Om de gang naar een rechter eenvoudiger te maken, kunnen mensen met een geschil over een bedrag tot 5.000 euro voortaan terecht bij een ‘regelrechter’. Die is goedkoper, laagdrempeliger en toegankelijker dan de ‘normale’ rechter.
is verslaggever binnenland van de Volkskrant.
4.800 euro zou chef-kok Brian Whyte krijgen toen het restaurant waar hij werkte geen doorstart kon maken. Eén bruto maandsalaris. Maar twee maanden later stond het bedrag nog steeds niet op zijn rekening. En daarom zit hij nu hier, bij de allereerste zitting van de regelrechter in zaal H1 van de rechtbank in Den Haag.
Burgers kunnen naar een regelrechter met een conflict over een bedrag tot 5.000 euro. Denk aan een ruzie met de buren over een voorgeschoten schutting, een zzp’er die een factuur maar niet betaald krijgt, of een arbeidsmigrant die nog loon tegoed heeft. Het experiment is bedoeld om de gang naar de kantonrechter toegankelijker, laagdrempeliger en goedkoper te maken.
‘Ik wil gewoon dat de afspraak wordt nagekomen’, zegt Whyte die werkte voor ‘het hoogste restaurant van Nederland’ in de Haagse Toren, dat al na een paar maanden moest sluiten vanwege allerlei onvoorziene omstandigheden.
Waarschijnlijk had Whyte naar zijn geld kunnen fluiten als hij niet over de nieuwe rechter had gelezen op de site van Omroep West. Een uitkomst noemt hij het, omdat er geen advocaat of deurwaarder ingeschakeld hoefde te worden. En dat scheelt veel geld. ‘Normaal is de drempel om een zaak te starten veel hoger’, weet Whyte, die dit soort conflicten vaak ziet in de horeca. ‘Maar dan denk je: is dit het wel waard, voor het bedrag waar het om gaat?’
Nu betaalt de chef-kok alleen de griffiekosten van 257 euro. Alle benodigde formulieren vulde hij online in. De regelrechter beslist vervolgens of een zaak geschikt is.
De laatste jaren werd in verschillende steden geëxperimenteerd met soortgelijke initiatieven, die vaak net een andere naam hadden, maar hetzelfde doel dienden: buurt-, wijk- of spreekuurrechters moesten de gang naar de rechter vereenvoudigen.
Toch werkt de nieuwe regelrechter weer net iets anders. Er is namelijk niet langer toestemming van de tegenpartij nodig om een zaak in behandeling te nemen. Dat was een langgekoesterde wens van Robine de Lange, president van de Rechtbank Den Haag, een van de drijvende krachten achter het landelijke experiment. ‘Ongeveer de helft van de aangemelde zaken kon daardoor niet doorgaan, terwijl je er juist voor iedereen wilt zijn.’
De proef is naast Den Haag ook begonnen in Rotterdam, Overijssel en Zeeland West-Brabant. Regio’s waar veel arbeidsmigranten wonen. De hoop is dat ook zij de weg naar de regelrechter kunnen vinden.
De Haagse stichting Barka verwacht er veel van. Haar cliënten, vaak Oost-Europese migranten, kampen regelmatig met problemen rond arbeidscontracten, inhoudingen op loon of conflicten over huisvesting. Barka gaat flyers, korte video’s en infographics maken over de regelrechter in het Pools, Roemeens en Bulgaars.
Robine de Lange is niet bang dat het te druk zal worden. ‘We kunnen vierhonderd zaken per jaar behandelen, landelijk zijn de eerste dertig aanmeldingen inmiddels binnen. De kantonrechters zijn er klaar voor.’
De regelrechter hoopt dat partijen tijdens een zitting samen tot een oplossing kunnen komen, als het kan zonder vonnis. Ook vandaag stuurt hij daarop aan.
Whyte heeft geen advocaat. Zijn oud-werkgever is niet aanwezig, maar laat zich vertegenwoordigen door een jurist, die bereid is een transitievergoeding te betalen, die neerkomt op zo’n 2.165 euro. Een fors verschil dus, met de 4.800 euro waarop Whyte recht denkt te hebben.
Na beide partijen te hebben aangehoord, stuurt de rechter hen de gang op. ‘Het klinkt misschien een beetje flauw, maar u zult ergens in het midden uit moeten komen.’
Op die werkwijze is ook kritiek. Dat de regelrechter zich zo focust op bemiddeling noemt Margreet Ahsmann, emeritus bijzonder hoogleraar Rechtspleging aan de Universiteit Leiden, problematisch, nu steeds meer politici de mogelijkheid aangrijpen om de legitimiteit van de rechter in twijfel te trekken.
‘Het is daarom extra belangrijk dat een rechter zich zijn primaire taak blijft realiseren: rechtvaardig rechtspreken’, meent Ahsmann die erover publiceerde in het Nederlands Juristenblad. ‘Een rechter moet zijn onpartijdigheid altijd bewaken, maar die wordt in de waagschaal gesteld door bemiddeling zo belangrijk te maken.’
De Lange is het daar niet mee eens. ‘Die conflictoplossende rol hoort al heel lang bij de rechter. Als een zaak zich daarvoor leent, probeert de rechter partijen te helpen tot een schikking te komen.’
Nog geen tien minuten later keert Whyte terug. ‘Ik ben wel klaar met het overleg.’ Zijn oud-werkgever blijkt bereid hem 3.400 euro te betalen, maar daar ziet de chef-kok niets in. ‘Dan laat ik het liever door u uitspreken, dan handjeklap te doen na twee maanden wachten’, zegt hij tegen de rechter.
Die vraagt of Whyte wel zou kunnen leven met een bedrag van 4.000 euro en wijst er nogmaals op dat beide partijen helemaal niets over de afspraken op papier hebben staan. Met andere woorden: met niets naar huis gaan, is ook een optie. Dat trekt Whyte over de streep.
‘Als iedereen een beetje ontevreden de zaal uitloopt, is het een goede regeling, heb ik altijd geleerd’, zegt de rechter. Daar moet jurist Jos Roose zijn cliënt nog van overtuigen. ‘Ik kan niet zomaar zijn portemonnee trekken.’
Na twintig minuten is het gelukt. Al is zijn cliënt er niet blij mee. ‘Hij vond de transitievergoeding van 2.165 euro een goed voorstel, maar ik denk dat we het gewoon moeten doen.’
En zo is de eerste zitting van de regelrechter binnen een uur afgekaart. Voor 1 mei moet het bedrag op Whytes rekening staan.
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant