Aardbevingen leggen grote breuken bloot. Nadat Myanmar werd getroffen door een beving stuurden talloze landen reddingsteams. China, Rusland, India, Vietnam, Maleisië, Japan. Grote afwezigen in de eerste 72 uur waren de Disaster Response Teams (DART) uit de VS, tot in den treuren getraind om uit te rukken bij dit soort grote rampen, uitgerust met reddingshonden, en gespecialiseerde apparatuur.
Precies op de dag dat de grond onder Myanmar begon te trillen waren 500 medewerkers van het bureau voor Humanitaire Assistentie, waar de DART-teams van uit maken, naar huis gestuurd. Toen het Witte Huis later die dag toch probeerde om mensen te mobiliseren was niemand bereikbaar en bleken contracten voor transportbedrijven geannuleerd. ‘Zo ziet het er dus uit als Amerika aan de zijlijn staat’, zei de voormalige directeur van USAid in Myanmar, waarvan de fondsen op last van de regering-Trump zijn bevroren.
Trump noemt USAid ‘oplichterij’ , het werk van ‘een stelletje radicale gekken’. De 40 miljard dollar die het agentschap ieder jaar in meer dan 100 landen uitgeeft zou naar landen gaan ‘waar nog nooit iemand van gehoord heeft’. Trump en zijn minister voor regerings-efficiency Elon Musk framen hulp als anti-Amerikaans. Iets wat een ander helpt moet wel in tegenspraak zijn met Make America Great Again.
Trump zegt het meer onbeholpen, maar de meeste Europese regeringen volgen dat frame van hulp als kostbare liefdadigheid en inefficiënte medemenselijkheid. Nederland bezuinigt 2,4 miljard euro op ontwikkelingshulp, inclusief 300 miljoen op noodhulp. Frankrijk, Duitsland en het Verenigd Koninkrijk schrappen eveneens, om geld vrij te maken voor defensie. Eigen volk eerst.
Maar hulp diende altijd ook de gever. De missionarissen die vanaf de 16de eeuw vanuit Europa de wereld overvoeren, waren de wegbereiders voor de economische belangen van hun grootmachten. Ze waren de soft power van Portugal, van Spanje, van Nederland, Frankrijk, Engeland en Duitsland om de grondstoffenroof uit hun koloniën een vriendelijk gezicht te geven. Het afschaffen van hulp zal de onttakeling van westerse invloed in de rest van de wereld versnellen.
Over de auteur
Bram Vermeulen is documentairemaker voor VPRO Frontlinie. Voor de Volkskrant schrijft hij vanaf de frontlinies die hij voor deze serie als reizend journalist bezoekt. Deze week valt hij in voor columnist Arnout Brouwers. Columnisten hebben de vrijheid hun mening te geven en hoeven zich niet te houden aan de journalistieke regels voor objectiviteit. Lees hier onze richtlijnen.
Dit is een ingezonden bijdrage, die niet noodzakelijkerwijs het standpunt van de Volkskrant reflecteert. Lees hier meer over ons beleid aangaande opiniestukken.
Eerdere bijdragen in deze discussie vindt u onder aan dit artikel.
Toen president John F. Kennedy in 1961 USAid oprichtte, waren veel van hun operaties in nauwe samenwerking met de CIA. Het geld dat het agentschap in Zuid-Amerika, Afrika en Azië uitgaf, gebeurde in de beginjaren altijd in samenspraak met het hoofd inlichtingen op de ambassades. Later werd die scheiding stricter. Maar toen Amerika na 11/9 ‘de oorlog tegen terreur’ lanceerde, werd USAid toch weer onderdeel gemaakt van de pogingen Amerikaanse belangen te beveiligen. Berucht is het bezoek van de directeur van USAid aan Bagdad in 2007, toen de begeleidende huurlingen van Blackwater het vuur openden op auto’s die te dichtbij kwamen; 17 burgers dood.
Internationale hulp gaat om mensenlevens redden. Maar ook om gezien worden, om invloed, om politiek. Kijk maar eens goed naar de beelden van rampen, hongersnoden, oorlogen, overstromingen, aardbevingen. Geen hulpverlener gaat het rampgebied in zonder hesje van zijn organisatie. Geen tent is zonder logo. Geen doos met medicijnen of voedsel is onbeschreven: gedoneerd door de Amerikaanse regering, gift uit het Verenigd Koninkrijk. Hulp heeft een etiket.
Trump beslissing om USAid de nek om te draaien, heeft over de hele wereld tot grote paniek gezorgd. Ik was deze maand in Ethiopië, in 2023 na Oekraïne nog de grootste ontvanger van Amerikaanse hulp. Ik sprak verbouwereerde hulpverleners die, anoniem, waarschuwden voor de levensbedreigende impact. Containers vol voedselhulp mochten de opslagplaatsen niet verlaten. Medicijnen voor klinieken op het platteland werden niet geleverd. Hulpverleners konden van de ene op de andere dag niet meer naar kantoor, en zelfs niet bij hun e-mail.
Andere grootmachten staan klaar om de leegte die de Amerikanen achterlaten, te vullen. In steeds meer landen op het Afrikaanse continent kom je nu ‘Rusland-huizen’ tegen, waar Afrikanen het perspectief uit Moskou kunnen opsnuiven. China bouwt vliegvelden en treinsporen en biedt masterstudies in de Chinese taal. Turkije bouwt wegen en scholen. De invloed van de Verenigde Arabische Emiraten en Saoedi-Arabië zie je terug in het straatbeeld met nieuwe moskeeën van Noord -tot Zuid-Afrika, Koranscholen en vrouwen die zich plotseling veel vromer kleden.
USAid is volgens Trump ‘in strijd met Amerikaanse waarden’. Maar als grootste gever ter wereld was USAid vooral Amerika’s belangrijkste influencer, die nu het podium aan anderen laat.
Wilt u reageren? Stuur dan een opiniebijdrage (max 700 woorden) naar opinie@volkskrant.nl of een brief (maximaal 200 woorden) naar brieven@volkskrant.nl
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant