De nieuwe linkse fusiepartij moet zich wat GroenLinks-PvdA-leider Frans Timmermans betreft meer richten op de middenklasse, milder zijn voor ondernemers en zich voorbereiden op een toekomst zonder de steun van de Verenigde Staten. Dat schrijft hij in een essay dat hij beschouwt als een ‘bouwsteen voor de fundering’ van de nieuwe beweging.
is politiek verslaggever van de Volkskrant.
‘Wie dingen wil veranderen, zal moeten verbinden in plaats van verdelen.’ Met die woorden opent Timmermans zijn visie op de toekomstige koers van de partij waarin GroenLinks en PvdA in zouden moeten opgaan. Op 21 juni is het zover. Dan mogen de leden bepalen of de steeds nauwere samenwerking dan eindelijk moet leiden tot de vorming van één nieuwe links partij die groene en sociaaldemocratische waarden moet verenigen.
In aanloop naar dat nu al historische congres heeft Timmermans zijn ideeën op papier gezet over waar de nieuwe partij voor moet staan. Die moet ‘mensen met gemeenschappelijke idealen verenigen’ en ‘bestaande scheidslijnen doorbreken’.
Klimaat en natuur zijn nog steeds speerpunten in zijn visie, maar wat Timmermans betreft vaart de nieuwe beweging een onomwonden sociaaldemocratische koers. Hij pleit voor een ‘Nieuwe Verzorgingsstaat’ en grijpt terug op de slogan van oud-premier Joop den Uyl (PvdA) door te spreken van een ‘hernieuwde spreiding van kennis, macht en inkomen’. Tegenover conservatieven, radicaal-rechts en liberalen moet links de komende jaren vol inzetten op de terugkeer van een sterke overheid die durft in te grijpen. Door een einde te maken aan de commercialisering van de zorg, de kinderopvang, het onderwijs. En met de terugkeer van grondpolitiek, waarbij de overheid landbouwgrond opkoopt en huizen bouwt, en speculatiewinsten door grondeigenaren worden afgeroomd.
‘Een politiek die weer durft te sturen om grote veranderingen in goede banen te leiden’, aldus Timmermans. ‘De komende jaren zal onze samenleving weer bergopwaarts moeten leren koersen.’ De koers en de langetermijninspanning van de nieuwe partij moet gericht zijn op een complete mentaliteitsverandering in Nederland. ‘Dat vraagt om hernieuwd vertrouwen. In de eerste plaats om het zelfvertrouwen dat we ertoe in staat zijn – want wie niet gelooft dat de top haalbaar is, begint niet eens aan de klim.’
De afgelopen decennia waarin rechtse partijen de scepter zwaaiden, hebben volgens Timmermans niet alleen hun sporen nagelaten in het beleid, maar ook op het gemoed van de samenleving. ‘Het brak onze solidariteit en ons vooruitgangsgeloof’, schrijft hij. ‘We komen uit een tijd dat mensen werd wijsgemaakt dat succes een keuze is en achterblijven je eigen schuld. Dat een sturende en beschermende overheid het probleem is, in plaats van een oplossing.’
De fusiepartij zal zich, wat Timmermans betreft, de komende decennia moeten focussen op het bouwen van een nieuwe verzorgingsstaat. Centraal daarin staat de middenklasse. ‘Alleen als we de middenklasse comfort bieden over de eigen positie en vooruitzichten kunnen we solidariteit organiseren.’ Onze beweging moet weer een beweging van en voor de middenklasse durven zijn.’
Daar hoort bij dat links een andere toon aanslaat richting ondernemers. ‘Linkse politici weten doorgaans haarscherp aan te wijzen waar ondernemers hun werknemers uitbuiten, waar multinationals belasting ontwijken. Maar in die strijd tegen onrecht heeft links soms onvoldoende oog gehad voor de meeste ondernemers, die graag een goede werkgever willen zijn en hun werknemers fatsoenlijk betalen.’
Waar Timmermans op deze punten de eerste aanzet doet tot een politieke trendbreuk, is dat op het migratiedossier niet het geval. In zijn nieuwe linkse beweging voelt hij geen behoefte de harde taal van rechts over te nemen wat betreft asielzoekers en vluchtelingen. Wel moet migratie in den brede in betere banen geleid worden. ‘Daarbij hoort het besef dat er een grens is aan het aantal mensen dat we hier fatsoenlijk een thuis kunnen bieden als we rekening houden met de draagkracht van onze samenleving.’
Timmermans is niet het eerste rood-groene kopstuk dat zijn ideeën over de toekomst van links op papier zet. In 2023 klommen de twee wetenschappelijk bureaus van GroenLinks en PvdA al in de pen om tot een gezamenlijke visie te komen. In dat jaar verscheen ook voor het eerst een gezamenlijk verkiezingsprogramma.
Waar destijds de klimaatcrisis centraal stond en werd ingezet op een ‘groene welzijnseconomie’, onderschrijft Timmermans de noodzaak voor een klimaatbeleid nog wel, maar laat hij het groene jargon achterwege en probeert hij de klimaatcrisis in het verlengde van de uitwassen van het kapitalisme te plaatsen. ‘Uitbuiting van mens en milieu zijn het gevolg van een systeem waarin private winsten boven collectief welzijn gaan, een systeem dat winsten privatiseert en risico’s neerlegt bij de samenleving’, aldus Timmermans. ‘Sociale rechtvaardigheid is een absolute randvoorwaarde voor het slagen van ambitieus klimaatbeleid.’
In het essay ruimt Timmermans meer ruimte en aandacht in voor de internationale aardverschuivingen. Niet klimaat, maar de dreiging van oorlog zal de politiek de komende jaren in haar greep houden.
De annexatiedrang van Poetin en de terugtrekking van de Verenigde Staten vragen van Europa dat het in rap tempo investeert in de eigen veiligheid. ‘De centrale politieke discussie zal de komende jaren gaan over de vraag hoe we deze noodzakelijke investeringen bekostigen.’ De fusiepartij moet zich volgens Timmermans helder voor ogen houden dat de noodzakelijke defensie-uitgaven nooit ten koste mogen gaan van de sociale voorzieningen. ‘Een terugtredende verzorgingsstaat door harde bezuinigingspolitiek schept een voedingsbodem voor extremisme, desinformatie en complottheorieën waarvan Poetin en zijn volgelingen dankbaar gebruik zullen maken.’
Met een verhaal dat kiezers uit het midden meer moet aanspreken, hoopt Timmermans de nieuwe linkse partij de volgende verkiezingen naar een overwinning te leiden. Hij vindt dat links ‘het brede midden’ de hand moet reiken. Niet om uiteindelijk rechts beleid uit te voeren, maar ‘om het midden naar links te trekken’. De boodschap richting mogelijke toekomstige coalitiepartijen VVD en CDA: ‘Onder links komt er geen terugkeer naar een schadelijke bezuinigingspolitiek gericht op verkleining van onze verzorgingsstaat.’
Geselecteerd door de redactie
Lees hier alle artikelen over dit thema
Source: Volkskrant