DEN HAAG - Het gaat al wat beter, maar het piept en kraakt nog steeds in het Haagse onderwijs. Vooral in de grote steden. Het lerarentekort is vorig jaar over het algeheel wat afgenomen, blijk uit cijfers van de gemeente Den Haag. Een vierdaagse schoolweek, waarvoor eerder werd gevreesd, heeft nog geen enkele school daar hoeven invoeren. Maar de toekomst ziet er nog steeds niet rooskleurig uit, vooral in het speciaal onderwijs in de achterstandswijken.
'De cijfers van vorig jaar stemmen voorzichtig hoopvol voor het reguliere onderwijs', zegt een gemeentewoordvoerder. 'Tegelijkertijd zijn de tekorten nog altijd veel te hoog en - ook in Den Haag - ongelijk verdeeld.'
'Scholen met relatief meer kwetsbare leerlingen worden het hardst geraakt', vervolgt de woordvoerder. 'Daarnaast weten we – op basis van ramingen leerlingaantallen en verwachte in- en uitstroom van onderwijspersoneel – dat het tekort aan leraren en schoolleiders de komende jaren toeneemt.'
En juist in die kwetsbare wijken zie je de problemen, in het speciaal onderwijs. Dat ziet ook Alain van de Haar, directeur-bestuurder van de sectorraad gespecialiseerd onderwijs.
'Er komt een groter lerarentekort aan, daar moeten we heel veel aandacht voor hebben. Er zijn verschillende sleutels, zoals zelf opleiden. Maar in de grote steden wordt het probleem eerder erger dan dat het verbetert, dat is wel een trieste constatering, ja.'
Dat zelf opleiden, daarmee hebben ze goede ervaring bij de PH Schreuderschool in de Haagse Schilderswijk. Een paar jaar geleden kwam de school voor speciaal basisonderwijs met enige regelmaat in het nieuws, toen een lerarentekort ervoor dreigde te zorgen dat er een vierdaagse schoolweek moest worden ingevoerd.
Dat bleek toen uiteindelijk niet nodig, vertelt schooldirectrice Judith Reijnen aan Omroep West. 'Het heeft veel media-aandacht gekregen destijds, en er meldden zich drie gepensioneerde leerkrachten. Die zeiden: kinderen die één dag per week naar huis gestuurd worden, dat vinden wij niet kunnen.'
Ze erkent dat het geen duurzame oplossing is. 'Binnen De Haagse Scholen, de koepel waar wij onder vallen, is een traject gestart om zaken anders te organiseren. Daarmee proberen we een antwoord te vinden op het huidige lerarentekort. En we zetten onze deuren open en zeggen: kom eens een dagje meedraaien.'
Reijnen, die al twaalf jaar aan het roer staat van de Schreuderschool, wordt vaak geconfronteerd met vooroordelen. 'Speciaal onderwijs en dan ook nog in de Schilderswijk, dat zal wel zwaar zijn', hoort ze dan.
'Maar docenten die hier eenmaal binnen zijn, zien dat we een hele duidelijk en planmatige aanpak hebben rondom leren en gedrag, dat werkt heel goed.'
Volgens haar blijven mensen die eenmaal over de drempel komen, vaak hangen. Is het werken op haar school dan niet zwaar? 'Mensen vinden het echt prettig om hier te werken. Ze hebben veel plezier. Laatst hadden we een medewerkers-tevredenheidsonderzoek en daarin kregen we een 8,1', zegt ze hoorbaar blij.
In het basisonderwijs in Den Haag was er vorig jaar een lerarentekort van ruim 17 procent, zegt de gemeente. In het speciaal basisonderwijs was dat ruim 15 procent. Ook bij middelbare scholen was er een tekort. In het reguliere onderwijs was het ruim 5 procent, maar wel een forse afname want in 2023 lag het percentage nog op ruim 10.
In het voorgezet speciaal onderwijs liep het op naar ruim 16 procent (was in 2023 zo'n 14 procent).
In Den Haag zitten bijna 44.000 kinderen op een reguliere basisschool. In het speciaal basisonderwijs zijn er ruim 1200 leerlingen. En in het speciaal voortgezet onderwijs zijn het er zo'n 1000.
Bron: Den Haag in cijfers.
En de vooroordelen over ouders die geen Nederlands spreken en niet betrokken zouden zijn bij hun kinderen?
'Ja, er zijn mensen die de taal niet machtig zijn. Gelukkig hebben we mensen met verschillende achtergronden die bij ons tolken. Maar de betrokkenheid van ouders is groot. Natuurlijk moeten we daar ons best voor doen en ons extra inzetten, maar dat is niet erg.'
Positief is volgens haar dat het salaris de laatste tijd flink hoger is geworden. Hoewel… 'Dat heeft wel als neveneffect dat mensen daardoor parttime zijn gaan werken.'
Dat beeld herkent ook Van de Haar, van de sectorraad.
'Ja, dat is een ongewenst bijeffect. Maar, als we het niet gedaan hadden, waren de tekorten nog groter geworden. Dat weet ik zeker. Daarnaast was er gewoon sprake van achterstand in salaris die ingehaald moest worden. Overigens, als er minder parttime gewerkt zou worden, is ons probleem ook opgelost. Interessante vraag is hoe we dat zouden kunnen bereiken.'
Een andere oplossing is volgens Van der Haar het behouden van mensen die voor het onderwijs kiezen. 'Er zijn nu te veel mensen die voor de klas beginnen, maar uiteindelijk toch iets anders gaan doen.'
Een ander probleem: huisvesting. 'Grote steden moeten daar echt iets aan gaan doen. Misschien speciale woonblokken bouwen voor leraren en die onder zachte voorwaarden verhuren. En tegelijkertijd, tja, verpleegkundigen moeten óók ergens wonen.'
Van de Haar ziet weinig positiefs in het huidige politieke gesternte. 'Tja, zolang wij varkens belangrijker vinden dan huizen voor mensen en daarmee het stikstofvraagstuk niet echt oplossen. En als we niet accepteren dat je voor het arbeidsmarktvraagstuk je ook migranten nodig hebt om vacatures in te vullen, dat blijft ook dit probleem bestaan.'
De onderwijssector voelt volgens hem veel effecten van politieke keuzes. Dat probleem van die huisvesting kennen ze op de Schreuderschool ook.
Reijnen: 'Als er hier geen woonruimte is en in Zoetermeer wel, en het is daar ook goedkoper, dan gaan mensen dáár werken. Ik zie ook dat veel mensen uit het Westland weer terugtrekken daarheen.'
Eerder deed de gemeente Den Haag al een proef met voorrang op de huizenmarkt voor leraren. Die wordt nog geëvalueerd, maar al wel duidelijk is dat leraren vaak te veel verdienen voor een sociale huurwoning, zeker als ze tweeverdiener zijn.
'Deze groep heeft behoefte aan middenhuur of betaalbare koop', zegt de gemeentewoordvoerder.
In de toekomstplannen van de gemeente, de Woonvisie 2040, staat dat er jaarlijks huizen beschikbaar moeten komen voor mensen met een cruciaal beroep.
Daarvoor worden momenteel plannen ontwikkeld om samen te werken met zowel verhuurders in de particuliere als de sociale sector te ontwikkelen. Maar concreet zijn die nu dus nog niet.
'De gemeente doet blijkbaar nog niet goed genoeg haar best, want het werkt dus nog niet', zegt raadslid Coen Bom van Hart voor Den Haag.
'Als je ergens prettig kunt wonen vlakbij je werk, dan is dat een goede trigger om wel te kiezen voor een baan hier in Den Haag.' Bom snapt wel dat het allemaal niet zo eenvoudig is.
'Nee, het lerarentekort is sowieso een probleem dat we niet vanuit de gemeenteraad kunnen oplossen.'
Hij ziet ook veel in leraren die meer uren gaan maken. 'Ik wil niet bepleiten terug te gaan naar slechtere betaling, maar wel een beroep doen op leraren om een paar uur meer te gaan werken. Het is onze collectieve verantwoordelijkheid om te kijken of we op die manier het probleem kunnen oplossen en zo de kinderen kunnen helpen.'
Ook Hera Butt van GroenLinks roept op tot actie. 'Alle kinderen moeten een passende onderwijsplek krijgen, punt. We moeten alles op alles zetten om ervoor te zorgen dat juist de kwetsbaarste scholieren en wijken niet de dupe worden van het lerarentekort.'
Het Haagse raadslid deelt ook nog een reprimande uit aan de landelijke politiek. 'Mensen in het onderwijs schreeuwen om hulp. In plaats van helpen, kiest onze regering ervoor te bezuinigen in het onderwijs', zegt ze.
Source: Omroep West Den Haag