Donald Trump scoorde maandag twee grote overwinningen bij het Hooggerechtshof. De opperrechters gaven de president toestemming om migranten uit te zetten onder een omstreden oorlogswet. Daarbij hoeft een onterecht gedeporteerde man voorlopig niet te worden teruggehaald uit El Salvador.
is correspondent Verenigde Staten van de Volkskrant. Hij woont in New York.
Kilmar Abrego Garcia heeft net zijn zoontje bij oma opgepikt als agenten van de Amerikaanse immigratiedienst zijn auto op de terugweg naar Baltimore staande houden. Meekomen, zeggen zij. De 29-jarige Salvadoraanse migrant – legaal in de VS – zou zijn verblijfsstatus hebben verloren. Zijn Amerikaanse vrouw Jennifer Vasquez Sura krijgt 10 minuten om hun kind op te halen.
Drie weken later zit Abrego Garcia, net als honderden andere door de VS deporteerde migranten, opgesloten in de beruchte megagevangenis van El Salvador. Zijn haar is afgeschoren. Als gevangene van Cecot, gebouwd voor detentie van ‘terroristen’, krijgt hij geen matras, deken of douche. Een proces krijgt hij ook niet.
‘Een administratieve fout’, erkende de regering van Donald Trump vorige week. ‘Hij had niet mogen worden uitgezet.’ Maar terughalen weigeren ze.
‘Een illegale actie’, oordeelde de federale rechter Paula Xinis vrijdag. Zij beval de overheid om de migrant onmiddellijk te repatriëren. Maar maandagnacht, uren voor de deadline verloopt, maakt het Hooggerechtshof die uitspraak ongedaan. Abrego Garcia blijft voorlopig vastzitten.
Dit is één van twee overwinningen die Trump maandag bij het Hooggerechtshof scoort. Het machtigste wetsorgaan van de VS, gedeeltelijk door hemzelf benoemd, geeft de president aanzienlijk meer ruimte om zijn deportatieplannen uit te voeren dan lagere rechtbanken. Trump krijgt maandag tevens toestemming om migranten te blijven uitzetten onder het oorlogsrecht.
De Alien Enemies Act uit 1798 geeft presidenten, in het geval van een buitenlandse invasie, bijzondere bevoegdheden om indringers uit het land te verwijderen. Nooit eerder gebeurde dat in vredestijd. Maar Trump gebruikt deze wet nu tegen migranten die – volgens hem – lid zijn van criminele bendes.
Honderden migranten, de meesten Venezolaans, werden al via deze weg uitgezet. Daar kwam geen rechter of hoorzitting aan te pas. Bewijs van hun bendelidmaatschap ontbreekt. Het journalistieke programma 60 Minutes onthulde afgelopen weekeinde dat driekwart van deze gedeporteerden géén strafblad bezit. Ook Kilmar Abrego Garcia werd onder deze wet gedeporteerd.
Vorige week beval de federale rechter James Boasberg een stop op deze uitzettingen, nadat een groep in Texas gedetineerde Venezolanen een zaak had aangespannen. Maar vijf conservatieve opperrechters, een meerderheid, maken die beslissing maandag ongedaan.
De basis voor die uitspraak is hoofdzakelijk procedureel. Volgens de opperrechters hadden de Venezolanen hun zaak niet moeten aanspannen in hoofdstad Washington, maar in de staat Texas, waar zij gedetineerd zijn. Later kan nog een inhoudelijk oordeel over de Alien Enemies Act worden geveld. Tot die tijd mag Trump zijn deportaties hervatten.
‘Even onbegrijpelijk als gevaarlijk’, schrijven de drie progressieve opperrechters in oppositie, gesteund door de conservatieve Amy Coney Barrett. Volgens hen brengt deze uitspraak de levens van de migranten in gevaar, evenals hun recht op een eerlijke behandeling.
De president roept intussen de overwinning uit. ‘Een geweldige dag voor rechtvaardigheid in Amerika’, schrijft Trump maandagnacht, in hoofdletters, op zijn platform Truth Social.
Toch lijkt de uitspraak ook een grens te willen stellen aan Trumps bewegingsvrijheid. Het Hooggerechtshof schrijft unaniem dat migranten ook onder de Alien Enemies Act de kans moeten krijgen om hun uitzetting aan te vechten. Dat gebeurt tot op heden niet. Maar welk proces migranten voortaan wél zouden moeten doorlopen, specificeert het Hooggerechtshof niet.
De Alien Enemies Act perkt de wettelijke vrijheden van ‘buitenlandse vijanden’ aanzienlijk in. Deze wet werd gebruikt tijdens de Eerste en Tweede Wereldoorlog om burgers van oorlogvoerende landen op Amerikaanse bodem te kunnen detineren en uitzetten.
De kritische minderheid van de opperrechters is bezorgd dat de regering zich dankzij deze uitspraak schuldig kan blijven maken aan ‘onwettige deportaties’, zonder eerlijke en openbare behandeling.
Tientallen migranten kregen afgelopen weken pas in het vliegtuig te horen dat zij naar El Salvador werden gezonden, familieleden krijgen met velen van hen nog altijd geen contact. Dat geldt ook voor Kilmar Abrego Garcia.
‘Als ik al het geld in de wereld had, zou ik dat aan één ding uitgeven: een telefoongesprek om Kilmars stem weer te horen’, zei diens Amerikaanse echtgenote Jennifer Vasquez Sura in een interview met The Guardian. ‘Kilmar, als je me kunt horen, ik mis je zo erg en ik doe mijn best om te vechten voor jou en onze kinderen.’
Abrego Garcia is inmiddels verworden tot het symbool van Trumps keiharde deportatiebeleid. De regering beschuldigt de 29-jarige metaalbewerker van lidmaatschap van de gewelddadige bende MS-13. Maar volgens rechter Xinis bestaat het bewijs slechts uit een ‘pet en capuchontrui’ – aanwijzingen, aldus de regering – en een ‘vage, onbevestigde aantijging door een vertrouwelijke informant’.
Xinis is glashelder in haar oordeel. ‘Ze hadden geen wettige autoriteit om hem te arresteren, geen reden om hem te detineren en geen gronden om hem naar El Salvador te sturen – laat staan naar een van de gevaarlijkste gevangenissen van het westelijk halfrond.’
Volgens de Trump-regering is deze fout ‘onmogelijk’ te herstellen. Abrego Garcia zou nu immers vallen onder de jurisdictie van El Salvador. De VS betaalt deze Centraal-Amerikaanse dictatuur 6 miljoen dollar voor de opvang van migranten.
Overheidsadvocaat Erez Reuveni toonde vorige week in de rechtbank zeldzame irritatie richting zijn werkgever. ‘Ik ben ook gefrustreerd dat ik geen antwoorden voor u heb’, aldus Reuvini tegen de rechter. ‘De regering heeft besloten geen bewijsmateriaal te leveren.’ Op de vraag waarom Abrego Garcia überhaupt naar El Salvador is gedeporteerd, antwoordde de advocaat: ‘Ik weet het niet.’
Afgelopen weekend maakte justitieminister Pam Bondi bekend dat zij Reuvini heeft ontslagen. ‘Elke advocaat van Justitie behoort ijverig te pleiten namens de Verenigde Staten’, aldus Bondi. ‘Wie dat nalaat, zal gevolgen ondervinden.’
Luister hieronder naar onze podcast de Volkskrant Elke Dag. Kijk voor al onze podcasts op volkskrant.nl/podcasts.
Geselecteerd door de redactie
Lees hier alle artikelen over dit thema
Source: Volkskrant