is socioloog en columnist van de Volkskrant.
Vandaag, geachte lezers en lezeressen, wil ik trachten de vraag ‘Ben ik wel rechts genoeg?’ te beantwoorden. Een prangende vraag, gezien de column van Max Pam over de eenzijdigheid van het Volkskrantse columnistenlegioen, de lezersklachten over het ontbreken van een ‘rechts’ geluid in de krant en de reactie op dit al van de hoofdredacteur.
Bij sommige oudere lezers doet de vraag ‘Ben ik wel rechts genoeg?’ wellicht een belletje rinkelen. Dat deed het althans bij mijzelf toen deze titel zich opdrong, maar het bleek het verkeerde belletje.
Over de auteur
Jolande Withuis is socioloog en columnist van de Volkskrant. Columnisten hebben de vrijheid hun mening te geven en hoeven zich niet te houden aan de journalistieke regels voor objectiviteit. Lees hier onze richtlijnen.
Ik meende me te herinneren dat ‘Ben ik wel links genoeg’ de titel was van een verzamelbundel van de strip Vader en zoon, waarin Peter van Straaten tussen 1968 en 1987 de politieke en mentale revolte van de jaren zestig en het bijbehorende generatieconflict tekende. Die strip, gepubliceerd in
Het Parool, bereikte dankzij die bundelingen een groot publiek. Hij was een favoriet sinterklaascadeau van linkse jongeren voor rechtse ouders. Vader, kortgeknipt in pak, belichaamt de conservatieve jaren vijftig; zoon, langharig in spijkerbroek, het oprukkende progressieve tijdperk, waarin Dylans The times they are a-changin’ ieders lijflied was.
Vader en zoon was zo’n beetje de papieren versie van de briljante dialogen van white lower class Archie Bunker en zijn linkse schoonzoon uit de Amerikaanse tv-serie All in the Family (1971-1979), waarin verder een als huissloof behandelde moeder, de onvergetelijke Edith, en een dochter, het quasi-domme-blondje Gloria, figureerden. Helaas zullen wij, nu alle partijen hun gevoel voor humor hebben verloren, wel verstoken blijven van een hedendaagse versie van deze satire met, zeg, een vader die zijn best doet op de door zijn ‘non-binaire’ dochter geëiste pluralis majestatis en een moeder die klaagt dat dochterlief nooit meer jurkjes draagt.
Terug naar de vraag. Als mij wordt gevraagd ‘of ik nu echt rechts ben geworden’ antwoord ik dat links en rechts in zaken die ik belangrijk vind geen relevante categorieën zijn. Om wat te noemen: vrijheid, democratie, vrouwen- en homorechten, Oekraïne, racisme, euthanasie, femicide, genitale verminking van meisjes, kunst, natuur, overbevolking.
Voor een doorgewinterde linksist is het wel duidelijk hoe de vlag erbij hangt als iemand de links-rechtsindeling irrelevant verklaart. Van Straaten liet de vader zeggen: ‘Wat is links? Wat is rechts? Vandaag ben ik rechts, morgen ben ik links. Voor de een ben ik rechts, voor de ander links! Onzin allemaal!’ Waarop de zoon reageert met: ‘Typisch rechts’.
Dat ik, opvolgster op deze plek van Elma Drayer, mijzelf niet als ‘links’ beschouw heeft precies daarmee te maken. Veel van wat bij Volkskrant-lezers en -redacteuren doorgaat voor rechts was ooit links: de noodzaak van godsdienstkritiek inclusief kritiek op de islam bijvoorbeeld; en ook zo’n klassieke sociaaldemocratische deugd als het nemen van verantwoordelijkheid voor het eigen leven. Verder vervreemdde de lange geschiedenis van verraad aan de vrouwenzaak, of het nu ging om kiesrecht, seksueel geweld of werk, mij van links. En dan de morele superioriteit, waarin links niet onderdoet voor het christendom. En het cancel-enthousiasme.
Dat ik mij net zomin ‘rechts’ voel, is omdat in de gangbare politieke indeling onder rechts zowel secularisme, humanisme en Verlichting vallen als het tegengestelde daarvan; zowel dus bijvoorbeeld VVD als FVD en SGP. Dat ik mijzelf soms wel ‘liberaal feminist’ noem, is niet omdat ik voor de hypotheekrenteaftrek ben of voor belastingverlaging of voor 130 km op de snelweg, integendeel, maar omdat ik me geïnspireerd voel door het individualisme van radicale denkers als Mary Wollstonecraft en John Stuart Mill en in Nederland door de vrijzinnige feministen die opkwamen voor de vrijheid en gelijkheid van vrouwen ongeacht klasse, kleur, seksualiteit, politieke of geloofsovertuiging.
Net als veel andere lezers mis ik Drayer en Sommer. Niet omdat die ‘rechts’ zouden zijn, maar omdat zij politiek correcte taboes en klakkeloos gevolgde ideologieën als de identiteitspolitiek ontmaskerden. Mijn ogen vielen uit mijn hoofd toen Drayer, feminist in hart en nieren, in een ingezonden brief onlangs ‘conservatief’ werd genoemd.
Overigens was Ben ik eigenlijk wel links genoeg een bundel uit 1974 van de roemruchte columnist Jan Blokker, tussen 1979 en 1984 adjunct-hoofdredacteur van deze krant. Ik bracht het boekje lang geleden al naar de kringloopwinkel. Blokker was de man die minister Hanja Maij-Weggen consequent wegzette als ‘meisje Maij’. Links? Rechts? Nee, doodgewoon seksistisch.
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant