In de data van datapartner PACETEQ valt direct op dat McLaren op twee verschillende momenten tekortschoot. Het eerste moment is de kwalificatie. Uiteraard had Max Verstappen een magistrale ronde en wist hij alles op het juiste moment aan elkaar te knopen, maar als een van de McLaren-mannen de eigen snelste sectoren had gereden, was het beeld anders geweest. Oscar Piastri had de snelst mogelijke ronde in handen en was in dat geval 0,050 seconden sneller geweest dan Lando Norris. Verstappen was dan naar een derde tijd gegaan, met een verschil van 0,067 seconden op Piastri. Dat had de race voor de Red Bull-rijder lastiger gemaakt, ook op basis van de snellere pace van de McLaren-wagens. Overigens is het gat achter de top-drie vrij groot. Charles Leclerc zou op drieënhalf tienden vierde zijn geworden.
De ideale kwalificatieronde van elke coureur.
Zelfs met de auto's op P2 en P3 had McLaren een belangrijk voordeel: de strategie kon gesplitst worden. Met twee rijders had de formatie uit Woking theoretisch gezien twee verschillende strategieën kunnen uitvoeren. Dat voordeel benutte McLaren niet. Voor de race werd namelijk nog verondersteld dat ze met één coureur lang door zouden rijden en met de ander de undercut zouden proberen. De undercut leek vooraf de iets betere strategie in Japan, maar zelfs als het niet zou lukken, dan had Red Bull moeten reageren en Verstappen naar binnen moeten halen.
Dat had de andere rijder weer in de kaart gespeeld, want die had in de slotfase op versere banden aan kunnen vallen. Een verse band bleek een juiste keuze te zijn, want late stoppers zoals Andrea Kimi Antonelli waren in de slotfase sterk onderweg. Als McLaren de strategie had gesplitst, dan was de kans groot dat ten minste één coureur een serieuze kans had om Verstappen aan te vallen. Zeker gezien de iets minder sterke race pace. In de praktijk bleek dat lastiger. "Ik weet het niet. Ik denk dat ik een poging had moeten wagen met de undercut", verklaarde Norris na de race en het missen van de zege. "Het enige ding is, dat een safety car in dat geval een risico is."
In de data is te zien dat de gaten in het veld vrij klein waren. Dat zorgde ervoor dat vroeg stoppen een risico met zich meebracht om dan in het verkeer terecht te komen, iets wat George Russell aan den lijve ondervond. Dat was een reden voor McLaren om niet voor de undercut te kiezen, want Ferrari en Mercedes lagen op de loer. Verstappen had dan alsnog kunnen profiteren, omdat verkeer tijd zou kosten. Russell kon bijvoorbeeld pas na zes ronden een snellere ronde dan teamgenoot Andrea Kimi Antonelli rijden, terwijl laatstgenoemde twintig ronden oudere banden had.
Racepace van de twintig coureurs in Japan.
Er zijn nog meer voorbeelden van een mislukte undercut. Lance Stroll had al niet zijn beste weekend, maar na zijn undercutpoging op Jack Doohan ging het niet per se beter. Doohan reed op oudere softs even snel als Stroll. Dat liet zien dat de bandendegradatie minder hevig was dan gedacht. Oude banden bleken beter te blijven dan men had gedacht. Doohan ging bijvoorbeeld een paar rondes na Stroll naar binnen en hield de Canadees moeiteloos achter zich.
McLaren probeerde overigens wel Red Bull om de tuin te leiden. In ronde 18 kreeg Norris van zijn engineer Will Joseph de "box to overtake Verstappen" te horen. Norris bevestigde het bericht, maar het was al snel duidelijk dat het een dummy was. Als de Brit wel naar binnen was gegaan, kwam hij vol in het verkeer terecht en dat had Red Bull duidelijk door. In ronde 21 kwamen Verstappen en Norris tegelijkertijd naar binnen, maar had die ene ronde van een eventuele undercut het verschil gemaakt? De data zeggen van niet, ondanks dat het onderlinge verschil maar anderhalve seconde was. "Ik denk dat de undercut niet makkelijk was, want de harde banden waren in de eerste sector niet goed. Ik weet niet zeker of het had gewerkt", stelde Norris na de race. "Max had ook nog een kleine buffer ten opzichte van mij. Zelfs als ik een goede ronde had, denk ik niet dat het goed genoeg was om voor hem te eindigen."
De logische vervolgvraag is waarom McLaren dan niet langer door bleef rijden. Dat is ook de vraag die Norris had. "Ik denk dat ik langer buiten had kunnen blijven, want dat had me geen posities gekost", aldus de rijder uit Bristol. "Dat was dus niet uitgesloten, maar inderdaad, ik denk dat we wat anders hadden moeten proberen. We gaan het hier over hebben."
Teambaas Andrea Stella weet waarom er niet voor werd gekozen om de overcut uit te voeren. "Ik denk dat het probleem met Lando was dat hij posities zou verliezen aan andere auto's, ook aan Oscar. Zij waren gestopt en waren sneller. Als je met mediums die ouder dan twintig ronden zijn door bleef rijden, dan kan je niet sneller zijn dan iemand die op nieuwe harde banden rijdt", verklaart de Italiaan. De data steunen dat statement niet volledig. Rijders met een undercut kwamen na vijf rondes in een sneller window terecht, dus dan had iets langer doorrijden best gekund. Opvallend genoeg, in Suzuka 2024 trapte McLaren in dezelfde val. Toen ging het in dezelfde ronde als Charles Leclerc naar binnen, waardoor het de kans op een podium verspeelde. Langer doorrijden had het verschil kunnen maken.
