Donald Trump heeft maandag twee grote overwinningen behaald bij het Hooggerechtshof. De opperrechters gaven de president toestemming migranten uit te zetten onder een omstreden oorlogswet. Daarnaast hoeft een onterecht gedeporteerde man voorlopig niet te worden teruggehaald uit El Salvador.
is correspondent Verenigde Staten van de Volkskrant. Hij woont in New York.
Kilmar Abrego Garcia heeft net zijn zoontje bij oma opgepikt als agenten van de Amerikaanse immigratiedienst zijn auto op de terugweg naar Baltimore staande houden. Meekomen, zeggen zij. De 29-jarige Salvadoraanse migrant – legaal in de VS – zou zijn verblijfsstatus hebben verloren. Diens Amerikaanse vrouw Jennifer krijgt tien minuten om hun kind op te halen.
Drie weken later zit Abrego Garcia, net als honderden andere door de VS gedeporteerde migranten, opgesloten in de beruchte megagevangenis van El Salvador. Zijn haar is afgeschoren. Als gevangene van Cecot, bedoeld voor detentie van ‘terroristen’, heeft Abrego Garcia geen matras, deken of douche. Een proces kreeg hij ook niet.
‘Een administratieve fout’, erkent de regering van Donald Trump. ‘Hij had niet mogen worden uitgezet.’ Maar terughalen naar de VS? Dat weigeren ze.
‘Een illegale actie’, oordeelde federale rechter Paula Xinis afgelopen vrijdag. Zij draagt de overheid op de migrant onmiddellijk te repatriëren. Maar maandagnacht, uren voor de deadline verloopt, maakt het Hooggerechtshof die uitspraak ongedaan. Abrego Garcia blijft voorlopig vastzitten.
Dit is één van twee overwinningen die Trump maandag bij het Hooggerechtshof scoort. Het machtigste rechtsorgaan van de VS, gedeeltelijk door hemzelf benoemd, geeft de president aanzienlijk meer ruimte om zijn deportatieplannen uit te voeren dan lagere rechtbanken eerder deden. Maandagnacht krijgt Trump tevens toestemming om migranten te blijven uitzetten onder het oorlogsrecht.
De Alien Enemies Act uit 1798 geeft Amerikaanse presidenten, in het geval van een buitenlandse invasie, bijzondere bevoegdheden om indringers te verwijderen uit het land. Nooit eerder gebeurde dat in vredestijd. Maar Trump gebruikt deze wet nu tegen migranten die – volgens hem – lid zijn van een criminele bende.
258 migranten, de meesten Venezolaans, werden via deze weg al gedeporteerd naar Cecot in El Salvador. Daar kwam geen rechter of hoorzitting aan te pas. Onder hen zijn een voetballer, een visagist en metaalbewerker Kilmar Abrego Garcia. Bewijs van hun bendelidmaatschap ontbreekt.
Het journalistieke programma 60 Minutes onthulde afgelopen weekeinde dat driekwart van deze gedeporteerden géén strafblad bezit. De lichten in Cecot branden 24 uur per dag, meldt nieuwszender CNN. Gevangenen mogen slechts 30 minuten per dag hun overvolle cellen verlaten.
Vorige week beval de federale rechter James Boasberg een stop op deze uitzettingen, nadat een groep in Texas gedetineerde Venezolanen een zaak had aangespannen. Zo hoopten zij hun uitzetting naar El Salvador te voorkomen. Maandag maakten vijf van de negen conservatieve opperrechters, een meerderheid, die beslissing ongedaan.
De basis voor hun uitspraak is hoofdzakelijk procedureel. Volgens de opperrechters hadden de Venezolanen hun zaak niet moeten aanspannen in hoofdstad Washington, maar in de staat Texas, waar zij gedetineerd zijn. Een inhoudelijk oordeel over dit gebruik van de Alien Enemies Act ontbreekt. Dat kan later nog worden geveld. Tot die tijd mag Trump zijn deportaties hervatten.
‘Even onbegrijpelijk als gevaarlijk’, schrijven de drie progressieve opperrechters in oppositie, gesteund door de conservatieve Amy Coney Barrett. Volgens hen brengt deze uitspraak de levens van de migranten in gevaar, evenals hun recht op een eerlijke behandeling.
Donald Trump riep maandagavond de overwinning uit. ‘Een geweldige dag voor gerechtigheid in Amerika’, schrijft de president maandagnacht, in hoofdletters, op zijn platform Truth Social. ‘Het Hooggerechtshof houdt de rechtspraak in ons land in omhoog.’
Toch lijkt deze uitspraak ook een beperkte grens te stellen aan Trumps bewegingsvrijheid. Het Hooggerechtshof schrijft unaniem dat migranten óók onder de Alien Enemies Act de kans moeten krijgen om hun uitzetting aan te vechten. Dat gebeurt tot op heden niet.
De Alien Enemies Act perkt de wettelijke vrijheden van ‘buitenlandse vijanden’ aanzienlijk in. Deze wet werd drie keer eerder gebruikt: tijdens de oorlog van 1812, de Eerste en de Tweede Wereldoorlog. Zo konden burgers van oorlogvoerende landen op Amerikaanse bodem worden gedetineerd en razendsnel uitgezet.
‘Natuurlijk is er geen oorlog tussen de Verenigde Staten en Venezuela’, schrijft de kritische minderheid van opperrechters. Noch kunnen bendes als MS-13 en Tren de Aragua worden aangemerkt als ‘buitenlandse natie’. Maar welk proces migranten voortaan wél zouden moeten doorlopen, specificeert het Hooggerechtshof niet.
De minderheid is bezorgd dat de regering zich daardoor alsnog schuldig blijft maken aan ‘onwettige deportaties’, zonder eerlijke en openbare behandeling.
Tientallen migranten kregen afgelopen weken pas in het vliegtuig te horen dat zij naar El Salvador werden gezonden, zonder dat de redenen daarvoor duidelijk werden gemaakt. Advocaten en familieleden hebben met velen van hen nog altijd geen contact. Dat geldt ook voor Kilmar Abrego Garcia.
‘Als ik al het geld in de wereld had, zou ik dat aan één ding uitgeven: een telefoongesprek om Kilmars stem weer te horen’, zei diens Amerikaanse echtgenote Jennifer Vasquez Sura in een interview met The Guardian. ‘Kilmar, als je me kunt horen, ik mis je zo erg en ik doe mijn best om te vechten voor jou en onze kinderen.’
Abrego Garcia is inmiddels verworden tot het symbool van Trumps keiharde deportatiebeleid. De regering beschuldigt de 29-jarige metaalbewerker van lidmaatschap van de gewelddadige bende MS-13. Maar volgens rechter Xinis bestaat het bewijs slechts uit een ‘pet en capuchontrui’ – aanwijzingen, aldus de regering – en een ‘vage, onbevestigde aantijging door een vertrouwelijke informant’.
Xinis is glashelder in haar oordeel. ‘Ze hadden geen wettige autoriteit om hem te arresteren, geen reden om hem te detineren en geen gronden om hem naar El Salvador te sturen – laat staan naar een van de gevaarlijkste gevangenissen van het westelijk halfrond.’
Volgens de Trump-regering is deze fout ‘onmogelijk’ te herstellen. Abrego Garcia zou nu immers vallen onder de jurisdictie van El Salvador. Dat de VS de Centraal-Amerikaanse dictatuur 6 miljoen dollar betalen voor de opvang van deze migranten, zou daar niets aan veranderen.
Overheidsadvocaat Erez Reuveni toonde vorige week in de rechtbank zeldzame irritatie richting zijn werkgever. ‘Ik ben ook gefrustreerd dat ik geen antwoorden voor u heb’, aldus Reuvini tegen de rechter. ‘De regering heeft besloten geen bewijsmateriaal te leveren.’ Op de vraag waarom Abrego Garcia überhaupt naar El Salvador is gedeporteerd, antwoordde de advocaat: ‘Ik weet het niet.’
Afgelopen weekend maakte justitieminister Pam Bondi bekend dat zij Reuvini heeft ontslagen. ‘Elke advocaat van Justitie behoort ijverig te pleiten namens de Verenigde Staten’, aldus Bondi. ‘Een advocaat die dat nalaat, zal de gevolgen voelen.’
Luister hieronder naar onze podcast de Volkskrant Elke Dag. Kijk voor al onze podcasts op volkskrant.nl/podcasts.
Geselecteerd door de redactie
Lees hier alle artikelen over dit thema
Source: Volkskrant