De commissie-Sorgdrager, die onderzoek deed naar de luchtaanval op Hawija, is ‘uiterst onaangenaam getroffen’ dat een ‘cruciale bron is achtergehouden’. Dat schrijft de commissie in een brief aan minister Ruben Brekelmans (VVD) van Defensie, na het zien van een als verdwenen beschouwde video.
is onderzoeksjournalist van de Volkskrant.
Op de beelden is, anders dan Defensie verklaarde, duidelijk te zien dat een woonwijk deels is vernietigd. De commissie gaat haar deelconclusies aanscherpen, nu blijkt dat militairen meerdere keren niet de waarheid hebben gesproken. De commissie stelt voor hen onder ede te horen, om zo meer duidelijkheid te krijgen over de verdwijning van de video.
Na vier jaar onderzoek presenteerde de commissie in januari het rapport over de aanval uit 2015, waarbij meer dan zeventig Iraakse burgers om het leven kwamen. Bij de commissie was bekend dat in de ochtend na de aanval twee Nederlandse F-16’s de schade in de wijde omgeving van het getroffen doel hadden gefilmd. Daarom hebben de onderzoekers ‘anderhalf jaar lang meermalen’ aan Defensie gevraagd de beelden te overhandigen.
Luister ook naar onze podcast over de Hawija-zaak
Uiteindelijk antwoordde Defensie dat de bewuste video al een dag na de aanval was vernietigd, omdat de beelden ‘niet relevant’ zouden zijn. Ze zouden inhoudelijk niets toevoegen aan beelden van de nachtelijke aanval zelf.
Dat blijkt dus niet te kloppen. Sterker nog: op de beelden is ‘duidelijk te zien’ dat een deel van een woonwijk is ‘vernietigd en zwaar beschadigd’
, constateert de commissie. ‘Of hier sprake is van bewust of onbewust handelen, kan de commissie op zo een korte termijn niet achterhalen.’
De video van de verwoesting werd pas gevonden na een publicatie van de Volkskrant vorige week, waarin de opmerkelijke omstandigheden van de verdwijning werden gereconstrueerd. De commissie constateert na het bekijken van de beelden, dat de detachementscommandant die verantwoordelijk was voor de aanval – en onder wiens toezicht de beelden zouden zijn vernietigd – niet de waarheid sprak. Enkele deelconclusies gaat de commissie daarom aanpassen.
Zo schreef hij in zijn verslag voor het Openbaar Ministerie nergens dat hij vermoedde dat er burgerdoden waren gevallen. Had hij het wel ‘naar waarheid’ ingevuld, dan was het OM direct een onderzoek gestart, schrijft de commissie. In zijn verhoor aan de commissie verdedigde de detachementscommandant zich door te stellen dat hij op de beelden niet kon zien ‘dat de woongebieden zwaar getroffen waren’. Ook dat klopt niet, stelt de commissie vast.
In een intern onderzoek naar het incident, dat in 2016 is geschreven door een stafofficier van Defensie in Den Haag, staat dat op de bewuste video te zien is dat er schade was aan ‘enkele tientallen gebouwen in het industriecomplex’. De commissie vindt dat een verkeerde weergave en oordeelt nu dat ‘Defensie een onjuiste beoordeling heeft gegeven van de impact’. In werkelijkheid werd het industrieterrein ‘compleet weggevaagd’, en ook de woonwijk werd dus zichtbaar getroffen.
Het interne onderzoek vormde jarenlang de basis van de brieven die opeenvolgende ministers van Defensie naar de Tweede Kamer stuurden over het incident.
VVD-minister Brekelmans van Defensie kondigde vorige week aan dat hij extern onderzoek gaat laten doen naar de kwestie. Binnenkort mogen Tweede Kamerleden de beelden, die gelden als staatsgeheim, vertrouwelijk bekijken. De commissie vindt dat niet wenselijk. Zij adviseert de video openbaar te maken ‘omdat transparantie en waarheidsvinding zo daadwerkelijk in de praktijk worden gebracht’.
Geselecteerd door de redactie
Lees hier alle artikelen over dit thema
Source: Volkskrant