hij werkte eerder als correspondent in Italië. Columnisten hebben de vrijheid hun mening te geven en hoeven zich niet te houden aan de journalistieke regels voor objectiviteit. Lees hier onze richtlijnen.
Tegelijkertijd kreeg ik de neiging uit te zoeken hoe zeldzaam die uitspraak van de Commandant der Strijdkrachten eigenlijk was. Dat is volgens mij iets menselijks, want hoe ongrijpbaarder de gebeurtenis is, hoe groter doorgaans ook de drang om houvast te zoeken in het verleden. Zeker de laatste weken zie je daarom continu mensen die op zoek zijn naar een verhaal om de almaar onbegrijpelijkere realiteit wat minder onbegrijpelijk te maken.
Konden we de koersdaling van deze week bijvoorbeeld het best vergelijken met de krach van 1929, die akelige prelude van de Grote Depressie? Of keken we juist naar de Zwarte Maandag van 1987, een op dat moment enorme gebeurtenis die achteraf niet meer bleek te zijn dan een onbeduidend fliebertje in de geschiedenis?
En gedraagt Donald Trump zich nou vooral als de krankzinnige Romeinse keizer Caligula, toch meer als de uitgekookte Benito Mussolini, of juist als de relatief onschuldige Silvio Berlusconi, die andere allemansmiljardair die zijn geld verdiende in het vastgoed, een leven lang problemen had met zowel de belastingdienst, zijn kapsel als zijn libido, en die ondertussen een onverklaarbaar economisch beleid voerde waar zijn eigen bedrijven weliswaar volop van profiteerden, maar waar de rest van de markt zo’n optater van kreeg, dat buitenlandse zakenlieden voortaan wel twee keer nadachten eer ze erin investeerden?
Hoewel dergelijke historische vergelijkingen houvast kunnen bieden, is het grote probleem dat er altijd een tweede gebeurtenis te vinden is die het exacte tegendeel bewijst. Als jij bijvoorbeeld zegt dat Trump net zo’n losgeslagen malloot is als de Griekse Yanis Varoufakis, tot deze week de meest rampzalige minister van Financiën ooit, dan kunnen Trump-adepten net zo makkelijk verwijzen naar de geslepen bankiers die short gingen tijdens de financiële crisis en daardoor gierend rijk werden.
Kijk maar naar de feiten: nooit vergaarden de leden van de Bloomberg Billionaires Index in één dag meer rijkdom dan afgelopen woensdag. Vooral zijn beste vrienden Elon Musk (plus 36 miljard dollar) en Mark Zuckerberg (plus 26 miljard) profiteerden volop, dus zie je wel? Trump is een ziener, een berekenend genie.
Op basis van de historische feiten hebben allebei die groepen natuurlijk gelijk: Trump is zowel een gek als een genie, of juist andersom – u vecht het onderling maar uit. Maar wie in ieder geval ook gelijk had, was mijn vader, die al vroeg inzag dat maniakaal gedrag van wereldleiders al vaker was uitgemond in armoede en verderf en dat het daarom helemaal niet onverstandig is af en toe een extra blikje bruine bonen in je voorraadkast te zetten.
Geselecteerd door de redactie
Lees hier alle artikelen over dit thema
Source: Volkskrant