Dagenlang hield Donald Trump koppig vast aan zijn handelsheffingen, ondanks dalende koersen en steeds luidere kritiek van vijand én vriend. Woensdag kwam hij plots tot inkeer, ‘instinctief’ – of was het soms omdat de rente op Amerikaanse obligaties omhoogschoot?
is economieredacteur.
De Amerikaanse handelsvertegenwoordiger Jamieson Greer zit woensdag in een hoorzitting van het Huis van Afgevaardigden al drie uur vol vuur de ‘wederkerige’ handelsheffingen te verdedigen, als blijkt dat zijn baas zojuist een streep heeft gezet door diezelfde tarieven.
‘WTF! Wie heeft het hier in godsnaam voor het zeggen?’, roept de Democraat Steven Horsford uit Nevada tegen Greer zodra het socialemediabericht van de president het Capitool heeft bereikt.
‘De president heeft het voor het zeggen’, antwoordt Greer timide.
‘Wanneer hoorde u dit?’, schreeuwt Horsford.
Greer: ‘Een aantal minuten geleden.’
Dat Trump na dagenlang koppig vasthouden aan een absurd plan ineens besluit dat plan ‘voor negentig dagen uit te stellen’, verrast directe medewerkers en de rest van de wereld. Dat de president wel een universele heffing van 10 procent in stand houdt voor alle landen ‘die geen tegenmaatregelen’ nemen, doet weinig af aan de opluchting die in talloze hoofdsteden en beursgebouwen wordt gevoeld.
Niet veel later proberen Trumps woordvoerder Karoline Leavitt en minister van Financiën Scott Bessent het besluit te presenteren als een lang voorbereide onderhandelingstactiek, geheel in lijn met Trumps briljante boek The Art of the Deal. Waarbij het dankzij de ‘grote moed’ van de president is gelukt om meer dan zeventig landen naar de onderhandelingstafel te dwingen om daar komende maanden handelsakkoorden te sluiten.
Maar Trump zelf doet kort daarop weinig moeite om te verhullen dat het vooral een impulsbesluit is, dat hij diezelfde ochtend pas heeft genomen. Soms moet je een beetje flexibel zijn, zegt hij in een toelichting. Dat was nu nodig omdat ‘mensen uit het gelid begonnen te springen’, geeft hij als verklaring.
‘Ze werden een beetje yippie’. Dat laatste woord lijkt hij te ontlenen uit de golfsport, waar van iemand die plotseling moeite heeft om de bal in de hole te krijgen wordt gezegd dat-ie de ‘yips’ heeft.
Wie Trump er precies mee bedoelt, wordt niet duidelijk: zowel binnen als buiten zijn achterban hebben zich de laatste week heel wat mensen tegen het handelsbeleid van de president gekeerd.
Al direct nadat Trump vorige week woensdag in de Rozentuin zijn ‘Liberation Day’ had aangekondigd, met in zijn hand een bord vol tarieven voor verschillende landen, ontstond chaos. De kinderlijke rekensom waarmee de tarievenlijst tot stand was gekomen (de omvang van het handelsoverschot, gedeeld door twee) werd ontvangen met scepsis, maar ook met totale paniek.
Dat werd het duidelijkst op de aandelenbeurzen. In de hele wereld gingen de koersen daar hard onderuit. Trump, in zijn vorige termijn altijd gevoelig voor het beurssentiment, deed er luchtig over. Soms duurt het even voor een medicijn werkt, was zijn beeldspraak. ‘Ik weet waarmee ik bezig ben’, zei hij nog tot dinsdagmiddag.
Maar in zijn eigen entourage is dat vertrouwen binnen een week razendsnel afgekalfd. Het meest zichtbaar was dat bij Elon Musk, die er afgelopen weekend al bij Trump op aandrong zijn heffingen terug te draaien.
Toen dat niet lukte, richtte Musk zich op zijn platform X tegen Trumps handelsadviseur Peter Navarro. Dat de architect van Trumps handelsbeleid is gepromoveerd aan Harvard ‘is iets slechts, niet iets goeds’, aldus Musk. Navarro suggereerde daarop dat Musk met zijn Tesla niet veel meer is dan een veredelde automonteur die alleen aan zichzelf denkt. Waarop Musk de minister op X voor ‘zwakzinnige’ en een ‘zak bakstenen’.
Openlijk kwam ook de kritiek van een aantal invloedrijke podcasters die Trump in aanloop van de verkiezingen nog zoveel stemmen opleverden. De mannen zagen binnen enkele dagen miljoenen van hun vermogen in aandelen en crypto verdampen. En ook de grote Trumdonor en miljardair Bill Ackman pleitte voor een pauze van 90 dagen.
Uit reconstructies van Amerikaanse media blijkt donderdag dat dit geluid ook achter gesloten deuren aan kracht won. Onder meer vicepresident JD Vance en minister van Financiën Bessent zouden er bij Trump op hebben aangedrongen iets voorzichtiger te zijn met zijn heffingen, en de handelsoorlog zuiver op China te richten.
Meer dan over de beurskoersen maakten de mannen in Trumps regering zich zorgen over de rente op staatsleningen, die direct na afkondiging van het tarievenplan opliep. Dat is een signaal dat de financiële markten het vertrouwen in de kredietwaardigheid van de VS verliezen.
Hoe hard het dan kan gaan, weet de Britse ex-premier Liz Truss. Haar ambtstermijn verloor het qua houdbaarheid van een krop sla, nadat zij had geprobeerd een onverantwoorde begroting door te drukken, waarop de rente op Britse staatsobligaties omhoog schoot.
Voor de VS zou dat helemaal desastreus zijn. Het land heeft afgelopen jaren een torenhoge staatsschuld opgebouwd die het feitelijk al niet meer onder controle heeft. Amerika moet extra lenen om de rente te kunnen betalen. Als die rente ook nog eens zou verdubbelen, dreigen de overheidsfinanciën helemaal te ontsporen.
Het beeld van een zich razendsnel ontvouwende economische crisis werd daarnaast kracht bijgezet door Wall Street, waar bazen van grote zakenbanken elkaar overtoepten met waarschijnlijkheidspercentages van een aanstaande recessie.
En door de winkelstraat, waar Amerikanen hun ruim bemeten winkelkarretjes nog even snel volgooiden met Franse wijnen en Chinese elektronica – voordat de prijzen verder de pan uit zouden rijzen en hun pensioenen verder verdampt zouden zijn.
Nee, zo zei Trump, zijn besluit was woensdagochtend ‘vooral instinctief’. Hij wilde duidelijk een Liz Truss-scenario afwenden. Op de vraag wie het in de VS in hemelsnaam voor het zeggen heeft, had het eerlijke antwoord van handelsvertegenwoordiger Greer dus beter kunnen luiden: de financiële markten.
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant