Een ‘rode knop’ moet 18-jarigen in staat stellen om al hun gegevens uit hun kindertijd eenmalig gratis van internet te laten wissen. Zij kunnen dan weer met een schone lei beginnen.
Dat stellen de Tweede Kamer-fracties van NSC en ChristenUnie voor in hun initiatiefnota ‘De rode knop’, die zij dinsdag presenteren. De Kamerleden Jesse Six Dijkstra (NSC) en Don Ceder (CU) doen daarin een reeks voorstellen om kinderen beter te beschermen tegen pesten, gokverslaving, geweld, uitbuiting en andere negatieve aspecten van de digitale wereld.
Die wereld is volgens de initiatiefnemers een ‘Wilde Westen’, waar kinderen zonder adequate controle toegang krijgen tot goksites, buy now, pay later-diensten en seksplatforms. Met slechts enkele klikken komen ze bij content die in de fysieke wereld streng gereguleerd is. Dat kan zorgen voor financiële problemen, verslaving en mentale schade, aldus Ceder en Six Dijkstra. Met hun initiatiefnota vragen zij de Tweede Kamer om de regering te verzoeken om actie te ondernemen.
De parlementariërs presenteren zes maatregelen waarmee de rechten van kinderen online beter kunnen worden beschermd. De initiatiefnota draagt de naam van een daarvan. Die zogenoemde ‘rode knop’ moet kinderen in staat stellen om hun gegevens permanent van het internet te verwijderen.
Hoewel het recht op vergetelheid een belangrijk onderdeel is van de Algemene verordening gegevensbescherming (AVG), blijkt dit in de praktijk vaak een theoretisch concept, aldus Ceder en Six Dijkstra. De introductie van de ‘rode knop’ versimpelt het proces tot één centrale aanvraag.
De Kamerleden stellen voor om jongeren op hun 18de verjaardag de mogelijkheid te bieden om hun online gegevens eenmalig gratis te wissen. Dit biedt ze niet alleen de kans om hun volwassen leven met een schone lei te beginnen, maar moet volgens Ceder en Six Dijkstra ook de bewustwording onder jongeren over hun digitale rechten vergroten.
Een tweede speerpunt van de initiatiefnota is online leeftijdsverificatie. Ceder en Six Dijkstra wijzen erop dat in de fysieke wereld streng op leeftijdsgebonden regels wordt gecontroleerd, bijvoorbeeld bij het aanschaffen van sigaretten en alcohol. De huidige online-verificatiesystemen zijn volgens hen ontoereikend en gemakkelijk te omzeilen. Op het gebied van sociale media en toegang tot pornografische online platforms ontbreken ze meestal nog helemaal.
Daarom roepen ze op tot een proof of concept, een onderzoek naar de mogelijkheid om bestaande technologieën voor online leeftijdsverificatie in te zetten. Dat is volgens de twee Kamerleden mogelijk zonder dat persoonsgegevens met commerciële partijen worden gedeeld.
Een andere suggestie is het waarborgen van een ‘derde plek’, een fysieke ruimte waar kinderen zich kunnen ontwikkelen buiten hun huis en school. Zo’n omgeving, waar kinderen in contact komen met leeftijdsgenoten en sociale vaardigheden opbouwen, is volgens de initiatiefnemers een goed alternatief voor hun online leefwereld.
Ook verzoeken ze de regering om de norm te stellen dat kinderen pas vanaf een bepaalde leeftijd over een smartphone beschikken. Tot die tijd kunnen ze gebruik maken van een dumb phone: telefoons die alleen de basisfunctionaliteiten zoals bellen, sms’en en (soms) gps-navigatie ondersteunen. Daarnaast onderstrepen Ceder en Six Dijkstra het belang van onderzoek naar de kansen van kunstmatige intelligentie tegen online nepnieuws.
Begin maart stemde een Kamermeerderheid al in met het invoeren van een minimumleeftijd van 15 jaar voor het gebruik van sociale media als X, TikTok en Instagram. Techbedrijven zouden te weinig doen om kinderen een gezonde en veilige omgeving te bieden, en door verslavende algoritmes geld aan jongeren willen verdienen, aldus de motie. Het voorstel van D66, dat mede namens NSC, CDA, ChristenUnie en SGP werd ingediend, kon op steun rekenen van BBB, GroenLinks-PvdA, SP, Partij voor de Dieren, Volt en JA21.
Die minimumleeftijd komt niet uit de lucht vallen: enkele buitenlandse overheden hebben sociale media inmiddels wel verboden voor kinderen, om hen tegen de schadelijke gevolgen te beschermen. Zo zijn techbedrijven in Australië verplicht om kinderen onder de 16 van hun platformen te weren. In Frankrijk hebben jonge kinderen toestemming van hun ouders nodig.
In het Nederlandse regulier voortgezet onderwijs geldt sinds januari 2024 een verbod op smartphones. Die regels zijn echter niet bindend: scholen mogen zelf beslissen hoe ze het aanpakken. Sinds dit kalenderjaar geldt het smartphoneverbod ook voor het speciaal- en basisonderwijs.
Geselecteerd door de redactie
Lees hier alle artikelen over dit thema
Source: Volkskrant