De overheid houdt er sterk rekening mee dat Nederland de komende maanden het doelwit wordt van sabotage, cyberaanvallen en desinformatiecampagnes. Die verhoogde dreiging heeft te maken met de NAVO-top die in juni in Den Haag plaatsvindt.
De dreiging wordt zo serieus genomen dat de overheid mensen in Nederland daar binnenkort over gaat informeren, bevestigen meerdere ingewijden in verschillende ministeries en de Nationaal Coördinator Terrorismebestrijding en Veiligheid (NCTV) aan NU.nl.
"Omdat de NAVO-top in juni in Den Haag plaatsvindt, is de komende tijd alle aandacht op Nederland gevestigd", legt Koen Aartsma van Instituut Clingendael uit. "Nederland is daardoor een interessant doelwit."
Rusland vormt volgens Aartsma de grootste dreiging. "Dat land probeert onze samenleving, maar ook de NAVO uiteen te drijven", legt hij uit. "In de afgelopen jaren heeft Rusland al verschillende sabotageacties uitgevoerd op Europese bodem. Het land voert ook al jaren desinformatiecampagnes en is niet te beroerd om die te intensiveren."
Dat er rond NAVO-toppen pogingen worden gedaan om te saboteren of desinformatie te verspreiden, bleek in 2023. Toen hebben twee groepen hackers, vermoedelijk uit Rusland, geprobeerd de NAVO-top in de Litouwse hoofdstad Vilnius te verstoren. Dat deden ze door desinformatie en ogenschijnlijke inlichtingendocumenten online te verspreiden, bleek uit onderzoek van Graphika.
Rondom de NAVO-top komen de nieuwe politieke werkelijkheid en nieuwe technieken voor mensen die kwaad willen samen, ziet cybersecurityexpert Willem Zeeman. "De ontwikkeling van AI voor het genereren van foto's en video's gaat razendsnel. Dit raakt nu een interessant snijvlak met de Amerikaanse politiek waarin de waarheid steeds meer een rekbaar begrip lijkt te worden. Daardoor wordt het voor andere landen nog eenvoudiger desinformatie geloofwaardiger te maken."
Een ander groot risico zijn sabotageacties. "We hebben in de aanloop naar de Olympische Spelen in Parijs gezien dat met een klein brandje op de juiste plek een groot deel van de Franse spoorwegen is platgelegd", schetst Aartsma.
"Het is daarnaast al jaren duidelijk dat Russische hackers inbreken in systemen van vitale bedrijven en infrastructuur", zegt Zeeman. "Het probleem is dat dergelijke hacks vaak lang onopgemerkt blijven. Een moment als de NAVO-top zou in theorie benut kunnen worden om zaken als een elektriciteitsnet of het mobiele telefoonnetwerk te verstoren, mochten ze die toegang hebben."
Mocht Rusland van plan zijn om rondom de NAVO-top acties uit te voeren, dan zijn het volgens Aartsma waarschijnlijk acties die het land kan ontkennen. Rusland is volgens de expert vooral gebaat bij de scheurtjes die het NAVO-bondgenootschap nu vertoont.
"Het liefst vergroot Rusland die scheuren. Als het land de NAVO-top openlijk verstoort door het elektriciteitsnet grootschalig plat te leggen, komt er een hele krachtige reactie van de NAVO", legt Aartsma uit. "Zo'n gebeurtenis zou het bondgenootschap juist weer bij elkaar brengen, en dat staat haaks op de doelstellingen van Rusland."
Het grootste probleem is volgens Aartsma dat we niet weten wat er gaat komen. "De organisatie rond de NAVO-top moet zich voorbereiden op heel veel scenario's, zowel meer waarschijnlijke scenario's als ook voorstelbare scenario's met een hoge impact."
Als de NAVO-top zonder incidenten verloopt, moeten we volgens Aartsma niet denken dat we de dans zijn ontsprongen en rustig kunnen gaan slapen. "Sinds de grootschalige invasie van Oekraine zien we dat de dreiging van hybride conflictvoering, waaronder sabotage, is toegenomen. Die dreiging geldt voor een langere termijn, dus ook ná de NAVO-top."
Source: Nu.nl economisch