De Amerikaanse president Donald Trump is teruggekomen op de importheffingen die hij vorige week met veel bombarie aankondigde. Hij stelt de meeste heffingen met negentig dagen uit, tot opluchting van de beurzen. Maar: waarom? We bellen met correspondent Thomas Rueb in New York.
Thomas, heeft Trump de wereldwijde handelsoorlog plots afgeblazen?
‘Verwarring is het centrale woord dat je hier hoort. Het is onduidelijk wat deze ommezwaai betekent, omdat nog steeds onduidelijk is wat Trump nou hoopte te bereiken. In de afgelopen dagen zei Trump aan de ene kant dat hij wilde onderhandelen met landen, hij schepte op dat mensen hem opbelden om betere deals te krijgen. Aan de andere kant had hij het over een gigantisch langetermijnproject, het heropbouwen van de Amerikaanse industrie, het vullen van de schatkist met inkomsten vanuit die heffingen.
‘Het suggereerde allemaal dat dit beleid voorlopig niet zou veranderen. Nu is de grote vraag: is dit project helemaal van de baan? Of is dit uitstel? Of weet hij het zelf eigenlijk niet?’
Wat blijft er over van de heffingen die Trump had aangekondigd?
‘Wat overblijft is een importheffing van 10 procent voor alle landen, op een enkel land na. En een voortzetting van de handelsoorlog tegen China, waarvoor hij de importheffingen verhoogt tot 125 procent. Dat tarief laat zien dat er wel degelijk nog een handelsoorlog aan de gang is.
‘Maar Trump lijkt zich nu meer op China te richten dan op de rest van de wereld. En dat is natuurlijk een fundamenteel verschil. Het is nu eigenlijk bijna een bilaterale handelsoorlog tegen China. Ondertussen is de verhouding met bondgenoten wel enorm op de proef gesteld.’
Is Trump geschrokken van de reacties op zijn plannen?
‘De mensen om hem heen zijn heel hard bezig om te doen alsof dit altijd al het plan was. Zijn perswoordvoerder haalt de titel van zijn boek uit de jaren tachtig aan, The Art of the Deal. De minister van Financiën zegt dat dit de strategie was. En ook andere medestanders van Trump zeggen: dit is slim geweest, hij heeft de hele wereld wakker geschud, iedereen vreest de VS nu en dat betekent dat hij goede deals kan sluiten.’
Wacht even. Stel dat uitstel inderdaad het plan was. Wat heeft Trump dan precies bereikt?
‘Tja, dat is echt enorm de vraag. Trump heeft niet één papiertje, niet één overeenkomst waar hij mee kan wapperen en kan zeggen: kijk, dit heb ik bereikt. Bovendien is het risico heel groot op schade voor de lange termijn. De beurzen leven eventjes op, maar het vertrouwen in de VS is enorm gekelderd. Er zijn alsnog verliezen geleden in de tussentijd.
‘Verschillende experts, onder wie de baas van KPMG, zeggen: de markt kan opleven, maar de schade die je berokkent met dit soort onrust is blijvend. Iedereen lijkt een stukje slechter af.’
Weten we of Trump in de afgelopen dagen gewaarschuwd is over mogelijke desastreuze gevolgen van zijn importheffingen?
‘Hij is non-stop gewaarschuwd. We weten niet wat zijn directe adviseurs in zijn oor fluisterden. Maar trouwe medestanders zijn zich in het openbaar steeds luider gaan uitspreken tegen dit beleid, want vrijwel alle banken en financiële instellingen achtten een recessie waarschijnlijk. Een recessie die te wijten zou zijn aan de besluitvorming van één persoon.
‘Op sociale media spraken belangrijke donateurs zich uit. Een heel bekende donateur, investeerder Bill Ackman, keerde zich tegen Trump. Zoiets is niet eerder gebeurd in deze termijn van Trump.
‘Trump is zelf tussen de regels door vaak eerlijker dan zijn adviseurs. Hij mompelde iets van: mensen waren bang, mensen waren toch wel geschrokken. Dus het lijkt erop dat de druk op hem wel degelijk een rol gespeeld heeft. Maar ook dat is zorgelijk, want dat betekent dat deze ommezwaai helemaal niet de bedoeling was.’
Zo’n ommezwaai ondergraaft toch ook zijn eigen geloofwaardigheid?
‘Zijn geloofwaardigheid heeft een enorme knauw gehad. Zelfs als de markt herstelt, blijft die onvoorspelbaarheid. Vooralsnog is onduidelijk wat daar het grote voordeel van zou zijn. En daarnaast had Trump het telkens over zijn grote project van: wij gaan de Amerikaanse industrie verstevigen, we gaan onafhankelijk worden. Wat hij nu doet, druist in tegen dat andere verhaal van hem.’
De beurzen veren op. Heeft Trump de schade beperkt door het roer om te gooien?
‘In de afgelopen dagen werden Amerikaanse staatsobligaties gigantisch snel gedumpt op de markt. Dat werd door deskundigen gezien als een voorteken van afnemend vertrouwen in de Amerikaanse economie. Dat bedrijven op de korte termijn omhoog schieten, wil niet zeggen dat de Amerikaanse economie op de lange termijn niet alsnog beschadigd is. Vertrouwen en stabiliteit zijn fundamenteel voor de gezondheid van de economie op de lange termijn.
‘De beurs kan terugveren, maar dat betekent niet er dat geen scheurtjes zijn ontstaan onderweg. De banken die voor deze ommezwaai zeiden dat een recessie waarschijnlijk was, achten de kans op een recessie nu nog steeds veel hoger dan voor Trumps aankondiging van de heffingen. Daaraan zie je wel: Trump heeft een gigantisch risico genomen met vooralsnog een totaal onduidelijke opbrengst.’
Luister hieronder naar onze podcast de Volkskrant Elke Dag. Kijk voor al onze podcasts op volkskrant.nl/podcasts.
Geselecteerd door de redactie
Lees hier alle artikelen over dit thema
Source: Volkskrant