Theater Cool kunst en cultuur in Heerhugowaard doet een test met het project Kunst Proeven. Mensen met lichamelijke of mentale klachten kunnen hier meedoen aan kunst- en cultuuractiviteiten. NU.nl ging langs bij een van de lessen.
De eerste mensen komen het kunstlokaal van Cool (uitgesproken als kool) al binnen. Her en der staan schildersezels verspreid. In het midden staat een lege tafel. De deelnemers - een groep van tien vrouwen - zijn er iedere vrijdag voor een nieuwe les uit het concept dat Kunst proeven heet. "Iemand koffie?"
Cool is een theater en een centrum voor kunst- en cultuureducatie. Sinds bijna twee jaar werkt het onder de noemer Cool Sociaal samen met welzijnsinstelling MET Dijk en Waard, die mensen met lichamelijke of mentale klachten kan doorverwijzen naar instanties als Cool. Veelvoorkomende klachten bij die mensen zijn depressie, paniekaanvallen en (chronische) vermoeidheid.
Verspreid over vijftien weken gaan de deelnemers aan de slag met abstracte kunst, kleien, zang, dans en andere soorten kunst. Vandaag staat mixed media op het programma. De groep gaat aan de slag met het maken van een collage. Rondom de lege tafel staan tijdschriften, veren, stoffen doeken en andere versieringsmiddelen om mee aan de slag te gaan.
"Ik krijg al keuzestress", zegt een van de deelnemers. Aan het begin is er wat terughoudendheid. Maar na een paar minuten heeft iedereen een tijdschrift waar druk doorheen wordt gebladerd. Ze hebben nog maar een kleine twee uur om hun collage af te maken.
De korte tijdsduur heeft volgens cursusleider Jiska van Amstel een reden. "Als ze heel lang de tijd krijgen voor zoiets, dan worden ze heel perfectionistisch", ze. De deelnemers worden nu gestimuleerd om hun gevoel te uiten. Maar niks moet, benadrukt Van Amstel. "Het hoeft niet fantastisch te worden. Kijk maar wat je maakt. Vaak ontstaan dan de leukste dingen."
Ondertussen is ook Saskia druk bezig om haar A3-vel vol te krijgen. De cursist wil een ijsvogel maken van uitgeknipte foto's en stukken stof. "Hier moet nog wat meer oranje", zegt ze, wijzend naar de borst van haar vogel.
Saskia kampt al een aantal jaar met depressie. Thuis moet ze naar eigen zeggen van alles oplossen. Ze heeft het gevoel dat ze dat vooral voor anderen doet. Ze besteedt eigenlijk niet genoeg tijd aan zichzelf. "Ik vind dat thuis veel te ingewikkeld. Ik kom er dan gewoon niet aan toe."
Niet iedereen uit de groep is doorverwezen door de huisarts. Saskia zag op een gegeven moment een mailtje van Cool voorbijkomen. "Ik dacht: dit is bedacht voor mij", vertelt ze. Ze reageerde op de mail en mocht op gesprek komen. Nu zit ze hier tijd aan zichzelf te besteden. "Dit is wel dezelfde kleur, toch?"
Kunst proeven is niet het enige initiatief, vertellen Cool-directeur Lineke Kortekaas en medewerker Daphne Mulders-Veendorp. Het centrum biedt ook andere activiteiten aan: Prikkelarm-theaterbezoek, de cursus Zing je sterk en de Mee-zing-kring. "Mensen zijn blij dat ze gehoord en gezien worden. En dat ze mensen ontmoeten die in dezelfde positie verkeren", vertelt Mulders-Veendorp.
Directeur Kortekaas kreeg twee jaar geleden een hersenbloeding. Sindsdien heeft zij last van verminderde energie. Ze las zich in over het onderwerp en kwam erachter dat zingen haar erg hielp met bepaalde uitdagingen.
Dat ziet ze ook bij andere mensen. "Het is geen wondermiddel, maar voor sommigen werkt het helend", zegt ze. "Een aantal mensen gaf aan hun leven weer te kunnen oppakken."
De lege tafel is ondertussen een "creatieve chaos" geworden, zegt cursusleider Van Amstel glimlachend. Iedereen is druk met knippen, plakken en kleuren. Kortekaas benadrukt dat Cool niet aan therapie doet. "Daar is de zorg voor", vindt de directeur. Cool biedt enkel de kunstmogelijkheden aan.
De afgelopen jaren zijn er verschillende onderzoeken gedaan naar de effecten van kunst en cultuur op recept. Dat laat ook deze handreiking van het Landelijk Kenniscentrum Cultuureducatie en Amateurkunst (LKCA) zien. Zo zouden artistieke bezigheden de hersenen op verschillende manieren stimuleren.
Bezig zijn met kunst leidt volgens Van Amstel tot een beter welzijn. "De frontale kwab (het deel van de hersenen dat gaat over motoriek, planning, aandacht en concentratie, red.) wordt geactiveerd als je bezig bent met kunst."
Cursusdeelnemer Lia is positief verrast door de kunst en cultuur op recept. Voor haar collage is ze aan de slag gegaan met uitgeknipte portretfoto's van mensen. Lia kampt net als Saskia enkele jaren met depressie. Het fijne aan Kunst proeven vindt ze dat ze niet per se hoeft te praten. "Je kan helemaal je eigen ding doen."
Het is ook geruststellend om met soortgenoten in de groep te zitten, vindt Lia. Veel groepsgenoten leven in een soort sociaal isolement, net als zij. "Dit is weer een eerste stap om onder de mensen te komen en iets nieuws aan te gaan. Voor mij werkt dat."
De genoemde namen van de deelnemers in dit artikel zijn gefingeerd ter bescherming van hun privacy.
Source: Nu.nl algemeen