De Duitse autoriteiten treden steeds harder op tegen pro-Palestijnse betogers. Deze week besloot het Berlijnse bestuur drie EU-burgers en een Amerikaan uit te zetten, zonder veroordeling en ondanks bezwaren van de migratiedienst. ‘Duitsland begint te lijken op de VS onder Trump.’
is correspondent Duitsland van de Volkskrant. Hij woont in Berlijn.
Bij de drie Europeanen gaat het om twee Ieren en een Poolse staatsburger. De vier hebben tot 21 april de tijd gekregen om Duitsland te verlaten. Zij hebben bezwaar aangetekend en de rechter gevraagd hen hangende de uitkomst in Duitsland te laten blijven.
De vier betrokkenen wonen al jaren in Berlijn en zijn actief in de pro-Palestijnse protestbeweging. Allen zijn in aanraking met de politie gekomen, onder meer wegens belediging van een agent en verzet tegen arrestatie. Geen van hen is echter veroordeeld. Een Ier die een agent zouden hebben uitgemaakt voor ‘fascist’, is daarvan vrijgesproken.
‘Dit is duidelijk een politieke beslissing’, zegt Alexander Gorski, een Berlijnse mensenrechten- en migratieadvocaat die twee van de getroffen personen bijstaat. ‘Het doel is om de pro-Palestijnse protestbeweging te intimideren: als je geen Duits paspoort hebt en je neemt deel aan politieke activiteiten die de regering als ongewenst beschouwt, dan deporteren we je.’
Gorski maakt de vergelijking met de zaak rond Mahmoud Khalil, de Palestijnse student aan de New Yorkse universiteit Columbia die de Amerikaanse autoriteiten willen uitzetten. ‘Niet eerder gebruikte Duitsland migratiewetgeving zo openlijk om politieke tegenstand uit te schakelen. Dit doet denken aan de VS onder Trump.’
Gevraagd naar de exacte gronden voor de uitzetting, noemt het Berlijnse bestuur ‘het binnendringen in de Vrije Universiteit op 17 oktober 2024 door een groep vermomde en tot geweld bereide personen’. Daarbij kwam het tot ‘significante beschadigingen, graffiti met betrekking tot het Israël-Palestina conflict, en verdere strafdaden’.
Volgens de Duitse krant Taz, die de uitzettingsbevelen in handen heeft, wordt daarin geen van de vier personen van een concrete daad beschuldigd. Volgens de krant wordt vermoed dat zij aan ‘een gecoördineerde groepsactie’ hebben deelgenomen. Daarnaast worden ze ervan beschuldigd ‘Hamas te steunen en antisemitische of anti-Israëlische slogans te hebben geroepen’. Bewijs wordt in de bevelen niet gegeven.
Saillant is dat binnen de Berlijnse autoriteiten ongemak was over de beslissing. Een strafrechtelijke veroordeling is niet noodzakelijk voor een uitzetting. Wel moet er een ‘daadwerkelijk en voldoende zwaarwegend gevaar’ zijn, ‘dat een fundamenteel belang van de maatschappij raakt’.
Een hoge functionaris van de Berlijnse immigratiedienst (Duitse deelstaten zijn zeer autonoom) vond de maatregel disproportioneel, blijkt uit een mailwisseling in handen van de Volkskrant. ‘Zelfs als het onderzoek van de Berlijnse recherche een gevaar voor de openbare orde aantoont, ontbreekt het tot op heden aan veroordelingen die een daadwerkelijk en voldoende zwaarwegend gevaar onderbouwen’, schreef zij inzake de drie EU-burgers aan de hoofdjurist van de Berlijnse senaat. Die veegde haar bezwaar van tafel.
De uitzettingsbevelen passen in een bredere trend. Sinds het begin van de oorlog in Gaza worden prijzen en subsidies ingetrokken van schrijvers en kunstenaars die felle kritiek op Israël leveren. Bij pro-Palestijnse demonstraties in de hoofdstad grijpt de politie bij de minste overtreding in, soms met veel geweld. Dat leidde tot hevige kritiek van mensenrechtenorganisaties. Ook rechters zijn sceptisch, becijferde radiozender RBB. In oktober vorig jaar waren sinds het begin van de oorlog 3.197 zaken voor het Berlijnse gerecht gekomen. In slechts 20 gevallen volgde een veroordeling.
Ondertussen grijpen de autoriteiten vaker naar administratieve maatregelen, zegt advocaat Gorski. ‘Verblijfsvergunningen zijn ingetrokken en naturalisatieverzoeken afgewezen omdat mensen op sociale media of bij demonstraties steun betuigden aan doelstellingen die de regering als illegaal ziet.’
Een woordvoerder van de Berlijnse regering reageerde niet op herhaalde vragen naar hoe vaak dat is voorgekomen, en onder welke omstandigheden.
Het optreden van de autoriteiten heeft een ‘chilling effect’ op de vrijheid van meningsuiting, zegt Gorski. Het aantal aanwezigen bij pro-Palestijnse demonstraties in Berlijn neemt zienderogen af. Aanvankelijk waren het vele honderden, de laatste maanden zijn er soms maar enkele tientallen mensen.
Organisatoren van de demonstraties spreken over een groeiend angstklimaat in Berlijn, waarbij betogers niet meer op hun grondrechten durven te vertrouwen. ‘Mensen die op een verblijfsvergunning in Duitsland zijn, durven vaak niet meer onder eigen naam een demonstratie aan te melden’, zegt bijvoorbeeld een protestorganisator, die zelf ook niet met naam in de krant wil. ‘Meestal vragen ze een bevriende EU-burger dat te doen.
‘Bij demonstraties op bijzonder gevoelige locaties of dagen, zoals de Internationale Herdenkingsdag van de Holocaust, treden pro-Palestijnse Joodse betogers van bijvoorbeeld Jüdische Stimme op de voorgrond, om bescherming te bieden tegen beschuldigingen van antisemitisme.’
Op dit moment formeert CDU-leider en verkiezingswinnaar Friedrich Merz een nieuwe regering met de sociaaldemocratische SPD. Getuige gelekte onderhandelingsdocumenten wil de CDU het mogelijk maken de Duitse nationaliteit in te trekken van ‘terreurverheerlijkers, antisemieten en extremisten’, als die over een tweede nationaliteit beschikken. De SPD is daartegen.
Hiermee ontstaat een ‘Duitser tweede klasse’, waarschuwen sommige Duitse media. ‘Dit zou de doos van Pandora openen’, zegt rechtswetenschapper Thomas Groß van de universiteit van Osnabrück tegen ARD. ‘De drie begrippen zijn niet duidelijk gedefinieerd. Afbakening van de vrijheid van meningsuiting zou heel moeilijk worden.’
Lees hier alle artikelen over dit thema
Source: Volkskrant