De bandendegradatie van de GP van Japan 2025
Het argument dat Norris een positie zou hebben verloren aan Piastri lijkt ook niet overtuigend - de positie had binnen het team terug gewisseld kunnen worden om Norris de kans te geven Verstappen aan te vallen. Er rijzen dus twee belangrijke vragen: hoe sterk zou de snelheid van Norris zijn geweest in vrije lucht op oude mediums? En had hij een bandendelta kunnen opbouwen dat groot genoeg was om Max Verstappen in te halen? "Ik denk dat de overcut goed werkt als je weet dat je gaat winnen - zoals in Barcelona of in Suzuka in het verleden," zegt Stella. "Als je weet dat je vier of vijf ronden bandenwinst gaat boeken, dan kun je, zelfs als je achter een auto komt die eerder gestopt is, hem inhalen omdat je betere banden hebt. Maar hier degraderen de banden zeer weinig van ronde tot ronde."
Een blik op de seizoensdata en de lange runs van vrijdag laat dat zien: met schone lucht zou McLaren waarschijnlijk twee tot drie tienden sneller zijn geweest dan Red Bull tijdens de race. Geëxtrapoleerd had Norris ongeveer twaalf ronden langer buiten kunnen blijven zonder bedreigd te worden door een undercut van Leclerc of Russell. Twaalf ronden - dat is een goed sleutelwoord. In het interne Mercedes-duel tussen Russell en Kimi Antonelli kwam de Italiaan precies twaalf ronden na Russell aan de pits. In de tweede stint was Antonelli een halve seconde per ronde sneller op de verse banden.
Een overcutstrategie vereist dat inhalen op de baan mogelijk is. De bandenslijtage in Japan was echter zo laag dat de bandendelta meestal niet genoeg was om positiewisselingen mogelijk te maken. Stella zei dat een tempoverschil van “zeven tot acht tienden” nodig was om een auto in te halen. Een overcut van twaalf ronden, zoals die van Antonelli, zou Norris ongeveer een halve seconde per ronde hebben gegeven ten opzichte van Verstappen. Daarbij komt dat de McLaren van nature sneller is, met een voordeel van twee tot drie tienden. Bovendien heeft de McLaren de neiging om tegen het einde van de race sterker te worden. Norris had dus het gevraagde tempo kunnen halen.
De hamvraag is: zou Norris tijdens de langere eerste stint op oude banden zoveel tijd hebben verloren aan Verstappen dat het uiteindelijk alleen genoeg zou zijn geweest voor een achtervolging - maar niet voor een echte inhaalactie? Simulaties van de data suggereren dat Norris met een pitstop in ronde 33 net voor Leclerc en ongeveer 11,5 seconden achter Verstappen weer op de baan zou zijn gekomen - met nog 20 ronden te gaan. Als je rekent met een theoretische tempodelta van acht tienden per ronde - wat realistisch zou zijn geweest voor McLaren - geeft dat een inhaalwaarde van 16 seconden. Norris zou Verstappen dus hebben ingehaald - en waarschijnlijk ook een realistische kans hebben gehad om in te halen. Maar dat is alleen de theorie, die er zoals we weten in de praktijk heel anders uit kan zien.
Ook al kun je erover twisten of Norris de race daadwerkelijk zou hebben gewonnen met een overcut-strategie, één ding is zeker: McLaren vergooide in ieder geval een veelbelovende kans op de overwinning met een open uitkomst. Want door in dezelfde ronde als Verstappen te pitten, was het duidelijk dat de benodigde delta voor een inhaalactie er niet zou zijn - en namen ze effectief genoegen met de tweede plaats.
Dat Oscar Piastri eerder de pits in kwam dan Norris en dus effectief een undercut probeerde op zijn eigen teamgenoot verraste ook veel fans en experts. Teambaas Stella legde uit: "Ik denk dat als we Lando eerst hadden gestopt, we Oscar niet op hetzelfde moment de pits in hadden kunnen brengen en dat zou een probleem zijn geweest voor Oscar. Vooral Russell was een bedreiging - hij had al gepit en we moesten hem coveren", vervolgde de Italiaan. Achteraf bleek echter dat het gevaar van een succesvolle undercut gedurende de hele race relatief klein was - iets wat McLaren tijdens de race blijkbaar overschat had.
Voor Red Bull was het in ieder geval duidelijk dat Verstappen een ronde na Piastri zou pitten, omdat ze rekening hielden met een volgende undercutpoging van Norris. Red Bull-teambaas Christian Horner zei daar het volgende over: "McLaren koos ervoor om Oscar als eerste te laten pitten. Daarvoor deden ze een dummy met Lando, wat voor ons echt nergens op sloeg. Hij zou sowieso in het verkeer naar buiten zijn gekomen, dus hielden we ons aan ons plan. Het was duidelijk dat ze Lando de volgende ronde een pitstop zouden geven. Dus het draaide allemaal om het coveren van Lando."
Source: Motorsport