Met het onlangs verschenen Who Believes in Angels maakte Elton John zijn beste album in decennia. Dat deed hij met de Amerikaanse countryzangeres Brandi Carlile, sinds haar 11de fan. Wat is het geheim van hun samenwerking?
schrijft voor de Volkskrant over popmuziek en jazz.
Natuurlijk is Brandi Carlile verbaasd als Elton John haar in de zomer van 2023 vraagt om samen met hem een plaat te maken. ‘Hij had net zijn allerlaatste wereldtournee afgerond. De hele wereld had zijn geweldige concert op Glastonbury kunnen zien, een mooier afscheid was nauwelijks denkbaar. Maar dan kennen jullie Elton nog niet. Hij belde mij.’
Carlile (43) vertelt het verhaal begin februari via Zoom nog altijd glimmend van trots. Zonder dat de buitenwereld het weet, heeft Elton John (78) met Carlile een album gemaakt waarvan het titelnummer Who Believes In Angels? net is uitgebracht.
‘Het eerste wat ik zei was: Elton, waarom met mij? Ik verkoop toch veel te weinig platen?’, zegt de Amerikaanse zangeres. In eigen land heeft ze in de country- en americanamuziek een behoorlijke status, met maar liefst elf Grammy’s op haar naam, maar in Europa is ze nog weinig bekend.
‘Dat moest maar eens veranderen, zei Elton. Hij wilde een plaat maken zoals hij dat in de jaren zeventig ook deed: binnen een paar weken, en met zijn vaste tekstschrijver Bernie Taupin binnen handbereik. Maar hij wilde het dit keer niet alleen doen. Hij wilde zichzelf uitdagen door samen te zingen met iemand die hij goed kende, bewonderde en van wie hij het idee had dat ze elkaar samen beter konden maken. Met mij dus, zei hij.
‘Laat ik duidelijk zijn: Elton en ik kennen elkaar al jaren. Op mijn 18de schreef ik hem al brieven en ik kreeg hem in 2009 zover om een liedje mee te zingen op mijn album Give Up The Ghost.’
Op dit nummer, Caroline, kun je al horen dat hun twee stemmen goed samengaan. Belangrijker voor Carlile, zegt ze, is de vriendschap die eruit voort is gekomen. ‘We zijn allebei queer, getrouwd en we hebben beiden inmiddels twee kinderen. Dat schept een band.’
Die wordt nog veel sterker als Carlile in 2019 besluit om Blue, het beroemdste album van haar idool Joni Mitchell, integraal uit te voeren. Niet alleen wordt John tijdens de uitvoering in Los Angeles tot tranen toe geroerd, het concert brengt Carlile ook nader tot Mitchell, die zich na een beroerte in 2015 niet meer in het openbaar heeft vertoond.
Carlile vindt het wat te veel eer zegt ze, maar oké, misschien is inderdaad vooral zij ervoor verantwoordelijk dat Mitchell sinds 2022 weer is gaan zingen en optreden. ‘Dat is voortgekomen uit de ‘Joni Jams’ die ik bij haar thuis organiseerde. Eens in de zoveel tijd met bevriende muzikanten muziek maken en samen zingen, meer was het niet.
‘Maar toen ik Elton een keer meenam, was hij meteen verkocht. Ik denk weleens dat het vlammetje daardoor niet alleen bij Joni werd aangewakkerd, maar ook bij Elton.’ In ieder geval geven de Joni Jams de zanger een extra duwtje richting plannen voor een heel album met Carlile.
Behalve over een geweldige stem moet de zangeres over meer bijzondere gaven beschikken. Want nadat ze Mitchell weer aan het zingen en optreden heeft gekregen, is Carlile’s aanwezigheid in de studio er medeverantwoordelijk voor dat Elton John zijn beste album in decennia heeft gemaakt.
Who Believes in Angels? kan zich meten met zijn beste werk uit de jaren zeventig, luidde het oordeel van de pers bij het verschijnen van het album, vorige week.
De stem van de 78-jarige zanger vloeit niet alleen mooi samen met die van Carlile, het lijkt alsof zij hem ook heeft aangespoord tot eindelijk weer eens echt daverend pianospel. John speelt alsof er echt iets op het spel staat en Carlile wil laten zien wat hij op zijn leeftijd allemaal nog kan. Zij beantwoordt dat met gloedvolle zang in soms breekbare liedjes, en zo halen ze het beste in elkaar naar boven.
Het is wel even wennen geweest, zegt Carlile, hun samenwerking. ‘Na de eerste verbazing kwamen de zenuwen. Elton is echt een controlfreak, hij had alles precies uitgedacht. Hij voelde dat ons samenspelen weleens tot iets bijzonder kon leiden en wilde het hele opnameproces vastleggen. Drie weken lang is alles wat we samen met producer Andrew Watt en Bernie Taupin in de studio deden, gefilmd.’
Van die negen camera’s heeft ze niks gemerkt, maar getuige zijn van de samenwerking tussen Elton John en Bernie Taupin, naast Lennon & McCartney een van de succesvolste schrijversduo’s uit de popgeschiedenis, vond ze best intimiderend. ‘Bernie legde een tekst neer en Elton had daar heel snel een muziekje bij. Maar dan begon hij over een lettergreep hier of een woordje daar dat niet in de melodie paste, en daar kon hij eindeloos over door mekkeren.’
Taupin is niet te zien in het half uur aan studio-opnamen dat onder de titel Stories From The Edge of Creation op YouTube te vinden is. Wel zie je Elton John in een woedeaanval teksten verscheuren, zijn koptelefoon afgooien en zelfs een keer in huilen uitbarsten.
Carlile: ‘Ja, het ging er af en toe behoorlijk heftig aan toe. Maar volgens Bernie was dat allemaal niks bijzonders. Zo gaat het al decennia. Als Elton zijn emoties laat gaan, betekent het dat hij echt betrokken is, zei Bernie.
‘Het was schrikken, maar ik genoot ook van het vertrouwen dat ik kreeg. Ik mocht meeschrijven aan Bernies teksten en, als hij er niet was, Eltons correcties aanbrengen.
‘Het waren rare weken in studio Sunset Sound in Hollywood. Eigenlijk was Elton veel te vermoeid om een paar maanden na die afscheidstournee alweer de studio in te gaan. Hij zat dicht tegen een inzinking aan. Misschien dat de liedjes daardoor juist wel een extra emotionele laag hebben gekregen. Ik wist niet wat me overkwam toen ik achter hem zat en hij tijdens het zingen van When This Old World Is Done With Me in tranen uitbarstte.’
Het liedje gaat over een man op leeftijd die geconfronteerd wordt met zijn naderende dood. ‘Dit album moest er echt komen, het was belangrijk voor hem, vandaar denk ik ook die haast.’
Na de opnamen raakt Elton John door een infectie halfblind; het uitbrengen van het album wordt daarmee een half jaar uitgesteld. ‘Zonder zicht kon hij niet optreden. Hij doet dan wel geen grote concerttournees meer, hij wilde hoe dan ook het album samen met mij live presenteren.’
Op 26 maart, negen dagen voor de release van het album, is het zover. In het London Palladium komt de zanger in fraai, hemelsblauw pak en roze schoenen, gearmd met Carlile, het podium op. ‘Hij zag nog slecht, maar goed genoeg om de pianotoetsen te onderscheiden’, had Carlile twee maanden eerder al gezegd. Dat zullen de kleine 2300 bezoekers van het statige theater horen.
Zijn handen klateren neer op de toetsen van de Yamahavleugel als hij in het nieuwe Little Richard’s Bible een ode brengt aan een van zijn rock-’n-rollhelden. Hij zingt uitstekend en ook zijn pianospel is in oude nummers als Bennie and the Jets en Tiny Dancer krachtig. Alsof hij iets te bewijzen heeft aan de bandleden, onder wie producer Andrew Watt (gitaar), en Chad Smith (drums) en Josh Klinghoffer (toetsen), beiden bekend van de Red Hot Chili Peppers.
Die kijken bewonderend toe als Elton John en Carlile samen, schijnbaar vanuit hun tenen, Don’t Let The Sun Go Down On Me zingen. Of als Carlile alleen op gitaar You Without Me vertolkt. Het is niet alleen knap hoe goed de nieuwe liedjes passen tussen het oude werk van beide artiesten, nog fraaier is het hoe beide zangstemmen samenvloeien. Alsof ze al een hele carrière samen achter de rug hebben.
Carlile zegt het ook tijdens het interview in februari: ‘Elton wilde geen duetten waarop we allebei eigen regeltjes of coupletten zingen, hij wilde echt samenzingen. Zoals we dat ook op de Joni Jams hadden gedaan. Hij wist dat we dat konden, maar om ons heen was iedereen er tijdens het opnemen verbaasd over.’
Zij ook? ‘Nee, natuurlijk niet. Ik luister al mijn 11de naar de platen van Elton en zing ze al meer dan dertig jaar mee. Ik heb van zijn platen leren zingen, alleen wist hij dat niet. Voor mij was het niet zo gek dat we elkaars toon en tempo in de studio meteen vonden. Jammer dat het waarschijnlijk hierbij blijft. Spelen kan Elton wel, maar voordat hij weer de studio in gaat moet zijn zicht echt beter worden. Ach, we hebben nu het beste in elkaar naar boven gehaald. Daar kunnen we nog lang op teren.’
Elton John en Brandi Carlile: Who Believes in Angels? (Universal).
Ode aan Laura Nyro
Wanneer Elton John de vraag krijgt wie zijn muzikale helden zijn noemt hij altijd Laura Nyro (1947-1997). En steeds zegt hij er bij dat de Amerikaanse zangeres veel te onbekend is gebleven. Ook Brandi Carlile wist hij voor haar muziek te enthousiasmeren. ‘Na ons eerste contact stuurde hij me meteen muziek van haar op. Die wisselingen in tempo en akkoorden maakten haar liedjes uniek, zei hij, daar moest ik maar eens goed naar luisteren.
‘Ook Joni Mitchell was fan van haar, vertelde ze me. En dat zegt wat, want Joni is niet zo snel fan. Inmiddels ben ik het ook en Elton en ik vonden dat we samen maar eens een ode aan haar moesten brengen.’ Dat werd The Rose of Laura Nyro, openingsnummer van het album, waarin de twee Eli’s Coming, een liedje van Nyro citeren.
Het complete studiowerk van Nyro en een flink deel van haar live-opnamen zijn eind vorig jaar uitgebracht in de negentien cd’s tellende box Hear My Song: The Collection 1966-1995. De inleiding in het begeleidende boekwerk is van Elton John.
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant