Drie alinea’s, opgedeeld in 19 regels met elk 36 tekens. Voor de Teletekst-redactie van de NOS is het al decennialang een puzzel om het belangrijkste nieuws in de beperkte ruimte te passen. Dinsdag viert het nieuwsmedium zijn 45-jarig bestaan.
is nieuwsverslaggever van de Volkskrant.
In 1974 zag Teletekst voor het grote publiek het licht; in dat jaar ging de Britse BBC er als eerste mee van start, onder de naam Ceefax, een verbastering van see facts. Zweden en Oostenrijk volgden in de opvolgende jaren, Nederland was op 1 april 1980 aan de beurt.
Dat Nederland een eigen versie kreeg onder beheer van de NOS, dankt het aan twee journalisten van de omroep: Wim Stokla, voormalig adjunct-hoofdredacteur van het Journaal en Joop Marmelstein, toenmalig chef binnenland. Zij bedachten dat op pagina 101 de belangrijkste nieuwskoppen moesten komen te staan.
Vanaf die plek werden lezers vervolgens ‘doorgestuurd’ naar de nieuwsberichten, het weer, sportuitslagen of de televisieprogrammering. Aanvankelijk gebeurde dat via de televisie, inmiddels is er ook een Teletekst-app.
Veel is er sinds de introductie van het syteem in Nederland eigenlijk niet veranderd, zegt Gerard de Kloet, de chef van de NOS-redactie waar Teletekst onder valt. ‘De opmaak en de manier van schrijven zijn vrijwel hetzelfde gebleven.’ Het geeft lezers houvast: ‘Vaste gebruikers weten waar welke informatie staat – zij kennen de paginanummers uit hun hoofd.’
De makers hanteren een aantal heilige stijlregels: afbreekstreepjes tussen regels zijn uit den boze, net als spaties na leestekens. De grootste uitdaging voor de Teletekst-redacteuren zit ’m in de eerdergenoemde 101: nieuwskoppen moeten zo gelijk mogelijk worden uitgelijnd.
De grootste verandering vond relatief recent plaats, in 2023. In dat jaar werd Teletekst overgeheveld naar een nieuw technisch systeem, omdat het oude op de laatste benen liep. Alleen een handjevol NOS’ers wist nog hoe het systeem ‘aan de achterkant’ bijgehouden moest worden, plus een aantal gepensioneerde technici in Engeland.
Ruim een jaar werkte de NOS aan het toekomstbestendig maken van het programma. Ter ere van die overstap maakte de omroep voor medewerkers eenmalig een kersttrui, met daarop de ‘101-kerstboodschap’ afgebeeld, die traditiegetrouw door de redacteuren wordt vormgegeven. Online ontstond een heuze run.
Ermee stoppen was volgens De Kloet eigenlijk nooit een optie, ook al kozen de BBC en de Vlaamse omroep VRT daar eerder wel voor. Op televisie bereikt Teletekst wekelijks 3,2 miljoen mensen; de app werd vorig jaar gemiddeld door 1 miljoen mensen bezocht. De succesformule van Teletekst is de eenvoud, concludeert De Kloet. ‘Alle informatie kun je ook gewoon online vinden en misschien wel net zo makkelijk. Maar op Teletekst zit er heel weinig ruis omheen, het zijn alleen de basics. Dat maakt het nog altijd populair.’
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant