Nadat Donald Trump importheffingen van 20 procent op alle Europese producten aankondigde, zet Brussel zich schrap voor een handelsoorlog met Washington. Hoewel het de boel niet zal willen laten escaleren, is economische weerbaarheid op Europa's lijf geschreven, zeggen deskundigen tegen NU.nl.
Hoe moet je een handelsoorlog voor je zien? Denk aan een situatie waarbij twee auto's met hoge snelheid op elkaar inrijden, zegt Europadeskundige Bernhard Steunenberg. De vraag is wie als eerste besluit om weg te sturen en een echte botsing te voorkomen.
Trumps besluit om zware importheffingen voor de EU in te stellen, kun je zien als flinke trap op het Amerikaanse gaspedaal. Als de EU terugslaat met heffingen, komt ook de Europese auto in beweging. Dan begint het gevecht van de lange adem. En Europa heeft helemaal geen slechte kaarten voor zo'n handelsoorlog.
"Lange tijd is economische samenwerking leidend voor de Europese Unie geweest", zegt Steunenberg. De EU heeft een sterke economie - de derde ter wereld - en is op dit thema bijzonder eensgezind. Dat komt doordat de EU volledig zeggenschap heeft over het handelsbeleid en lidstaten dus met één stem spreken.
"Als individuele landen zich met tegenmaatregelen zouden moeten vereren tegen Amerikaanse heffingen, ben je behoorlijk kansloos", zegt Martijn Huysmans, deskundig op het gebied van politieke economie. "Als we dat met de hele Europese Unie doen, ligt er meer gewicht in de schaal."
Daar komt nog eens bij dat EU-lidstaten kunnen terugvallen op een sterke interne markt waar helemaal geen invoerheffingen gelden. 70 procent van de Nederlandse export gaat bijvoorbeeld naar andere EU-landen, tegenover 5 procent naar de Verenigde Staten, blijkt uit cijfers van het CBS en De Nederlandsche Bank.
Omgekeerd voert Trump nu een handelsoorlog met zo'n beetje de hele wereld, ziet Huysmans. Naast de EU stelde hij op Liberation Day heffingen in voor zo'n beetje de hele wereld. "Wat dat betreft denk ik vooral dat Amerika zichzelf raakt."
China (34 procent), Japan en Indonesië (allebei 32 procent) werden zelfs nog harder dan Europa geraakt. Dat biedt kansen voor Europa. "Al die andere landen moeten op zoek naar een andere afzetmarkt. Dat kan zorgen voor meer import en dus lagere prijzen voor Europese consumenten." Daarnaast heeft de EU een aantal gunstige handelsakkoorden met regio's buiten de interne markt, zoals Canada, Japan en Zuid-Amerika. De economische afhankelijkheid is dus gespreid.
Toch waarschuwen de deskundigen dat er ook gevaren op de loer liggen. Als Trumps wereldwijde handelsoorlogen leiden tot een achteruitgang van de wereldeconomie, gaat Europa dat zeker ook merken, stellen zij. Bovendien worden Europese bedrijven die volledig of voor een groot deel naar de VS exporteren natuurlijk wél hard geraakt.
Europadeskundige László Marácz denkt bovendien dat Trump verdeeldheid wil zaaien die het Europese handelsbeleid ondermijnt. "Ik kan me voorstellen dat Trump voor sommige bevriende Europese landen verlaagde importheffingen zal willen afspreken, maar dan buiten de EU om." Dan kan het zomaar ineens ieder voor zich zijn, waarschuwt hij.
Huysmans zegt dat hij zich kan voorstellen dat Trump dit gaat proberen bij bevriende landen als Italië of Hongarije, maar betwijfelt of het ook gaat lukken. Na Brexit probeerde het Verenigd Koninkrijk ook handelsdeals met EU-landen af te dwingen, "maar die hielden dat af". Bovendien heeft een individuele lidstaat lang niet de grootte van de hele EU.
Tot slot waarschuwt Marácz voor de belangrijke Amerikaanse markten waar Europa afhankelijk van is, zoals defensie en big tech. "Het duurt misschien nog wel vijf tot tien jaar voordat er iets van een Europese defensie-industrie is, als die er überhaupt komt." Tot die tijd is Europa aangewezen op de Amerikaanse import.
Deze gevaren verklaren volgens Marácz de terughoudende reactie van de EU. Commissievoorzitter Ursula von der Leyen dreigde met vergeldingsheffingen, maar wilde graag met de VS onderhandelen om pijn aan beide kanten te verzachten. Ze hield de voet dus op de rem.
"Dat wijst erop dat Brussel toch wel bevreesd is en doorheeft dat de positie van Trump weleens sterker zou kunnen zijn", zegt Marácz. Bovendien denkt hij dat Trump helemaal niet zit te wachten op onderhandelingen met de EU. "Als Von der Leyen belt, neemt Washington niet op. Er is überhaupt nog helemaal geen telefonisch contact tussen Trump en de EU geweest."
Toch zal de EU de importheffingen van Trump niet onbestraft laten, verwacht Huysmans. De EU sloeg niet meteen terug omdat het geen paniekreactie wil geven, zegt hij. "Maar ik verwacht zeker dat er een reactie zal volgen, bijvoorbeeld gericht op Amerikaanse dienstenbedrijven als Google en Meta."
Wat daarna volgt, weet niemand. De kans bestaat dat er een neerwaartse spiraal van heffing op heffing komt, waarbij de pijn steeds voelbaarder wordt voor Europese inwoners. De EU kan best wat klappen hebben, maar zal beducht zijn voor escalatie. De vraag is hoe lang het op het gaspedaal kan duwen voordat de auto's botsen.
Source: Nu.nl algemeen