Fysicus Gerard ’t Hooft, die in 1999 al de Nobelprijs voor de natuurkunde ontving, mag de volgende internationale prestigeprijs aan zijn cv toevoegen. Hij ontvangt de ‘Special Breakthrough Prize in Fundamental Physics’.
is wetenschapsredacteur voor de Volkskrant. Hij schrijft over sterrenkunde, natuurkunde en ruimtevaart.
De 78-jarige ’t Hooft is nog altijd actief als emeritus hoogleraar aan de Universiteit Utrecht, en ontvangt de prijs nu deels voor hetzelfde werk dat hem in 1999 al de Nobelprijs opleverde, samen met zijn in 2021 overleden collega Martinus Veltman. Hij wordt door de jury onder meer beschreven als ‘een van de meest vooraanstaande theoretische natuurkundigen ter wereld’.
Als winnaar van de Breakthrough Prize ontvangt ’t Hooft naast de roem – deze prijzen, die sinds 2012 worden uitgereikt, hebben zich in rap tempo ontwikkeld tot een soort Oscar voor de wetenschappelijke wereld – ook 3 miljoen dollar.
’t Hooft verdiende zijn sporen in de deeltjesfysica, de studie naar de meest fundamentele bouwstenen van de wereld om ons heen, de legoblokjes waaruit alles – van pantoffeldiertjes en zandkorrels tot planeten en sterren – is opgebouwd.
‘Begin jaren zeventig leverde ’t Hooft cruciale bijdragen aan wat later de basis zou vormen van het standaardmodel van subatomische deeltjes’, schrijft de jury, het model dat het gedrag van alle deeltjes en hun onderlinge interacties vangt in een formule die past op een koffiemok of een T-shirt.
De bijdrage van ’t Hooft draaide om de zogeheten Yang-Mills-theorieën, de wiskunde die deeltjesfysici gebruikten om twee van de vier bekende natuurkrachten te vangen: de zwakke kernkracht, die onder meer verantwoordelijk is voor radioactief verval, en de sterke kernkracht, die ervoor zorgt dat atomen niet uit elkaar vallen. Aan het begrip van beide krachten leverde hij cruciale bijdragen.
Daarnaast roemt de jury het werk dat ’t Hooft recenter is gaan doen. Het gaat daarbij met name om zijn interesse in kwantuminformatie. Sommige fysici vermoeden dat die informatie de bouwsteen is die op een dieper niveau dan dat van de deeltjes de werkelijkheid vormgeeft.
Ook noemt de organisatie zijn theoretische onderzoek naar de manier waarop zwarte gaten met informatie omgaan, werk dat onder meer leidde tot de ontwikkeling van wat anderen later het holografisch principe doopten: het idee dat je de eigenschappen van het heelal beter kunt begrijpen wanneer je alles om ons heen wiskundig gezien als hologram beschouwt.
Dat idee wordt momenteel veel gebruikt om de vinger te krijgen achter de grootste resterende problemen van het huidige wetenschappelijke begrip van de werkelijkheid.
De organisatie reikte naast de ‘speciale prijs’ voor ’t Hooft ook nog Breakthrough Awards uit aan meerdere groepen wetenschappers uit de levenswetenschappen, de natuurkunde en de wiskunde. Ook onder hen bevinden zich Nederlanders, en onderzoekers die in Nederland actief zijn.
Alles over wetenschap vindt u hier.
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant