Donderdag ontstond op de Ginkelse Heide bij Ede een enorme natuurbrand. De oorzaak was het gebruik van een rookgranaat tijdens een oefening van de landmacht. De laatste tijd werd juist gewaarschuwd voor droogte. Waar ging het mis?
Defensie trainde donderdag met oefengranaten op de Edese hei. De bedoeling was dat dat op zand zou gebeuren, maar de vonken sloegen over.
Oud-commandant Landstrijdkrachten Mart de Kruif denkt dat het een "domme fout" is geweest. "Iemand heeft kennelijk de afweging gemaakt dat de oefening ondanks de droogte kon doorgaan. En dat is niet zo slim", zegt hij.
Aan de andere kant moet dit er volgens De Kruif niet toe leiden dat Defensie de oefeningen nu gaat staken. "Het leger moet trainen zoals er gevochten wordt, train as you fight. Je kan moeilijk 'pang pang' roepen".
Het incident is voor Defensie inderdaad geen reden om te stoppen met oefenen. "We moeten trainen vanwege de dreiging die op ons afkomt", zei Defensieminister Ruben Brekelmans vrijdag tegen ANP. Hoewel risico's bij oefeningen volgens hem nooit zijn uitgesloten, kijkt Defensie wat gedaan kan worden om brandrisico's te verkleinen.
Zo buigt de Landmacht zich over de protocollen rond dit soort oefeningen. Er wordt gekeken of de juiste procedures gevolgd zijn én of de protocollen "überhaupt nog wel up-to-date zijn", zegt woordvoerder Jacqueline Spijkerman tegen NU.nl.
Die protocollen verschillen per oefening. Daarbij spelen bijvoorbeeld de types wapensystemen die gebruikt worden een rol, zegt Spijkerman, zonder verder in detail te kunnen treden.
Volgens staatssecretaris Gijs Tuinman van Defensie zijn militairen goed voorbereid op oefeningen in droog natuurgebied. "Ze hebben allemaal een veldfles met water bij zich. En geloof mij: als ergens een brandje ontstaat, zullen ze meteen handelen", zei hij vrijdag na de ministerraad tegen ANP.
Bij Ede stond zo'n 130 hectare heide in brand. 330 brandweerlieden waren in touw om de brand onder controle te krijgen, wat donderdagavond lukte. Een dag later was de brandweer nog altijd met zo'n 70 man bezig om na te blussen. Inmiddels is de klus overgedragen aan Defensie.
Woensdag ontstond bij het Artillerie Schiet Kamp bij 't Harde, aan de noordkant van de Veluwe, ook al een grote brand door een legeroefening. Het vuur besloeg daar een gebied van 1,5 kilometer bij zeshonderd meter. Twaalf brandweerauto's rukten uit. De marechaussee doet onderzoek naar de oorzaak.
Vorig jaar waren er 66 natuurbranden op militair terrein, meldde het Nederlands Instituut voor Publieke Veiligheid (NIPV).
De Koninklijke Marechaussee onderzoekt of bij de oefening in Ede sprake was van grove nalatigheid of verwijtbare schuld. Er wordt met de direct betrokken militairen gesproken. "Zij waren vanaf het begin getuige", zegt een woordvoerder van de marechaussee tegen NU.nl. Ook wordt gecontroleerd of de juiste vergunningen zijn aangevraagd en of er wel toestemming is verleend.
De resultaten van het onderzoek gaan naar de officier van justitie. Die beslist of een strafrechtelijk onderzoek nodig is. Als dat niet nodig is, gaan de conclusies naar Defensie en bepaalt het ministerie hoe verder te handelen.
Natuurbranden in de lente zijn Nederland niet onbekend. Al is het dit jaar vrij extreem. "Allen al in maart hebben we dit jaar 114 meldingen gekregen", zegt Brian Verhoeven, natuurbrandonderzoeker bij het NIPV. Ter vergelijking: in heel 2024 waren er 170 natuurbranden waarvoor de brandweer moest uitrukken.
"Vegetatie zoals heidegras groeide vorig jaar door omdat het een nat jaar was. Die is in de winter helemaal verdord en daarom nu zeer brandbaar. Zeker omdat het de afgelopen tijd zo droog is geweest."
Ook speelde de wind een belangrijke rol in de verspreiding van de brand bij Ede. Die combinatie zorgt voor brandgevaar. Verhoeven: "Voorzichtigheid in de natuur is dan zeker geboden."
Source: Nu.nl algemeen