Bij de renovatie van het Binnenhof zijn archeologische vondsten gedaan uit de 13de eeuw die een nieuw licht werpen op de geschiedenis van het gebouwencomplex. ‘Beseffen jullie wel wat jullie hier hebben gevonden? Dit is echt uniek.’
is politiek verslaggever van de Volkskrant.
Er zijn van die momenten dat het hart van archeologen en bouwhistorici sneller gaat kloppen. Dat gebeurde bij Hein Hundertmark toen opgravers van de gemeente Den Haag onlangs stuitten op de restanten van een 13de-eeuwse muur onder het Binnenhof. Zij deden die vondst tijdens een onderzoek voor de renovatie van het Binnenhof, waar onder andere de Tweede Kamer en de Ridderzaal toe behoren.
Bouwhistoricus Hundertmark glundert nog steeds als hij maandag een legertje politici en journalisten met bouwhelmen rondleidt langs de achthonderd jaar oude archeologische vondsten. Door een kiertje van een hek is te zien hoe het terrein met daarop het Tweede Kamergebouw en de Ridderzaal er inmiddels bijligt: één grote bouwput. Het mag de pret van Hundertmark niet drukken. Van een internationale collega hoorde hij: ‘Beseffen jullie wel wat jullie hier hebben gevonden? Dit is echt uniek.’
Natuurlijk wisten expert zoals Hundertmark wel dat het ommuurde terrein met daarop een oud kasteeltje (de Ridderzaal) en een kleine kerk (de Hofkapel) dateert uit de Middeleeuwen. Maar wat tot nu toe verborgen bleef, is dat het Binnenhof in de 13de eeuw al een gigantisch complex was, bedoeld om internationaal indruk te maken.
Alles over politiek vindt u hier.
Geschiedenis herschreven
‘De toenmalige heerser over Holland, graaf Floris V, wilde met het Binnenhof aanzien, macht en status uitstralen’, vertelt Hundertmark. Dat leidt de expert onder meer af uit het type bebouwing dat onder de grond is gevonden: ‘Het Binnenhof was niet zomaar een grafelijk hof, maar een hof met koninklijke architectuur en een nog grotere ambitie als keizerlijk paleis.’
Zo werd onder Floris V de stadhouderspoort, aan de westzijde van het complex vernieuwd en groter gemaakt, terwijl de oude poort van zijn vader Willem II pas veertig jaar oud was. Ook werden fundamenten gelegd om een extra vleugel bij te bouwen, waardoor het complex nog groter zou worden. Uit wetenschappelijk onderzoek blijkt nu voor het eerst dat het ontwerp van de Rolkamer (het gebouw achter de Ridderzaal) meer past bij dat van een keizerlijk paleis dan dat van een gewoon kasteel.
Waarschijnlijk sloten deze ontwerpen beter aan bij de ‘grandeur en omvang’ van de Ridderzaal, denken betrokken experts. De Ridderzaal was overigens óók bedoeld als een pronkstuk: het was destijds een van de grootste zaalgebouwen in Europa. Soortgelijke koninklijke ontvangsthallen waren toentertijd alleen te vinden in Frankrijk en Engeland.
‘De opgravingen en de onderzoeken vertellen ons niet alleen meer over hoe het complex er in de middeleeuwen heeft uitgezien’, zegt Hundertmark. ‘Maar ze herschrijven eigenlijk ook de geschiedenis van het Binnenhof.’
Nog verder graven
Minister Mona Keijzer van Volkshuisvesting, die ook met een bouwhelm op polshoogte komt nemen, is in haar nopjes. ‘Keizerlijke ambities, die naam alleen al klinkt goed natuurlijk!’, grapt ze. Haar toon wordt serieus als ze kritisch wordt bevraagd door journalisten over wat die archeologische opgravingen wel niet kosten, zowel qua tijd als geld.
‘Dit archeologisch onderzoek was al meegenomen in de planning en kost vooralsnog dus geen extra tijd of geld’, legt Keijzer uit. ‘Dus geen zorgen daarover.’ De minister stond onlangs nog onder druk in de Tweede Kamer omdat volksvertegenwoordigers zich grote zorgen maken dat de renovatie van het Binnenhof een gebed zonder end dreigt te worden. Zowel de kosten (inmiddels 2 miljard euro) als de duur van de verbouwing (inmiddels geschat op circa tien jaar) worden telkens naar boven bijgesteld.
Keijzer hecht er mede daarom aan om op de bouwplaats te benadrukken dat heus ‘niet elk steentje zal worden omgedraaid’, maar dat het wel uitermate belangrijk is dat Nederlanders die het complex bezoeken kennis krijgen ‘over de grond waar we met zijn allen op staan’.
Ze verwacht niet dat veel Nederlanders de archeologische opgravingen als geldverspilling zien. ‘Ik denk juist dat veel dagjesmensen en scholieren met open mond zullen kijken wat wij hier allemaal hebben weten te bewaren.’
Het beeld van het vroegere Binnenhof is nog niet compleet. ‘Er is nu voornamelijk in één hoek gegraven, dus we hebben nog drie hoeken te gaan’, zegt bouwhistoricus Hundertmark. Scholieren die tot nu toe met behulp van een oude tekening van Cornelis Peters leerden hoe het Binnenhof er vroeger uitzag, kunnen na al het onderzoekswerk een iets aangepaste versie in hun schoolboeken verwachten.
Opmerkelijk is dat intussen de hoop nog niet vervlogen blijkt dat alsnog de botten van de legendarische staatsman Johan van Oldenbarnevelt (1547-1619) worden gevonden - de man die voor de Ridderzaal werd onthoofd en daar volgens de overlevering ook in de buurt begraven ligt. ‘Helaas hebben we hem niet gevonden’, zucht Hundertmark. Er wordt niet meer actief naar hem gezocht, ‘maar wie weet.’ Dan verschijnt weer dat gelukzalige glimlachje om zijn mond. ‘Wie weet!’
Luister hieronder naar onze politieke podcast De kamer van Klok. Al onze podcasts vind je op volkskrant.nl/podcasts.
Wilt u belangrijke informatie delen?
Mail naar tips@volkskrant.nl of kijk op onze tippagina.
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant