Met een paar kliks kun je op sociale media als Telegram zien hoe in Oekraïne soldaat na soldaat gedood wordt door drones. Het kleine en spotgoedkope wapen heeft de oorlogvoering dodelijker dan ooit gemaakt, vertelt Tegenlicht zondag in de angstaanjagende aflevering ‘Game of drones’. De fragmenten die de makers tonen van droneaanvallen op soldaten hebben iets onwerkelijks. Inderdaad, alsof je naar een computerspel kijkt.
Maar de droneoorlog in Oekraïne is geen fictie en ontwikkelt zich razendsnel. De wereldwijde defensie-industrie investeert flink in drones en AI, dat de wapens in de toekomst volledig autonoom zal maken. Tegenlicht onderzocht hoe deze doodenge innovatie het slagveld verandert. En hoe ver we van de ultieme ‘killerdrone’ zijn verwijderd.
Over de auteur
Yasmina Aboutaleb is tv-recensent voor de Volkskrant.
De jonge Oekraïense veteraan Milan had veel nachtmerries over drones. ‘Ik werd ’s nachts vaak wakker met het gevoel dat er een drone op me afkwam’, vertelt hij zittend op zijn bed in een revalidatiecentrum in Ewijk. Hij draagt een legergroen T-shirt met een Oekraïens vlaggetje erop. In zijn linkermouw ontbreekt een arm.
Milan is voorstander van het gebruik van drones om die van de Russen te bestrijden. Net als een Britse vrijwilliger, actief als dronepiloot aan het Oekraïne front. ‘Zonder de inzet van dit ding, was Oekraïne gevallen’, zegt hij, terwijl hij een grijs-zwarte drone in zijn handen houdt. En dus worden op talloze plekken, ook in Nederland, dronebouwpakketten in elkaar gezet en naar Oekraïne opgestuurd.
Tegenlicht gaat langs bij een Nederlandse start-up die in Oekraïne actief is. Hoe een oorlog tussen onbemande systemen eruitziet, kan een oprichter van het bedrijf niet voorspellen. ‘Ik weet wel wat ik niet wil: dat wij straks onze mensen tegen hun onbemande systemen hebben staan.’
Minister van Defensie Ruben Brekelmans heeft een soortgelijk argument voor een wapenwedloop. Nederland investeert nu 400 miljoen euro in de ontwikkeling van militaire drones voor Oekraïne en experimenteert volop met onbemande systemen. ‘Als wij zouden zeggen, wij nemen hierin een andere afslag, dan weten we één ding zeker: dat onze vijanden er over tien jaar veel sterker voorstaan dan wij.’ Noem het Hollands pragmatisme.
Het is een lastige tijd voor de pacifist, zegt de interviewer tegen een onderzoeker. Oorlog is een vreselijke branche, zegt die, hoewel ook zij de spanning ziet. Hoe rechtvaardig je een standpunt tegen geweld terwijl Oekraïne zich moet verdedigen om te overleven? Toch pleit ze ervoor niet te vergeten dat oorlog een sociaal en politiek probleem is, en geen technisch probleem. ‘Met elkaar samenwerken, communiceren en bondgenootschappen sluiten, is in deze tijd essentieel.’
Een sprankje hoop: de Verenigde Naties, waar onder leiding van Nederland een werkgroep van diverse landen – óók Rusland, China en de VS – afspraken probeert te maken om het gebruik van drones te beperken. Net zoals die ooit werden gemaakt over chemische-, biologische- en nucleaire wapens.
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant