De befaamde journalist H.J.A. (Henk) Hofland (1927-2016) had soms een vooruitziende blik. Zo schreef zijn reactionaire alter ego K. van Hippel in 1965 een pamflet onder de titel: Nederland een eigen bom. Het was een pleidooi om Nederland weerbaarder te maken in een wereld die ook toen erg onrustig was.
In Amsterdamse cafés hief Hofland een kelkje op al degenen die zijn grap serieus hadden genomen, maar nog geen twintig jaar later bleek zijn idee wel degelijk werkelijkheid te zijn geworden. Met dank aan de toenmalige premier Ruud Lubbers werden in Nederland atoomkoppen geplaatst. Vermoedelijk liggen er 22 van het (oorspronkelijke) type B61 nog altijd in de onderaardse spelonken van Vliegbasis Volkel.
Over de auteur
Max Pam is schrijver en columnist van de Volkskrant. Columnisten hebben de vrijheid hun mening te geven en hoeven zich niet te houden aan de journalistieke regels voor objectiviteit. Lees hier onze richtlijnen.
Nu de wereld volgens veel serieuze commentatoren in een razend tempo aan het veranderen is en wij elke morgen wakker worden in een ‘andere werkelijkheid’, is het geen overbodige luxe ons rekenschap te geven van die nog slapende kernwapens op ons grondgebied. Wanneer president Donald Trump er straks eindelijk achter komt dat het geen Nederlanders waren die New York hebben gesticht, maar dat Holland en de andere provincies juist zijn ontdekt door pelgrims uit Harlem en Brooklyn, zal hij ons land ongetwijfeld willen inlijven als de inmiddels 54ste staat van zijn Verenigd Amerika.
Het is dus zaak waakzaam te zijn en op tijd de kernkoppen in Volkel te vervangen door soortgelijke wapens van Franse of Engelse makelij. Nog veel beter zou het zijn ze zelf te fabriceren, want wat let ons iets te hervinden van wat ooit zo treffend ‘de VOC-mentaliteit’ werd genoemd.
De nieuwe werkelijkheden vereisen ook een nieuwe defensiestrategie, waarbij de kernkoppen niet alleen maar gericht zullen zijn op onze oude vijand Rusland, maar ook – 180 graden gedraaid – op onze nieuwe vijand de Verenigde Staten.
Een ander voorspellend idee van Hofland is minder bekend. In 2004 speculeerde hij over de vraag of in Nederland een staatsgreep kan worden gepleegd. Hij achtte dat niet onmogelijk, zij het dat het hem niet helemaal helder was wie of welke groep in dat geval de regering en het parlement omver zou moeten werpen. Wel leert de geschiedenis dat je daarvoor het leger nodig hebt. Met een paar generaals, onder leiding van zo’n standvastige burger-minister à la Marjolein Faber, moet het lukken. Absolute vereiste is wel dat je bij een coup in staat moet zijn snel de media over te nemen.
Hierbij moet ik denken aan Dick Verkijk, die vorige week op 95-jarige leeftijd is overleden. Een opmerkelijke man en moedige journalist, die onder meer voor de VPRO werkte, waar hij om de een of andere reden werd gehaat door Jan Blokker. Een keer interviewde ik Verkijk over zijn boek Radio Hilversum 1940-1945. Toen ik thuiskwam, stond er niets dan urenlang geruis op mijn bandjes. De volgende ochtend mocht ik terugkomen en deed Verkijk het bereidwillig nog eens helemaal over.
Wat uit zijn boek meedogenloos naar voren komt, is dat het overnemen van de media voor de Duitsers een fluitje van een cent is geweest. De omroepen zaten in Hilversum bij elkaar aan de ’s-Gravelandseweg en Seyss-Inquart hoefde er maar één gewapende DKW naartoe te sturen of een kwartiertje later liepen de omroepen al in de pas. Verkijk kon tot op hoge leeftijd nog woedend worden om het feit dat Avro-voorzitter Willem Vogt, die al zijn Joodse medewerkers letterlijk dood had laten stikken, tot ereburger van Hilversum was benoemd.
De omroepen zelf deden er tot lang na de oorlog het zwijgen toe. Pas in 2024, vijftig jaar nadat Verkijks boek over de gelijkgeschakelde omroep was verschenen, bleek er sprake van enige reflectie in de documentaire Het verraad van Hilversum. Wat nog niet betekent dat een dode Dick Verkijk ook maar een fractie van de aandacht zal krijgen waarmee een dode Rob de Nijs of een dode Loretta Schrijver zijn herdacht.
Van die 95 jaar heeft Verkijk er ongeveer zeventig in Hilversum rondgelopen. Hij had sterke meningen over goed en fout, en in zijn wereld had zelfs Harry Mulisch bij de Jeugdstorm gecollaboreerd. Over het algemeen was er bij hem weinig ruimte voor ironie, maar terwijl zijn generatiegenoten al op een terrasje van hun pensioen zaten te genieten, reed de oude Verkijk in Oost-Europa in een kampeerbusje langs de frontlinies. Gewapende grensposten hielden hem niet tegen en als het moest, zette hij een brede borst op tegen de klootzak die hem de weg wilde versperren.
Via Facebook stuurde hij mij nog wel eens een link, zoals die waarin stond dat Denemarken voor een flink bedrag Amerika wil kopen, zodat de VS dankzij het Deense onderwijs en zorgstelsel kunnen uitgroeien tot een werkelijk grootse natie. Een prima idee, waarvoor je zelfs geen atoombom nodig hebt.
Geselecteerd door de redactie
Lees hier alle artikelen over dit thema
Source: Volkskrant columns