Medewerkers van ‘taakomroep’ NTR kregen vrijdag ineens te horen dat minister Bruins (NSC, Media) hun omroep wil opheffen. Bruins wil dat andere omroephuizen de NTR-programma’s – zoals Het klokhuis, Het verhaal van Nederland en Nieuwsuur – gaan overnemen, maar zo eenvoudig werkt dat niet.
is mediaverslaggever van de Volkskrant. Hij schrijft vooral over televisie, podcasts en boeken.
Op vrijdagmiddag rond kwart voor vijf kreeg Carmen Fernald, hoofdredacteur Levensbeschouwing van de NTR, een artikel van het AD doorgestuurd. Daarin las ze dat de omroep waar zij nu drie jaar werkt, als onderdeel van de hervormingsplannen voor de publieke omroep van minister Eppo Bruins (NSC), gaat verdwijnen. ‘Ik was verbijsterd, ik kon niets meer uitbrengen’, zegt ze telefonisch.
De NTR – de naam wordt gevormd door de beginletters van de fusiepartners uit 2010: NPS, Teleac en RVU – is een zogenaamde ‘taakomroep’, net als de NOS, die van de minister wel mag blijven bestaan.
Door de Mediawet is de NTR belast met het maken van programma’s over thema’s die anders onderbelicht dreigen te raken. Onder de programmering van Fernald vallen bijvoorbeeld programma’s voor moslims (Bekeerd), hindoes (Iedereen verlicht) en inwoners van de overzeese gebieden (de website Caribisch Netwerk).
Het is opvallend, zegt Fernald, dat de minister van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap een omroep de nek wil omdraaien die zich richt op onderwijs (Het klokhuis), cultuur (Podium Klassiek, Kunststof, Het uur van de wolf) en wetenschap (Focus). Daarnaast staat de NTR bekend om het Sinterklaasjournaal, Het verhaal van Nederland en Nieuwsuur (samen met de NOS).
Wat met die titels gaat gebeuren, is nog een raadsel. De programma’s van de NTR ‘moeten zeker behouden blijven’, zei minister Bruins vrijdagmiddag. Maar die programma’s kunnen niet zomaar overgeheveld worden naar de nog te vormen ‘omroephuizen’, zegt Arjan Lock, directeur van de EO en voorzitter van het College van Omroepen, het samenwerkingsverband van omroepen. ‘De omroephuizen moeten programma’s gaan maken vanuit hun specifieke identiteit. De NTR daarentegen is neutraal, is er voor iedereen.’
De apolitieke uitstraling van de NTR – slogan: speciaal voor iedereen – komt zelfs van pas bij een ‘mooi, onschuldig programma’ als het Sinterklaasjournaal, zegt Lock. ‘Toen ze daar afscheid namen van Zwarte Piet kon niemand zeggen dat een linkse omroepvereniging haar ideologie opdrong. Dat droeg eraan bij dat het debat daarover beschaafd bleef.’
Sommige NTR-programma’s zouden wat Lock betreft wel probleemloos onderdak bij omroephuizen kunnen vinden, al wil hij geen titels noemen. ‘Maar de NTR is wel erg veel programma’s gaan maken, ook programma’s die niet per se bij hun wettelijke taak horen. Maar dat is ook het gevolg van de politiek, die de NPO de opdracht gaf om programma’s bij de NTR onder te brengen die ze elders niet geplaatst krijgen.’
Het satirische programma Promenade zit bij de NTR, maar lijkt bijvoorbeeld ook goed te passen bij de vrijzinnige VPRO. ‘Maar daar hebben ze het idee afgewezen omdat ze het te ongrijpbaar vonden’, zegt Diederik Ebbinge, die behalve Promenade nog drie NTR-programma’s presenteert. ‘Terwijl ongrijpbaarheid vroeger het handelsmerk van de VPRO was.’
Promenade, waarvan nu een nieuwe reeks te zien is, Chateau Promenade, kreeg onder een selecte groep kijkers een cultstatus, maar werd nooit een kijkcijferhit. Maar omdat de plek van de NTR in het bestel gegarandeerd is door de Mediawet, is dat geen grote zorg voor de omroep. ‘Ze kunnen voor een nichepubliek programma’s maken met een maatschappelijke impact’, zegt Ebbinge.
Net als Lock zegt ook Ebbinge dat de NTR zich onderscheidt door programma’s – hij noemt het Sinterklaasjournaal, Nieuwsuur en Het klokhuis – die gespeend zijn van meningen. Maar daar voegt hij aan toe dat niet iedereen het daarmee eens zal zijn. ‘Nieuwsuur is kritisch op iedereen, ook op rechts, en dat vindt rechts irritant, dus vinden ze het programma links en moet het weg.’
Ebbinge benadrukt dat de voorgenomen eliminatie van de NTR ook het gevolg is van de bezuiniging van 156 miljoen euro op de NPO. ‘En die komt weer voort uit een compromis met Geert Wilders, die de publieke omroep wil afschaffen omdat de berichtgeving ervan hem niet bevalt. Dit is pestgedrag dat voortkomt uit rancune.’
Volgens Ebbinge staat in het 26 pagina’s tellende plan dat Bruins naar de Kamer heeft gestuurd, niks nieuws. ‘Hij heeft het over pluriformiteit, over meer aansluiten bij meer mensen. Verder omschrijft hij de taken van de NPO: objectiviteit, educatie, cultuur, journalistiek. Eigenlijk beschrijft hij de NTR. Zijn oplossing: hij schaft de NTR af.’
Dat bericht kwam vrijdag niet alleen volslagen onverwachts voor Carmen Fernald, maar ook voor directeur Lucas Goes. ‘In Den Haag hebben ze het hoogste woord over sociale veiligheid’, zegt hij. ‘Maar zo’n brief krijgen wij onaangekondigd vlak voor het weekend binnen. Wat moet ik onze vierhonderd medewerkers vertellen? Dat het goedkomt, kan ik ze niet beloven.’
Minister Bruins wil dat de hervormingen op 1 januari 2029 ingaan, maar Goes heeft goede hoop dat soep uiteindelijk niet zo heet wordt gegeten. ‘Ik ben ervan overtuigd dat er in de Tweede Kamer, en ook binnen de coalitie, nog voldoende verstand aanwezig is om de NTR niet te laten verdwijnen’, zegt hij. ‘En als dat wel gebeurt, zijn we een heel arm land geworden.’
Op 14 april debatteert de Kamer voor het eerst over de plannen van Bruins. Carmen Fernald is van plan om dan op de publieke tribune te gaan zitten. ‘En ik wil uiteindelijk ook best naar het Malieveld gaan’, zegt ze. ‘Aan mijn collega’s merkte ik vrijdag ook dat ze strijdbaar zijn. Dat geeft goede moed.’
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant