Marine Le Pen van het radicaal-rechtse Rassemblement National is maandag veroordeeld tot vier jaar cel en vijf jaar onverkiesbaarheid wegens het verduisteren van miljoenen aan EU-geld. Daarmee lijkt deelname aan de presidentsverkiezingen in 2027 uitgesloten. Zelf ziet ze nog een geitenpad.
is correspondent Frankrijk van de Volkskrant. Ze woont in Parijs.
Nog voordat de rechter het vonnis volledig had uitgesproken, liep Marine Le Pen resoluut de zittingszaal in Parijs uit. De voorvrouw van het radicaal-rechtse Rassemblement National had genoeg aan de boodschap dat ze voorlopig niet meer mag meedoen aan verkiezingen, een straf die per direct in werking treedt.
Terwijl Le Pen onderweg was naar het hoofdkwartier van de partij voor crisisberaad, werd duidelijk dat het vonnis ook een streep zet door haar ambities voor het presidentschap. De rechter heeft haar vijf jaar onverkiesbaarheid opgelegd. Daarmee kan ze zich niet kandidaat stellen bij de presidentsverkiezingen in 2027. Verder kreeg Le Pen een boete van 100 duizend euro opgelegd en vier jaar gevangenisstraf, waarvan twee jaar voorwaardelijk. De twee jaar celstraf mag ze uitzitten met een enkelband.
‘De Fransen zijn klaar met politici die belastinggeld verduisteren’, fulmineerde Le Pen in een tv-fragment uit 2004 dat maandag opnieuw veelvuldig werd gedeeld. Nota bene onder haar leiding fraudeerde Rassemblement National voor miljoenen aan Europees geld. Dat geld, bestemd om ondersteuning voor Europarlementariërs van te betalen, werd illegaal naar de landelijke partijkas doorgesluisd. Zo kregen medewerkers van de partij in Frankrijk naast hun fulltimebaan ook fictief een functie in Brussel, die slechts op papier bestond. Volgens de rechter fraudeerde Rassemblement National zo tussen 2004 en 2016 met 2,9 miljoen euro aan EU-geld. De partij zelf kreeg daarvoor maandag een boete van 2 miljoen euro opgelegd.
Het is een hard gelag voor Le Pen en de partij, nu ze – afgaand op de peilingen – na drie eerdere pogingen een grotere kans dan ooit zou maken om de verkiezingen te winnen. Volgens recent onderzoek van peilingsbureau Ifop zou Le Pen ruimschoots aan kop gaan als er nu presidentsverkiezingen zouden worden gehouden: met 34 tot 37 procent van de stemmen in de eerste ronde.
Bij een veroordeling vanwege verduisteren van publiek geld, waaraan Le Pen nu schuldig is bevonden, is een straf van onverkiesbaarheid standaard. Veel minder gebruikelijk is de eis dat die onverkiesbaarheid onmiddellijk ingaat. De rechtbank verdedigde die keuze vanwege het risico op recidive – Le Pen en haar partijgenoten toonden tijdens het proces spijt noch inkeer – en het risico op maatschappelijke onrust als een kandidaat ondanks veroordeling voor ernstige feiten toch kan deelnemen aan de presidentsverkiezingen.
Maandagavond trok Le Pen bij het achtuurjournaal op de veelbekeken zender TF1 fel van leer tegen een ‘politiek proces’ waarmee de Franse rechtsstaat in haar ogen geweld wordt aangedaan. ‘Miljoenen Fransen zijn onvoorstelbaar woedend’ nu ze zien dat ‘in het land van de mensenrechten’ rechters methoden toepassen ‘waarwan we dachten dat ze alleen bij autoritaire regimes hoorden.’ Daarmee wijst ze vooral naar de onmiddellijke ingang van de straf, waarmee hoger beroep in haar ogen nagenoeg zinloos wordt.
Toch is het einde van haar politieke carrière geenzins in zicht, benadrukt Le Pen zelf. Ze zal wel degelijk in beroep gaan en ziet een ‘smal pad’ van mogelijkheden. Een nieuw vonnis zou op zijn vroegst enkele maanden voor de verkiezingen kunnen volgen. In theorie ligt de weg naar een presidentskandidatuur daarmee weer open, mits de rechter in hoger beroep haar onverkiesbaarheid van tafel veegt. Dat scenario is uiterst hypothetisch, maar niet onmogelijk. Daarnaast zou Le Pen bij de Constitutionele Raad een spoedprocedure kunnen beginnen om het direct ingaan van de onverkiesbaarheid ongedaan te maken.
De vraag is wat de veroordeling betekent voor de populariteit van Rassemblement National. Al lang voordat het vonnis werd uitgesproken bleef Le Pen de zaak neerzetten als een politiek proces, gericht op haar ‘politieke dood’. Met een veroordeling zou de rechter niet alleen haar en haar partij straffen, maar ook de ruim tien miljoen kiezers die zich achter haar hebben geschaard bij de laatste verkiezingen. Bij een achterban die zichzelf als slachtoffer van de ‘elite’ ziet, kan een dergelijke straf de woede verder aanwakkeren, zei politicoloog Jean-Yves Camus, gespecialiseerd in radicaal-rechts, tegen persbureau Reuters.
In de eerste reacties op het vonnis zet de partij zelf vol in op dat sentiment. ‘De Franse democratie is geëxecuteerd’, oordeelde partijleider Jordan Bardella na de uitspraak van het vonnis. Hij riep op tot vreedzaam protest tegen ‘de dictatuur van rechters’.
Maar ook buiten de partij is kritiek te horen op het oordeel, met name vanwege de onmiddellijke ingang van Le Pens onverkiesbaarheid. ‘In een democratie is het niet gezond als het een volksvertegenwoordiger verboden wordt aan een verkiezing deel te nemen’, schreef Laurent Wauquiez, prominent politicus voor het conservatief-rechtse Les Républicains, op X.
In een zeldzame publieke oproep waarschuwde de Hoge Raad voor de Rechtspraak maandag voor de felle reacties die de onafhankelijkheid van de Franse justitie in twijfel trekken. ‘Persoonlijke bedreigingen richting rechters die bij dit dossier betrokken zijn [...] zijn onacceptabel in een democratische samenleving.’
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant