Al sinds haar aantreden in de zomer van 2024 komt minister Marjolein Faber van Asiel en Migratie met regelmaat in opspraak. De Tweede Kamer ergert zich aan haar optreden. Ze zet ook de coalitie voor het blok. Een tijdlijn.
is nieuwsverslaggever van de Volkskrant.
Nadat PVV-leider Geert Wilders zijn partijgenoot Gidi Markuszower heeft teruggetrokken (hij kwam niet door de screening), schuift hij Tweede Kamerlid Marjolein Faber naar voren als beoogd minister van Asiel en Migratie. Ze speelde zich eerder bij Wilders in de kijker door als lid van de Eerste Kamer felle kritiek te uiten op het asielbeleid van het kabinet.
In een poging de Tweede Kamer gerust te stellen, neemt beoogd minister Faber eerdere uitspraken over de omvolkingstheorie terug. Ze had in het verleden beweerd dat via migratie ‘een agenda van antisemitisme, terrorisme en omvolking wordt uitgerold’. In de Tweede Kamer, tijdens de speciale hoorzitting voor kandidaats-bewindslieden, zegt ze dat ze de term beter niet had kunnen gebruiken. Wel houdt ze vol dat er sprake is van ‘zeer zorgelijke demografische ontwikkelingen’ in Nederland.
In gesprek met journalisten zegt Faber dat Nederland in een asielcrisis verkeert. Aanleiding is een bericht van De Telegraaf, waarin wordt gesteld dat er komende tijd zo’n 40 duizend zogeheten nareizigers naar Nederland komen. ‘Nederland zit bomvol’, aldus de minister. Later op de dag moet ze haar woorden nuanceren. Wettelijk gezien is er geen sprake van een crisis, maar die wordt volgens Faber wel zo gevoeld ‘in de maatschappij’. Ze zegt snel werk te willen maken van een wet waarmee de asielcrisis officieel kan worden uitgeroepen.
Ondanks grote vraagtekens die deskundigen hebben over de haalbaarheid, vraagt Faber aan Brussel of Nederland mag afzien van eerder gemaakte afspraken over Europese asiel- en migratiewetgeving, een zogeheten opt-out. In een brief aan de Europese Commissie schrijft Faber dat Nederland een officieel verzoek voor een uitzonderingspositie zal indienen zodra het Europees verdrag wordt gewijzigd. Daarvoor zijn op dat moment geen concrete plannen. Bovendien is het niet de Europese Commissie, maar de Europese Raad die over dergelijke verzoeken gaat.
Faber presenteert een nieuw ontmoedigingsbeleid voor asielzoekers die naar Nederland willen komen. ‘Hier wordt gewerkt aan uw terugkeer’, zou bij asielzoekerscentra op borden moeten komen te staan. Ze zegt inspiratie te hebben opgedaan tijdens een werkbezoek in Denemarken, maar daar wordt helemaal geen gebruikgemaakt van zulke bordjes. De Tweede Kamer steekt een stokje voor het plan, coalitiegenoot NSC geeft de doorslaggevende stem.
Krap een half jaar na haar beëdiging komt NRC met een vernietigend artikel over Fabers functioneren. Daarin wordt een beeld geschetst van een geïsoleerde minister die ‘solistisch’ opereert en die zich niet laat adviseren. Faber heeft op dat moment geen woordvoerders meer, schrijft de krant, waardoor haar ministerie amper nog bereikbaar is. Ook met Tweede Kamerleden van andere partijen praat de minister niet. Lokale bestuurders noemen haar ongrijpbaar en onbereikbaar.
Faber presenteert bijna een half jaar na haar aantreden als minister haar eerste drie wetsvoorstellen aan de Tweede Kamer. Het belangrijkste voorstel is de Asielnoodmaatregelenwet. Dat moet het Nederlandse asielbeleid tot een van het strengste van Europa maken. Het voorstel had behoorlijk wat voeten in de aarde. Aanvankelijk was het de bedoeling dat er een asielnoodwet zou komen. Maar omdat Faber er niet in slaagde met de door coalitiegenoot NSC gewenste ‘dragende motivering’ voor deze noodwet te komen, kwam er een spoedwet met extra maatregelen.
Faber krijgt van de Raad van State het advies om twee omstreden wetsvoorstellen niet in te dienen bij de Tweede Kamer, omdat deze ‘onzorgvuldig’ zijn voorbereid. Het gaat onder meer om de Asielnoodmaatregelenwet. Nog voordat ze het advies heeft ontvangen, zegt Faber al dat ze enkel bereid is ‘punten en komma’s’ te veranderen.
Faber wordt door de rechter op de vingers getikt vanwege haar plan om forse bezuinigingen door te voeren op VluchtelingenWerk Nederland. Een maand eerder had de minister medegedeeld dat de stichting dit jaar slechts 13 miljoen tegemoet kon zien, in plaats van de benodigde 34 miljoen euro. De organisatie stapte naar de rechter en kreeg gelijk: VluchtelingenWerk zou geen redelijke overgangstermijn zijn geboden.
Wanneer verslaggever Jaïr Ferwerda van RTL Faber vraagt of zij het eens is de uitspraak van de Amerikaanse president Donald Trump dat de Oekraïense president Volodymyr Zelensky een dictator is, antwoordt de asielminister dat ze daar zo haar ‘ideeën’ over heeft. Het woord ‘dictator’ neemt Faber niet in de mond, wel zegt ze dat hij niet democratisch is gekozen. Haar onjuiste uitspraken gaan in tegen de lijn van het kabinet en komen Faber later die dag op een berisping te staan van defensieminister Ruben Brekelmans (VVD). Ze neemt de uitspraak uiteindelijk terug.
In het kabinet onstaat spanning tussen Faber en minister Mona Keijzer van van Volkshuisvesting en Ruimtelijke Ordening. Steen des aanstoots is de spreidingswet. Faber en de PVV willen dat deze wet wordt ingetrokken, zodat gemeenten niet worden gedwongen om asielzoekers op te vangen. Via doorstroomlocaties moeten asielzoekers dan doorschuiven naar wat Faber een ‘opstartwoning’ noemt. Die zou Keijzer moeten realiseren. Laatstgenoemde worstelt echter al met een woningtekort bij veel andere doelgroepen en is naar verluidt niet blij met Fabers directe aanpak.
In aanloop naar de lintjesregen in april zegt minister Faber haar handtekening niet te zullen zetten onder de voordracht van vijf voormalige medewerkers van het Centraal Orgaan opvang asielzoekers (COA) voor de onderscheiding. Hun werk ‘staat haaks’ op haar beleid, luidt haar verklaring. ‘Ik sta voor een streng asielbeleid, want ik wil de instroom drastisch verlagen en het aantal verblijfsvergunningen ook.’ Op verzoek van Kamerleden van oppositie- en coalitiepartijen moeten Faber en premier Dick Schoof zich verantwoorden voor de affaire.
Geselecteerd door de redactie
Lees hier alle artikelen over dit thema
Source: Volkskrant