Als onderdeel van zijn wereldwijde handelsoorlog wil Donald Trump vanaf volgende week 20 procent heffen op alle Europese goederen. Hoeveel pijn gaat dit bij ons doen? Marieke Blom, internationaal hoofdeconoom bij ING: ‘We hebben voor hetere vuren gestaan.’
is economieredacteur van de Volkskrant.
Hoe historisch is Trumps actie?
‘We zijn al een beetje aan de gedachte hiervan gewend geraakt, maar dit is echt een schok. Trump zet hiermee het wereldwijde handelssysteem compleet op zijn kop.
‘Het uitgangspunt van de Verenigde Staten en de hele westerse wereld is lang geweest: open handel maakt ons allemaal sterker. Dat principe zet Trump aan de kant. Een ander uitgangspunt was: als we beperkingen invoeren, doen we dat op basis van regels waar de Wereldhandelsorganisatie op toeziet, zodat we weten wat we elkaar van kunnen verwachten.
‘Trump past nu totale willekeur toe, hij gooit alle regels overboord. De manier waarop de Amerikanen hebben bepaald welke importheffingen ze aan verschillende landen opleggen en welke uitzonderingen ze toepassen, tart iedere logica.’
Trump betoogt dat handelspartners de VS ‘naaien’ doordat ze hun spullen vrijelijk in de VS kunnen verkopen terwijl ze de Amerikanen omgekeerd beperkingen zouden opleggen. Wat klopt daarvan?
‘Grotendeels is het onwaar, zeker als je kijkt naar de wijze waarop de EU met de VS omgaat. Dat is gebaseerd op open handelsvoorwaarden: wij maken de dingen waar wij goed in zijn, jullie doen waar jullie goed in zijn.
‘Daarbij moet je overigens ook de digitale diensten meerekenen waar Amerikaanse bedrijven in Europa aan verdienen (zoals Facebook en Paypal, red.), iets dat Trump consequent nalaat. Er zijn wel zaken waar de Amerikanen zich over zouden kunnen beklagen, zoals de Europese vereisten voor de import van voedsel, maar dat staat in geen verhouding tot deze verregaande heffingen.’
ING schat dat Nederland door de Amerikaanse heffingen zo’n 0,2 procent economische groei misloopt, Europese tegenmaatregelen kunnen daar nog eens een paar tienden vanaf halen. Hoe erg is dit?
‘Pijnlijk, maar we hebben de afgelopen jaren voor hetere vuren gestaan. Dan doel ik op corona en de stijging van de energieprijzen als gevolg van de oorlog in Oekraïne. Het kortetermijneffect hiervan is hanteerbaar. Dit neemt niet weg dat het op de langere termijn zeer negatief is als je belangrijkste partner zich op deze manier van je afkeert.’
Als Trump zijn invoerheffingen inderdaad jarenlang in stand houdt, wat zouden dan de gevolgen zijn?
‘De effecten worden geleidelijk sterker, omdat Amerikaanse bedrijven steeds meer in eigen land gaan produceren. Daar is het Trump ook om te doen. Dit betekent dat Europese bedrijven geleidelijk steeds minder naar de VS zullen exporteren.
‘Maar de ervaring leert dat als er markten wegvallen, bedrijven nieuwe markten kunnen aanboren. Daarin speelt de EU ook een rol, zie bijvoorbeeld het Mercosur-verdrag (een handelsakkoord met Zuid-Amerikaanse landen waarover momenteel wordt onderhandeld, red.). Voor Mexico en Canada, twee buurlanden, is dit pas écht vervelend. Voor hen is het lastiger uitwijken naar andere handelspartners.’
‘En onderschat ook niet hoeveel verschil het nog kan maken als Europese landen hun onderlinge handel verder aanjagen. Europa is een grote markt, we kunnen meer eigen producten consumeren als we interne handelsbarrières opheffen.’
Wat merkt de gemiddelde consument van Trumps heffingen?
‘De acties van Trump komen redelijk geconcentreerd terecht bij specifieke sectoren. Denk aan de groothandel, de chemie, voedingsmiddelenbedrijven en machinebouwers. Daar zal een deel van de bedrijven het moeilijker krijgen. Wie niet in die sectoren werkt, zal er niet direct veel van merken.
‘Anders is dat voor de importheffingen die de EU als reactie instelt. Die kunnen leiden tot een wat hogere inflatie, al heeft de EU er bewust voor gekozen om vooral Amerikaanse producten te treffen waar alternatieven voor te vinden zijn.
‘Er zijn ook moeilijk voorspelbare, indirecte effecten mogelijk, zoals consumenten en bedrijven die het vertrouwen verliezen en daardoor minder uitgeven. Ook dat kan de economie schaden en er bijvoorbeeld toe leiden dat werkzoekenden moeilijker aan een baan komen.’
Trump heeft gedreigd om in reactie op de Europese heffingen opnieuw hogere heffingen op te leggen. Zijn er scenario’s denkbaar waarin dit helemaal uit de hand loopt?
‘Ik denk dat de reactie van op de beurs veelzeggend is: die is zeer negatief, maar je ziet geen volledige meltdown. Je ziet dat Europa rustig, rationeel en redelijk probeert te reageren. Ook China houdt zich nog best in.
‘De vraag is of zij op enig moment van houding veranderen en er een heftige escalatie plaatsvindt, maar ik zie geen aanleiding om dat te denken. Maar we weten gewoon heel veel niet. Ook omdat het heel lastig blijft om te snappen wat Trump precies wil bereiken.’
Geselecteerd door de redactie
Lees hier alle artikelen over dit thema
Source: Volkskrant