De veroordeling van Marine Le Pen is terecht. Maar dat zij is uitgesloten van verkiezingen op grond van één oordeel, is discutabel. Het is daarom goed dat het hof heeft gezegd haar beroep ruim voor de verkiezingen van 2027 te willen afhandelen.
Marine Le Pen, leider van het radicaal-rechtse Rassemblement National, is altijd voorstander geweest van fermeté, strenge straffen. In 2013 verklaarde ze nog dat politici die geld hebben verduisterd voor het leven moeten worden uitgesloten van verkiezingsdeelname.
Maar maandag werd ze zelf voor een periode van vijf jaar uitgesloten van verkiezingen, wegens fraude met geld van het Europees Parlement. Nu is Le Pen woedend en beschuldigt zij de rechter van inmenging in de verkiezingen. De rechters passen ‘methoden toe waarvan we dachten dat ze alleen in autoritaire regimes thuishoorden’. Als de gevestigde orde bedreigd wordt, schakelt zij haar tegenstanders uit via de rechter, zeggen geestverwanten in binnen- en buitenland. ‘Je suis Marine’, zei de Hongaarse premier Viktor Orbán zelfs.
Het is van een ongekend cynisme. Een man die in eigen land de rechtspraak naar zijn hand heeft gezet, verwijt de Franse rechter politieke beïnvloeding. In het tribale denken van Orbán of Elon Musk is de politisering van de rechtspraak helemaal geen probleem. Ze vinden alleen dat rechters hun extreemrechtse lijn moeten volgen.
Maar in een democratische rechtsstaat hoort de rechter simpelweg de wet toe te passen, zonder aanzien des persoons. De wet verbiedt dat Europarlementariërs hun medewerkers voor de partij in hun thuisland laat werken. Wie dat toch doet, fraudeert met Europees geld.
Dat Le Pen voor vijf jaar niet verkiesbaar is, vloeit voort uit een wet die in 2016, na een reeks corruptieschandalen, met grote meerderheid werd aangenomen en die de Franse politiek schoner en transparanter moest maken.
Problematisch is alleen dat de uitsluiting van verkiezingen onmiddellijk ingaat, waardoor verkiezingsdeelname van Le Pen in 2027 onzeker is geworden. Dat is een diepe ingreep in het democratisch proces: zo’n 30 procent van de Fransen zou daarmee in 2027 niet op zijn favoriete kandidaat kunnen stemmen. Terecht stelt de rechter dat het omgekeerde evenzeer onbevredigend is: het risico dat straks een president wordt gekozen die veroordeeld is, maar de dans ontspringt omdat zij de juridische procedure lang genoeg heeft weten te rekken, zoals Donald Trump deed in de Verenigde Staten.
Maar het is discutabel dat Le Pen is uitgesloten op basis van het oordeel van één rechter, wiens oordeel in hoger beroep ongedaan kan worden gemaakt. Daarom is het goed dat het hof in Parijs heeft aangekondigd het beroep ruim voor de presidentsverkiezingen, in de zomer van 2026, te willen afhandelen. Als de uitsluiting van Le Pen nogmaals bekrachtigd wordt, heeft zij een nog steviger juridische basis.
Voor radicaal-rechts zal dat overigens weinig uitmaken. Het zal blijven verkondigen dat Le Pen slachtoffer is van een politiek proces. Omdat een groot deel van de bevolking deze opvatting deelt, brengt de uitsluiting van Le Pen hoe dan ook schade toe aan het vertrouwen in de rechtsstaat.
Dat is uiterst zorgwekkend, maar de rechter heeft slechts beperkte ruimte om hier rekening mee te houden. Het is de rol van de rechter om wetten toe te passen, niet om aan politiek te doen. Als een scheidsrechter van een voetbalwedstrijd in de tweede minuut een zware overtreding constateert, zal hij de rode kaart moeten trekken, ook al beïnvloedt hij daarmee het verloop van de wedstrijd.
In het Volkskrant Commentaar wordt het standpunt van de krant verwoord. Het komt tot stand na een discussie tussen de commentatoren en de hoofdredactie.
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant