Vanaf volgende week wil Donald Trump importheffingen van 20 procent heffen op alle Europese goederen. Hoe hard raakt dit Nederlandse bedrijven? En wat merken consumenten ervan?
zijn economieredacteuren van de Volkskrant
De beurzen doken woensdag wereldwijd in het rood. Wat laat dat zien?
Beleggers zijn geschrokken omdat de importheffingen die de Amerikaanse president heeft aangekondigd ingrijpender blijken dan ze hadden gehoopt. De Nederlandse beursindex AEX sloot bijna 2,7 procent lager dan de dag ervoor, wereldwijd toonden beurzen vergelijkbare cijfers.
Vooral aandelen van bedrijven waarvan beleggers vermoeden dat ze hard worden getroffen door Trumps handelsoorlog gaan in de verkoop, zoals die van scheepvaartbedrijven, sieraden-, kleding- en sneakerbedrijven. Adidas en Puma produceren hun schoenen voor de Amerikaanse markt veelal in Azië. Beleggers vrezen dat zij last krijgen van de torenhoge heffingen die Trump heeft opgelegd aan Vietnam (46 procent), Cambodja (49 procent) en Bangladesh (37 procent).
Wat betekent dit handelsconflict voor Nederlandse bedrijven?
De impact op Nederland als geheel zal meevallen, zegt econoom Debby Lanser van het Centraal Planbureau (CPB). ‘Slechts’ zo’n 5 procent van de totale Nederlandse export gaat immers naar de Verenigde Staten. Maar individuele bedrijven die veel met de Amerikanen handelen, kunnen wel degelijk zwaar worden getroffen. Denk aan machinebouwers, chemische bedrijven en levensmiddelenhandelaren.
Onder dit soort ondernemingen is gereageerd met ‘een combinatie van verbazing en ontreddering’, zegt beleidsadviseur Casper Roerade van Evofenedex, kennisknooppunt voor bedrijven die internationaal handel drijven. Veel bedrijven hadden al op heffingen gerekend, maar pas woensdagavond werd duidelijk hoe hoog ze worden. ‘Enerzijds denkt men: wat zijn ze aan het doen in de VS? Hier gaan ze vooral zelf onder lijden. Anderzijds is men geschokt door de heffingen, die hoger zijn dan verwacht.’
Roerade ziet dat ondernemers al op zoek zijn naar creatieve manieren om de heffingen zoveel mogelijk te omzeilen. Zo biedt het verschil in heffingen tussen de EU en omringende landen mogelijkheden. ‘Voor Turkije is de importheffing bijvoorbeeld 10 procent. Zou je daar een bewerking kunnen uitvoeren om van daaruit te exporteren naar de VS?’
Wat gaat de consument merken van Trumps heffingen?
Sommige producten uit de VS kunnen duurder worden, aldus CPB-econoom Lanser. Omdat een deel van de Amerikaanse bedrijven onderdelen uit het buitenland haalt, waar ze straks dus importheffingen over moeten betalen.
Bovendien kunnen Europese tegenheffingen de inflatie opstuwen. Al heeft de EU er bewust voor gekozen om vooral Amerikaanse producten te treffen waarvan alternatieven voorhanden zijn, zoals whisky en spijkerbroeken.
De schade lijkt tot dusver mee te vallen. ING schat dat Nederland als gevolg van Trumps heffingen en de Europese reactie daarop enkele tienden van procenten aan economische groei misloopt. ‘Dat is pijnlijk, maar we hebben de afgelopen jaren voor hetere vuren gestaan’, zegt Marieke Blom, internationaal hoofdeconoom bij ING. ‘Dan doel ik op corona en de stijging van de energieprijzen als gevolg van de oorlog in Oekraïne. Dit neemt niet weg dat het op de langere termijn zeer negatief is als je belangrijkste partner zich op deze manier van je afkeert.’
Wat zijn de langetermijngevolgen van dit handelsconflict?
Naast de directe effecten van alle heffingen over en weer, kan een handelsoorlog ook indirecte gevolgen hebben. Bijvoorbeeld als bedrijven en consumenten onzeker worden over de toekomst en daardoor de hand op de knip houden. Dat kan de economische motor verder vertragen, zegt Blom, met potentieel een hogere werkloosheid als gevolg.
Als Trump deze hoge heffingen de komende jaren in stand houdt – en ze niet als wisselgeld gebruikt om op korte termijn deals af te dwingen – worden de gevolgen voor Europa bovendien steeds groter, legt ze uit. Het zal bedrijven ertoe aanzetten om meer in de VS te produceren, precies zoals Trump graag wil. ‘Dat betekent dat Europese bedrijven geleidelijk steeds minder naar de VS zullen exporteren.’
Tegelijkertijd ziet zowel Blom als Lanser kansen. De onzekerheid rond Trumps beleid kan Europa dwingen om strategischer te denken en meer te gaan investeren in onafhankelijkheid. ‘De ervaring leert dat als er markten wegvallen, bedrijven nieuwe markten kunnen aanboren’, aldus Blom. ‘Daarin speelt de EU ook een rol, zie bijvoorbeeld het Mercosur-verdrag.’ Dit is een nieuw handelsakkoord met Zuid-Amerikaanse landen waarover momenteel wordt onderhandeld.
Een escalatie van de handelsoorlog, waarin de EU en de VS elkaar met steeds hogere importheffingen om de oren slaan, verwacht zij niet. ‘Je ziet dat Europa rustig, rationeel en redelijk probeert te reageren. Ook China houdt zich nog best in’, zegt Blom. ‘Maar we weten gewoon heel veel niet. Ook omdat het heel lastig blijft om te snappen wat Trump precies wil bereiken.’
Geselecteerd door de redactie
Lees hier alle artikelen over dit thema
Source: Volkskrant