In de VS geldt vanaf woensdag voor alle Europese producten een invoerheffing van 20 procent. Bij Scelta in Venlo, een van de grootste champignonexporteurs van Nederland, wisselen ongeloof en onzekerheid elkaar af. ‘Dat we nog niet eens weten hoe de heffingen gaan werken, is absurd.’
is economieredacteur van de Volkskrant. Hij schrijft onder meer over de agrarische sector en voedsel.
In het magazijn van de fabriek van Scelta Mushrooms in Venlo staan de dozen hoog opgestapeld. Duizenden zijn het er, gevuld met gesealde zakken vol gegaarde champignons. Terwijl de medewerkers van Scelta de laatste kwaliteitstesten doen, ligt de waar te wachten op verzending naar plekken over de hele wereld. De champignons van Scelta belanden in zo’n zeventig landen in soepen, op pizza’s en in broodjes.
‘Het is nu nog vrij leeg’, zegt operationeel directeur Willem van de Vorst. Hier staat een partij bestemd voor Mexico, daar eentje voor een fastfoodketen in Spanje. Hij is op zoek naar een zending voor de Verenigde Staten. Hoe het er hier binnenkort uitziet, als het effect van de Amerikaanse invoerheffingen duidelijk wordt? ‘We hebben geen idee. Dat we nog niet eens weten hoe de heffingen gaan werken, is absurd.’
Die onzekerheid is tekenend voor de manier waarop veel bedrijven naar het effect van de Amerikaanse invoerheffingen kijken. Hoewel de eerste, van 10 procent, op Europese producten zaterdag al is ingegaan, en daar woensdag nog eens hetzelfde percentage bij komt, is nog altijd veel onduidelijk. Komen ze boven op bestaande tarieven, of in plaats van? Hoe gaan Amerikaanse afnemers en consumenten reageren? En vooral, hoe lang houdt Donald Trump dit vol?
Dat de invoerheffingen er zouden komen, was sinds de verkiezing van Trump in november vorig jaar zeer waarschijnlijk. De Amerikaanse president is al decennia hartstochtelijk voorstander van een belasting op import. Landen die meer aan de VS verkopen dan ze inkopen brengen Amerika economische schade toe, vindt hij. Hun exportsucces betekent immers minder banen en bedrijvigheid in Amerika zelf.
In werkelijkheid draait de Amerikaanse economie als een zonnetje, en is de werkloosheid laag. Producten die de Amerikanen nu uit het buitenland halen, kunnen ze doorgaans niet voor een vergelijkbare prijs in eigen land produceren.
Zo ook champignons. ‘Nederland is een van de weinige landen waar bijna het hele proces niet met de hand, maar machinaal gaat’, vertelt Jan Klerken, samen met zijn broer Jules CEO van Scelta. ‘Champignons groeien bij ons in bedden, waardoor je ze machinaal kan oogsten. Onze kwekerijen draaien tot wel 600 duizend kilo per week, met dertig medewerkers. In de VS, waar alles met de hand gaat, heb je daar zeker duizend mensen voor nodig.’
De champignons komen binnen in de fabriek, waar ze na een korte keuring ‘gedoucht’ worden met een mengsel van water en sulfiet, zodat ze minder snel bruin worden. Daarna gaan de paddenstoelen op de lopende band om schoongemaakt, gesneden en verpakt te worden. Robots met namen als Betsie, Hubèrt, Sjeng en Trees doen het gros van het werk. De medewerkers die hier rondlopen, zijn er vooral om ze aan te sturen en bij eventuele foutjes in te grijpen.
Deze locatie in Venlo is gespecialiseerd in sous-vide-garing: de champignons gaan op grote trays een trommel in, waar ze in een uur of twee in de zak gekookt worden. Daarna zijn ze klaar voor gebruik in allerhande fastfood- en broodjeszaken. Een machine verpakt de zakken in dozen en laadt die op pallets. Die gaan in het magazijn ‘in quarantaine’ tot de kwaliteitscontrole klaar is.
De verregaande automatisering stelt Scelta in staat over de hele wereld een concurrerende prijs te bieden. 95 procent van de producten gaat naar het buitenland, 15 procent naar de VS. Of die laatste omzet nu helemaal wegvalt? Klerken durft het niet te zeggen. Scelta levert in Amerika onder meer aan grote ketens als McDonald’s, Burger King en Walmart. ‘Ook die bedrijven hebben nog niet helder wat dit betekent voor hun verkopen.’
De inkopende bedrijven betalen de heffingen, en rekenen ze vervolgens door aan hun klanten. De vraag is wat daarna gebeurt. ‘Het ergste wat er kan gebeuren, is dat champignons voor de Amerikanen onbetaalbaar worden’, zegt Van de Vorst.
Champignons zijn niet het enige product dat duurder wordt. De VS importeerden vorig jaar voor 263 miljard dollar aan landbouwproducten; een groot deel daarvan valt onder de nu ingevoerde heffingen. Als de Amerikaan champignonsoep voortaan laat liggen, wat legt hij dan wel in zijn mandje?
Mogelijk nemen Canadese producenten, die dankzij een handelsverdrag met de VS heffingsvrij mogen exporteren, een deel van de markt over. Ook in de VS zelf zouden in theorie hele nieuwe productielijnen kunnen worden opgezet. Klerken maakt zich daar voorlopig weinig zorgen over. ‘De investeringen voor een kwekerij lopen in de miljoenen. Dat klinkt misschien als peanuts, maar dat is alleen de hardware. Qua kennis lopen ze achter op ons.’
‘Wij hebben orders, contracten met telers’, zegt Van de Vorst. Voorlopig komen de bestellingen uit de VS nog binnen, al biedt dat geen garanties voor de toekomst. Maar uiteindelijk kan Trump het niet volhouden met zijn heffingen, denken ze bij Scelta.
Luister hieronder naar onze nieuwspodcast de Volkskrant Elke Dag. Kijk voor al onze podcasts op volkskrant.nl/podcasts.
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant