Terwijl de lovende kritieken elkaar in rap tempo opvolgen, kijken beleidsmakers naar manieren om de lessen uit de hitserie Adolescence over te brengen op de maatschappij. Netflix maakt de productie nu gratis beschikbaar voor middelbare scholen. Wat kunnen we van de serie leren?
is nieuwsverslaggever van de Volkskrant.
Tijdens het kijken naar aflevering 2 van de vierdelige Netflix-serie Adolescence haakt de 16-jarige zoon van Annebel Tahey af. Te saai, oordeelt de puber, die onder lichte dwang met zijn ouders en 15-jarige zusje aan de hitserie was begonnen. Wanneer hij die later op aandringen van zijn moeder alsnog in z’n eentje heeft afgekeken, moet hij zijn oordeel bijstellen. Wat hij goed vond? ‘Dat het wel klopt dat ouders geen idee hebben wat voor filmpjes zij online allemaal te zien krijgen.’
Tahey is lang niet de enige ouder die Adolescence met haar kind(eren) heeft gekeken. In nog geen maand tijd belandde de Britse dramaserie met 114 miljoen views op plek vier van de lijst met populairste Engelstalige series aller tijden. De serie wordt niet alleen geroemd om het acteer- en camerawerk, maar ook om de actuele thematiek.
Adolescence draait om de 13-jarige Jamie, die op een ochtend door de politie van zijn bed wordt gelicht. Hij wordt ervan verdacht een meisje van zijn school te hebben doodgestoken. Het gaat vervolgens niet zozeer om wie het heeft gedaan, maar om de vraag hoe een tienerjongen uit een ogenschijnlijk goed nest zo ver kan afglijden dat hij tot een dergelijk misdrijf in staat is.
Inkijkjes op Jamies school en in zijn gezinsleven, en gesprekken tussen hem en zijn psycholoog, laten de kijker nadenken over thema’s als gendergelijkheid, de ‘manosphere’, pesten, groepsdruk en de invloed van sociale media op het puberbrein. De serie geeft ouders de mogelijkheid om op een ongedwongen wijze met hun kinderen in gesprek te gaan over dit soort thema’s, zeggen experts.
Nadat Netflix UK onlangs gehoor had gegeven aan een oproep van de Britse premier Keir Starmer om de serie gratis op scholen te vertonen, is een dergelijk initiatief nu ook overgewaaid naar Nederland. Mediamuseum Beeld & Geluid kondigde donderdag aan dat het in samenwerking met Netflix lesmateriaal gaat ontwikkelen, kosteloos toegankelijk voor docenten. Het doel is ‘om gesprekken over media-invloed en groepsdruk onder jongeren te stimuleren’, schrijft Beeld & Geluid in een verklaring.
Om jongeren iets te laten opsteken van de serie, is zo’n initiatief hard nodig, zegt onderzoeker Chiara de Jong van de Erasmus Universiteit. Ze is gespecialiseerd in de digitale weerbaarheid van jongeren. Die weten vaak al best veel over de thema’s die aan bod komen in Adolescence, merkt ze. ‘De serie creëert misschien bewustwording bij een breed publiek, maar dat is voor jongeren niet altijd nodig.’
Waar kinderen volgens onderzoeker De Jong ‘grote behoefte’ aan hebben, is een open gesprek over hun online-leefomgeving. ‘Kinderen en jongeren zijn het beu om gesprekken over dit onderwerp altijd vanuit problemen te voeren. Als ze er al een gesprek over voeren in de klas, gebeurt dat vanuit een incident, bijvoorbeeld op het gebied van sexting of cyberpesten’, zegt ze.
Ouders kunnen volgens De Jong bijvoorbeeld het online-gamen aangrijpen voor een gesprek. ‘Doe mee, en kijk mee. Niet op een controlerende manier, maar vanuit interesse. Als je een open, lerende houding aanneemt – met vragen als: wat ben je aan het doen, wat vind je leuk? –, dan merk je dat kinderen dat heel prettig vinden. Daarna kun je vragen naar wat ze dan allemaal tegenkomen of wat ze lastig vinden.’
Dat communicatie belangrijk is, erkent ook Tahey. ‘En proberen om niet te oordelen. Ik verval heel vaak in zeiken over hun telefoongebruik, maar daardoor krijg je geen nieuwe inzichten. Je moet accepteren dat de kinderen opgroeien in een andere wereld dan wij. Wij begrijpen elkaar op dat vlak niet, en ik denk dat ik degene ben die zich zal moeten aanpassen.’
Volgens Sasha ter Hoeven biedt de serie ‘ontzettend veel haakjes’ om op natuurlijke wijze een open gesprek te voeren met je kind. Ze keek de serie onlangs met haar 10-jarige dochter. ‘Op een gegeven moment gaat het over masturbatie. Mijn dochter vroeg wat dat was, en dan denk ik: mooi, dat kan ik nu rustig uitleggen.’ Daarnaast benadrukt de serie het belang van aandacht en interesse in je kind, aldus Ter Hoeven.
Ook vanuit haar werk ziet zij de waarde van de serie. Als zedenspecialist bij Reclassering Nederland begeleidt ze (jonge) mannen die zijn opgepakt voor een zedendelict. In Adolescence herkent ze wat in haar vakgebied ‘vrouwvijandigheid’ wordt genoemd. ‘Dat klinkt heel heftig, maar er zijn verschillende gradaties. Het hebben van zeer conservatieve ideeën over de man-vrouwverhouding kan bijvoorbeeld al een risicofactor zijn.’
De ‘haakjes’ waar Van der Hoeven het over heeft, zijn ook nuttig voor haar cliënten, zegt ze. ‘Velen van hen hebben geen idee hoe ze wensen of grenzen moeten bespreken met een ander. Je kunt je voorstellen dat als je dit zelf niet kenbaar kunt maken, je dat bij een ander ook niet kunt zien. En dan gaat het best vaak mis. Door erover te praten kun je seksualiteit normaliseren, en leer je dat het niet eng of raar is.’
Luister hieronder naar onze podcast de Volkskrant Elke Dag. Kijk voor al onze podcasts op volkskrant.nl/podcasts.
Source: Volkskrant